II SA/Ke 241/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 marca 2007r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat M. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...]znak: [...] przyznającą A.K. świadczenie w formie zasiłku okresowego w wysokości [...]zł miesięcznie na okres od 1.02.2006r. do 31.03.2006r. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż wnioskiem z dnia 17 stycznia 2006r. zgłoszonym ustnie do protokołu A. K. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji za podstawę przyznania zasiłku okresowego przyjął art. 38 i art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. W odwołaniu od decyzji A. K. wnosił o zmianę decyzji i przyznanie zasiłku okresowego w kwocie [...]zł, która spełni podstawowe kryteria finansowe osoby bezrobotnej, umożliwi poszukiwanie pracy oraz zapewni prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie. Rozpatrując odwołanie Kolegium wskazało, że A. K. spełnia przewidziane w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) kryteria do uzyskania zasiłku okresowego ponieważ jest osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnych dochodów. Wysokość świadczenia stosownie do dyspozycji art. 38 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy w odniesieniu do osób samotnie gospodarujących ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowych osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym , że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418zł miesięcznie. Zgodnie zaś z art. 147 ust. 3 ustawy, w 2006r. minimalna wysokość zasiłku okresowego w odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej wynosi 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kolegium stwierdziło, że przyznanie wnioskodawcy zasiłku okresowego w najniższej wysokości nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej, albowiem przepisy te nie określają konkretnej wysokości zasiłku okresowego, zaś przyznana kwota mieści się w granicach określonych prawem. Nadto w ocenie organu, brak jest podstaw do przyznania zasiłku okresowego w kwocie [...]zł, ponieważ ustawodawca ustalił górną granicę tego świadczenia w wysokości 418zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył A. K. kwestionując wysokość przyznanego zasiłku okresowego, która jego zdaniem odbiega mocno od rzeczywistości. Nadmienił, iż "podawane przepisy prawne skutecznie utrzymują patologię społeczną i nie likwidują bezrobocia". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Zasiłek okresowy jest podstawową formą pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na dysfunkcje określone w art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.- cytowanej dalej jako ustawa) takie jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego o ile dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 kwoty 461zł stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418zł miesięcznie. Jednocześnie minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2006r. dla takich osób wynosiła 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. (art. 147 ust. 3 ustawy). Okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy ustala – jak stanowi art. 38 ust. 5 ustawy – ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że samo przyznanie zasiłku okresowego uzależnione jest od spełnienia powyższych przesłanek natomiast wysokość zasiłku okresowego (jak również okres na jaki zostanie przyznane to świadczenie) pozostawiono uznaniu organu pomocy społecznej. Uznanie w zakresie wysokości zasiłku zostało ograniczone poprzez określenie górnej i dolnej granicy świadczenia. Organ pomocy społecznej przyznał A. K. zasiłek okresowy w kwocie [...]zł tj. w minimalnej wysokości. Wysokość świadczenia została obliczona na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 147 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, jako 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (461zł) a dochodem wnioskodawcy. Ponieważ A. K. nie osiąga żadnych dochodów wysokość ta wynosi 35% kwoty 461zł, a więc w zaokrągleniu [...]zł. Jak zgodnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie decyzja wydana w oparciu o przepis zawierający element uznania jest decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono – w zgodzie z art. 7 kpa – wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie dotyczącym świadczeń z zakresu pomocy podkreślono, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać ustalenia organu dotyczące możliwości płatniczych ośrodka pomocy społecznej. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania tego typu świadczeń wynika bowiem, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i 4 cyt. ustawy tzn.: dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia mu pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. Akta administracyjne zawierają również dowody potwierdzające, że możliwości finansowe Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej są ograniczone, Wnioskodawca otrzymuje pomoc finansową regularnie od sierpnia 2001r. (zasiłki celowe, okresowe) – w miarę posiadanych środków finansowych. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że organ przyznając skarżącemu pomoc w formie zasiłku okresowego w najniższej wysokości nie naruszył prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Żądanie przyznania zasiłku okresowego w kwocie [...]zł nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa, które określają górną granicę tego zasiłku w kwocie 418zł. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie gwarantują przyznania bezzwrotnej pomocy społecznej w wysokości zaspokajającej potrzeby i oczekiwania osób ubiegających się o nie, nawet tych, które strona uważa dla siebie za niezbędne. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.