II SA/Ke 24/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2009r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania K. R. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nie stwierdzającej u niej choroby zawodowej - alergicznego nieżytu nosa - wymienionej pod poz. 12 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 132 poz. 1151), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny po otrzymaniu w dniu 21 listopada 2006r. wniosku Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wszczął postępowanie, w wyniku którego ustalił, że K. R. pracowała w latach 1977-2006 jako pielęgniarka w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych ( obecna nazwa Świętokrzyskie Centrum Psychiatrii) w M., a następnie w Zespole Opieki Zdrowotnej we W. i była w latach 1977-1979 oraz 1982-2006 narażona na działanie czynników drażniących i uczulających, takich jak leki, środki dezynfekcyjne, lateks, narzędzia niklowe i inne, które mogły spowodować powstanie choroby zawodowej. Postępowanie diagnostyczno – orzecznicze w sprawie rozpoznania choroby zawodowej zostało przeprowadzone dwuinstancyjnie przez upoważnione jednostki orzecznicze: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, który w trakcie trwającej od 14 stycznia do 2 lutego 2008 hospitalizacji wykonał szereg specjalistycznych badań, a w dniu 28 kwietnia 2008r. wydał ostateczne, mające zgodnie z art. 84 § 1 kpa cechy opinii biegłego, orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u K. R. choroby zawodowej. W uzasadnieniu tego orzeczenia szczegółowo opisano rodzaj wykonywanych badań i testów oraz stwierdzono, iż biorąc pod uwagę wywiad zawodowy i chorobowy, dane z dokumentacji lekarskiej oracz ujemne wyniki przeprowadzonych testów alergicznych, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią alergicznego nieżytu nosa. Ponadto Instytut w piśmie z dnia 2 czerwca 2008r. bardzo szczegółowo wyjaśnił fakt nierozpoznania u K. R. choroby zawodowej. Wyjaśnienia te w ocenie organu odwoławczego "nie są sprzeczne z materiałem dowodowym, są rzeczowe i przekonywująco uzasadnione i nie pozostawiają wątpliwości iż okoliczność nierozpoznania choroby zawodowej została udowodniona". To orzeczenie było dla organu I instancji podstawą do wydania decyzji o braku podstaw do stwierdzenia u K. R. choroby zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń, to jest dotyczących schorzeń i jego przyczyn. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej podejmując decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia są związane orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie i nie mają one prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego postępowanie diagnostyczno – orzecznicze zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydane w sprawie orzeczenia są zgodne w kwestii nierozpoznania u K. R. choroby zawodowej i nie są sprzeczne z materiałem dowodowym oraz w sposób jasny i czytelny uzasadniają brak podstaw do jej rozpoznania. Nadto zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a następnie na jego podstawie prawidłowo ocenił, że okoliczność niestwierdzenia u K. R. choroby zawodowej została udowodniona. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu żądaniu przeprowadzenia ponownych badań z użyciem roztworów płynów dezynfekcyjnych oraz płynów stosowanych w aptece, laboratorium analiz lekarskich, na bloku operacyjnym oraz na oddziale położniczo – ginekologicznym i noworodków organ odwoławczy wskazał, że żądanie to uważa za bezzasadne, gdyż jednostki diagnostyczno - orzecznicze dysponowały danymi o narażeniu zawodowym K. R. i przeprowadziły szereg specjalistycznych badań, które wykluczyły u niej istnienie choroby zawodowej. W piśmie z dnia 5 grudnia Powiatowy Inspektor Sanitarny zawiadomił Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jakie czynniki chemiczne i środki dezynfekcyjne stosowane były w miejscu pracy skarżącej. Strona w odwołaniu prosi o ponowne badanie z substancjami i płynami identycznymi, jakie Powiatowy Inspektor Sanitarny przekazał do WOMP. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, ze nie znajduje uchybień prawnych i merytorycznych w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu. W skardze na tę decyzję K. R. wskazała, że ma zastrzeżenia do opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia,, gdyż opinia ta nie jest oparta na kompletnej dokumentacji lekarskiej z jej leczenia, a także nie wzięto pod uwagę szkodliwego wdychania wyziewów z kanału ściekowego i kratki ściekowej, do których spływały ścieki z laboratorium, apteki, bloku operacyjnego oraz oddziału położniczo-ginekologicznego. Zarzuciła również, że nie odniesiono się do tego, że stan jej zdrowia znacznie się polepszył odkąd nie wykonuje zawodu pielęgniarki i nie ma kontaktu zew środkami dezynfekcyjnymi. Podniosła, ze nie przeprowadzono próby na wpływ ksylenu bez digestorium (zakład pracy nie poinformował ze przez wiele lat pracowała w bezpośrednim kontakcie z tym środkiem). W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u K. R. choroby zawodowej, sporządzonej w dniu 5 lutego 2007r., wskazano iż była ona narażona tylko na środki dezynfekcyjne ( podchloryn sodu, lizol chloraminę) krezole i związki niklu pomimo, że już wcześniej K. R. dodatkowo wskazywała, iż w pomieszczeniu socjalnym Poradni Chirurgicznej działała w sposób nieprawidłowy kanalizacja, co przejawiało się tym, że z kratki ściekowej w posadzce, ze zlewu i z niezabezpieczonego odpływu ściekowego w posadzce i w ścianie przez wiele lat wypływały pieniące się płyny z wyższych kondygnacji. Okoliczność ta została potwierdzona dołączonym do akt pismem z dnia 20 kwietnia 2004r,. pod którym podpisało się kilkanaście osób. W piśmie tym zawarte jest stwierdzenie, że z kratek ściekowych zlewu wypływają ścieki o bardzo przykrym zapachu, drażniącym oczy, nos i gardło co jest szkodliwe dla zdrowia. Organ I instancji po przesłuchaniu części osób, które pod tym pismem się podpisały ( w tym miejscu zauważyć należy, iż świadków tych przesłuchano z naruszeniem art. 79 kpa, gdyż skarżąca nie została zawiadomiona o terminie ich przesłuchania), w piśmie skierowanym do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w dniu 5 grudnia 2007r., a więc już po wydaniu przez ten Ośrodek niekorzystnego dla skarżącej orzeczenia, wskazał, jakie środki były stosowane na innych oddziałach oraz w Aptece i Laboratorium Analiz Lekarskich, odprowadzane następnie do kanalizacji w latach 2000-2006, co do których K. R. twierdziła, że wypływały one niesprawną kanalizacją do pomieszczenia, w którym przebywała ona po kilka godzin dziennie ( te środki to: Sekusept Pulver z aktywatorem – roztwór 2%, Almyrol – roztwór o,5%, Sekusept Forte – roztwór 4%, Aniosyme Chlorizol – roztwór 0,4%, Incidin Plus – roztwór 2%, Chloramine – roztwór 1%, Lysofomin – roztwór 1% i 2 % oraz płyny do mycia i dezynfekcji rąk: Manusam, Manisoft, Skinman Soft, a także gotowe odczynniki chemiczne do oznaczania bilirubiny, cholesterolu, amylazy, białka, glukozy, AST, ALT, fosfaty, GGTP, LDH, triglicerydów, żelaza, wapnia, fosforu, magnezu oraz chemia gospodarcza: Domestos, Brial, Indur). Jednakże w piśmie tym, w jego ostatnim zdaniu Państwowy Powiatowi Inspektor Sanitarny wskazał, że "zastrzeżenia Pani R. dotyczące wypływania ścieków z otworów kanalizacyjnych w pomieszczeniu socjalnym w Poradni Chirurgicznej w latach 2001-2006 nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym." W aktach brak jest dowodu na to, iż pismo skierowane do WOMP zostało przesłane do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia ( jest tylko dowód, że WOMP przesłał odpowiedź skarżącej na to pismo, w którym nie zgadza się ona z jego ostatnim zdaniem). Na wniosek skarżącej organ I instancji przesłuchał jeszcze kilku świadków ( również bez zawiadomienia skarżącej o terminie przeprowadzania tych dowodów), którzy potwierdzili niesprawność kanalizacji i pojawiającą się w związku z tym w zlewie pianę o nieprzyjemnym zapachu ( A. K., A. D., A. D.), które to dowody zostały przeprowadzony już po sporządzeniu przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia orzeczenia oraz odmówił ponownego przesłuchania świadków przy udziale skarżącej, czego domagała się ona w piśmie z dnia 22 sierpnia 2008r. Żaden z organów mimo przesłuchania kilkunastu świadków ich zeznań nie omówił i nie wiadomo, czy ostatecznie organy ustaliły, że ścieki z innych oddziałów, apteki i laboratorium wpływały do pomieszczenia, w którym pracowała skarżąca nieszczelną kanalizacją czy też nie. Jedynie w piśmie z dnia 5 grudnia 2007r., o którym była wyżej mowa, organ I instancji zajął stanowisko, że twierdzenia skarżącej są jego zdaniem nieuzasadnione. W uzasadnieniu decyzji na ten temat nie ma już żadnych wywodów. Jest to o tyle istotne, że z opinii Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia nie wynika, z jakimi konkretnie alergenami przeprowadzono próby, a w szczególności, czy przeprowadzono próby ze środkami i odczynnikami chemicznymi wymienionymi w piśmie z dnia 5 grudnia 2007r. W karcie wypisowej z dnia 16 marca 2008r, karcie wypisowej poprawionej z dnia 3 czerwca 2008r. oraz w samym orzeczeniu o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa stwierdzono bowiem tylko, że "testy alergiczne wypadły słabo dodatnio z Pyralginą oraz Polivacciną. Poza tym testy naskórkowe z licznymi potencjalnymi alergenami środowiska zawodowego tj. ze środkami dezynfekcyjnymi, składnikami gumy, lateksem oraz parbenami wypadły ujemnie. Nie stwierdzono również uczulenia na popularne alergeny środowiskowe, alergeny pokarmowe oraz zestaw standardowy substancji chemicznych. W trakcie testu ekspozycyjnego z rękawicą lateksową pojawiła się w przewodach nosowych niewielka ilość wodnistej wydzieliny, jednak wobec braku zmiany wyglądu błony śluzowej bosa oraz braku napływu komórek reakcji zapalnej test ten był ujemny. W teście ekspozycyjnym ze środkiem dezynfekcyjnym Aldevirem nie obserwowano już żadnej reakcji błony śluzowej nosa". Na podstawie powyższego można jedynie ustalić, iż przeprowadzono u skarżącej test na uczulenie środkiem dezynfekcyjnym o nazwie Aldevir, który to środek akurat nie został wymieniony pośród tych, jakie były używane w miejscu pracy skarżącej, brak jest natomiast dowodu, aby Instytut przeprowadził testy na pozostałe środki i odczynniki chemiczne stosowane w zakładzie pracy skarżącej, co do których twierdziła ona, że wypływały wadliwą kanalizacją przez kilka lat do pomieszczenia, w którym przebywała po kilka godzin dziennie. Dodatkowo zauważyć należy, iż jak wskazano w "karcie wypisowej - poprawionej", z dokumentacji lekarskiej wynika, że w 2005 i 2006r., a więc w czasie, gdy jeszcze była zatrudniona w Zespole Opieki Zdrowotnej jako pielęgniarka, skarżąca zgłaszała występowanie kataru, natomiast od 1 listopada 2006r. nie jest ona już narażona na działanie szkodliwych czynników. Tak więc aby ustalić, czy występuje u niej choroba zawodowa wymieniona pod poz. 12 Rozporządzenia konieczne jest przeprowadzenie testów na konkretne czynniki szkodliwe, na które była ona narażona w czasie pracy. W związku z tym zlecenie jednostkom orzeczniczym wydania opinii powinno być poprzedzone przez organ prawidłowym ustaleniem, na jakie czynniki szkodliwe dla zdrowia skarżąca była narażona i wymienienie tych czynników w karcie oceny narażenia zawodowego, który to dokument stosownie do § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady ministrów z dnia 30 lipca 2002r. ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115) stanowi jedną z podstaw do wydania orzeczenia lekarskiego. Analizując sposób prowadzenia przez organy postępowania w niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż dopuściły się one naruszenia szeregu przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 10, 77, 80, a organ I instancji dodatkowo art. 79 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nie ustaliły bowiem ostatecznie, czy skarżąca była narażona na oddziaływanie środków spływających wadliwą kanalizacją czy też nie, a to powoduje, że przedwczesne jest dokonywanie oceny prawidłowości sporządzonych przez jednostki orzecznicze orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Mając powyższe na uwadze zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i. art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 152 tej samej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w sposób zapewniający skarżącej udział w nim, i w oparciu o tak uzupełniony materiał sporządzić prawidłową kartę oceny narażenia zawodowego. W przypadku uznania, że zasadne są twierdzenia skarżącej co do występowania w pomieszczeniu, w którym pracowała, wypływających niesprawną kanalizacją środków chemicznych i innych szkodliwych czynników organ winien wyegzekwować od jednostek orzeczniczych przeprowadzenie testów z tymi czynnikami, które mogły wywołać u skarżącej alergiczny nieżyt nosa. W sytuacji, gdyby organy twierdzenia skarżącej uznały za nieuzasadnione, powinny szczegółowo swoje stanowisko uzasadnić, w szczególności poprzez wskazanie, dlaczego za niewiarygodne uznają zeznania świadków tę okoliczność potwierdzających oraz wnioski wynikające z pisma z dnia 20 kwietnia 2004r.