II SA/Ke 240/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. C. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Usługi Handel Transport A. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 marca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia 1 marca 2017 r. znak: [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia 12 stycznia 2017 r. znak: [...] nakładającą na A. C., prowadzącą dzielność gospodarczą pod firmą: Usługi Handel Transport A. C., karę pieniężną w wysokości 5000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 12 października 2016 r. kierowca P. O., wykonując w imieniu przedsiębiorcy A. C., na trasie K. – K, przewóz autobusem m-ki Mercedes Benz nr rej. TKI [...], nie rejestrował na wykresówce swojej aktywności prędkości pojazdu i przebytej drogi, ponieważ nie rejestrował swojej aktywności od początku jazdy rozpoczętej w K.. Kierowca okazał do kontroli wykresówkę, na której została zarejestrowana jego aktywność od godz. 7:37 do godz. 8:05. Zeznając oświadczył, że kurs rozpoczął o godz. 5:50, nie rejestrował swojej aktywności, ponieważ zapomniał włożyć wykresówkę do tachografu. Dopiero w C. włożył do tachografu wykresówkę z wpisaną miejscowością B.. Na odwrocie zaznaczył odpoczynek od godz. 0:00 do godz. 7:00. Z kontroli sporządzono protokół nr [...]. W toku postępowania przedsiębiorca dostarczył drugą wykresówkę P. O. z dnia 12 października 2016 r. z zarejestrowaną aktywnością kierowcy od godz. 5:35 do godz. 7:35 i wpisanymi kilometrami (541174 km przy włożeniu wykresówki; 541280 przy jej wyjęciu). Ponadto, dostarczył oświadczenie kierowcy, opatrzone datą 12 października 2016 r., z którego wynikało, że w dniu kontroli posługiwał się dwiema wykresówkami; podczas kontroli zataił fakt posiadania drugiej wykresówki, ponieważ chciał uniknąć odpowiedzialności za posługiwanie się dwiema wykresówkami w tym samym okresie 24-godzinnym. Powyższe okoliczności kierowca potwierdził składając zeznania w dniu 9 stycznia 2017 r., równocześnie podnosząc, że rozbieżność co do kilometrów na wykresówkach spowodowana jest jego pomyłką. Podtrzymał wyjaśnienia o uniknięciu odpowiedzialności za naruszenie, tłumacząc zapomnieniem nie okazania drugiej wykresówki. Organ I instancji, stwierdzając naruszenie art. 92a ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ("utd") w zw. z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do tej ustawy wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 12 stycznia 2017 r., W odwołaniu A. C., przywołując zeznania kierowcy z 9 stycznia 2017 r. stwierdziła, że rejestrował on swoją aktywność na wykresówce. Zgodnie z jej stanowiskiem ustalenie organu o braku na wykresówce zarejestrowanych 4 km jest nieprawidłowe, skoro odległość z K. do K wynosi 81 km, nie zaś 84 km. Organ odwoławczy nie dał wiary zeznaniom świadka złożonym w dniu 9 stycznia 2017 r. Za mało wiarygodne uznał stwierdzenie, że kierowca po pół godzinie od zmiany wykresówki o niej zapomniał. Wskazując, że posługiwanie się dwiema wykresówkami jest zagrożone mniejszą karą niż nierejestrowanie aktywności kierowcy, organ stwierdził, że pierwsze zeznanie kierowcy złożone w trakcie kontroli drogowej jest bardziej wiarygodne, ponieważ odzwierciedla zapis utrwalony na okazanej wówczas wykresówce i kierowca nie miał możliwości konsultowania przebiegu jazdy z pracodawcą. Nawet jednak gdyby przyjąć, że kierowca podczas pierwszego przesłuchania nie mówił prawdy, to i tak zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że w dniu kontroli nie rejestrował na wykresówce swojej aktywności prędkości pojazdu i przebytej drogi. Rysik przebytej drogi na pierwszej wykresówce z dnia 12 października 2016 r. zakończył bowiem rejestrację w połowie wykresu posuwając się do góry, natomiast na drugiej wykresówce, włożonej do tachografu po około 3 minutach od wyjęcia poprzedniej, rysik na wykresie przebytej drogi zaczął rysować na 1/5 drogi przesuwając się w dół. Oznacza to, że pojazd pomiędzy wyjęciem jednej wykresówki, a włożeniem kolejnej, pokonał odcinek o długości co najmniej 4 km. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 92b i art. 92c utd. Jego zdaniem dostarczenie brakującej wykresówki i zmiana zeznań mają na celu zmianę kwalifikacji naruszenia i tym samym orzeczenie niższe kary. Stwierdzone naruszenie nie powstało zaś na skutek okoliczności niemożliwych do przewidzenia, lecz na skutek złej organizacji pracy i przyzwolenia pracodawcy. W tym kontekście organ przywołał stosowne orzecznictwo NSA. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. C. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zarzucono organowi nieuwzględnienie dowodu ze spójnych i logicznych zeznań kierowcy złożonych w dniu 9 stycznia 2017 r. Podkreślono, że naturalnym odruchem kierowcy jest w pierwszej kolejności ochrona samego siebie przed odpowiedzialnością w niniejszej sprawie, przed zarzutem posługiwania się dwiema wykresówkami. Kierowca nie zapomniał więc o pierwszej tarczy, ale celowo o niej nie wspomniał. Autor skargi zauważył, że pierwsza tarcza dokumentuje aktywność kierowcy do godz. 7:35, natomiast druga od godz. 7:37. Twierdzenie organu, że po wyjęciu pierwszej, a przed włożeniem drugiej tarczy kierowca pokonał odległość 4 km kiedy nie rejestrował czasu pracy, nie zasługuje więc na uwzględnienie. Logika i doświadczenie życiowe zaprzeczają bowiem możliwości przejechania w terenie zabudowanym – w centrum miasta C. – dystansu 4 km w czasie 2 minut, zwłaszcza że kierowca w ciągu tych dwóch minut opisał kolejną tarczę. Oznacza to, że skarżąca udowodniła ciągłość zapisu na całym kursie oraz dojeździe do niego na trasie B. – K. – C. – K.. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa organ administracji stojąc na straży praworządności, ma obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Powyższych zasad organy administracji prowadząc postępowanie nie zachowały. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ocenę prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń. Przede wszystkim należy podkreślić, że organ za podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia przyjął dwie wzajemnie wykluczające się wersje. W pierwszej wersji uznał, że kierowca w dniu kontroli posiadał tylko jedną wykresówkę, uznając za niewiarygodne wyjaśnienia P. O. z których wynikało, że zapomniał o włożeniu drugiej wykresówki. Jednocześnie w dalszej części rozważań organ dowodzi, iż nawet gdyby przyjąć, że kierowca posługiwał się dwoma wykresówkami w dniu kontroli to i tak nie rejestrował na nich swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi, ponieważ pojazd pomiędzy wyjęciem jednej wykresówki, a włożeniem kolejnej, pokonał w czasie około 3 minut odcinek o długości co najmniej 4 km. W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji prowadzi do stwierdzenia, że organ odwoławczy nie wskazał jakie dowody przyjął za podstawę rozstrzygnięcia i nie dokonał oceny dowodów w całokształcie materiału dowodowego co w efekcie skutkowało brakiem ustalenia stanu faktycznego. W aktach sprawy znajdują się dwie wykresówki opatrzone datą 12 października 2016 r. Pierwsza dokumentuje aktywność kierowcy od godz. 5.20 do czasu wymiany tarczy (jak ustalił organ I instancji na podstawie zeznań P. O. z 9.01.2017 r. oraz jego oświadczenia z 12.10.2017 r. ), a druga wykresówka okazana w dniu kontroli według organu II instancji potwierdza tą aktywność od godz. 7:37 do godz. 8:05. Organ odwoławczy nie kwestionuje przy tym, że druga z wykresówek włożona została do tachografu w miejscowości C. Nie podważa też autentyczności pierwszej wykresówki, nie okazanej w dniu kontroli drogowej. Samo stwierdzenie przez organ, że kierowca po upływie 0,5 godziny od zmiany tarczki nie mógł o tym zapomnieć, nie neguje istnienia pierwszej wykresówki. W tym kontekście ustalenie, że kierowca posiadał jedną wykresówkę bez odniesienia się do podniesionych wyżej okoliczności stanowi wadliwość polegającą na naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Z kolei z zapisu drogi na wykresówkach, jak przyjął organ w drugiej wersji wynika, że pomiędzy wyjęciem pierwszej wykresówki i włożeniem drugiej, pojazd przejechał minimum 4 km. Tego ustalenia organ nie skonfrontował z zapisem czasu na wykresówkach, a skarżący kwestionuje pokonanie dystansu 4 km w terenie zabudowanym (w miejscowości C.) w czasie 2 minut, kiedy kierowca nie rejestrował czasu pracy. W oparciu o powyższe twierdzi, że obie wykresówki wykazują ciągłość zapisu drogi. Doświadczenie życiowe wskazuje, że pojazd poruszający się z prędkością 60 km/h pokonuje drogę długości 4 km w czasie 4 min. W realiach niniejszej sprawy, ustalenie dystansu jaki pokonał kierowca bez włożonej wykresówki ma istotne znaczenie dla kwalifikacji naruszenia za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność skutkujące nałożeniem kary pieniężnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że posługiwanie się dwoma wykresówkami podczas tego samego okresu 24 godzinnego jest zagrożone mniejszą karą niż wykonywanie przewozu podczas którego kierowca nie rejestruje swojej aktywności, prędkości pojazdu i przebytej drogi. Nie wyjaśniając wskazanej wyżej wątpliwości organ naruszył 7, 77 § 1, 80 k.p.a., co również uzasadnia konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody i eliminując dotychczas popełnione uchybienia. W szczególności rozstrzygnie, czy w dniu kontroli kierowca posługiwał się dwiema wykresówkami czy też jedną, jeśli dwiema to dla ustalenia naruszenia określonego w załączniku nr 3 poz. Lp. 6.2.1. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm. ) powinien wyjaśnić o której godzinie kierowca wyjął pierwszą wykresówkę z urządzenia rejestrującego i w jakim czasie włożył do niego drugą z wykresówek, a następnie dokonać analizy materiału dowodowego w kontekście zapisu drogi jak i czasu na obu wykresówkach. Z podniesionych wyżej względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżona decyzję oraz decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 stycznia 2017 r.