II SA/Ke 248/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 248/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Chobian, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant: Referent stażysta Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się orzeczenia. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy odmówił S. O. przyznania pomocy w formie zasiłku stałego wyrównawczego za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2003 r. oraz pozostałej części świadczenia wypłacanego w czasie pobytu w areszcie śledczym. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w art. 6 określa, że w razie stwierdzenia marnotrawstwa przyznanych świadczeń lub własnych zasobów materialnych, osoba spełniająca kryteria do otrzymania pomocy społecznej może ich nie otrzymać, bądź mieć je ograniczone do niezbędnego minimum. Ponieważ S. O., który spełnia kryteria do otrzymania stałego zasiłku wyrównawczego, jest uzależniony od alkoholu i marnotrawił własne zasoby materialne oraz wydatkował przyznawane mu środki z pomocy społecznej niezgodnie z przeznaczeniem, organ postanowił ograniczyć pomoc dla niego do niezbędnego minimum oraz udzielać mu jej jedynie w formie świadczeń rzeczowych. Mimo takiej konstatacji organ stwierdził w uzasadnieniu, że od daty złożenia przez S. O. wniosku o przyznanie stałego zasiłku wyrównawczego wraz z niezbędną dokumentacją, ( tj. od dnia 1 sierpnia 2003 r.) taka pomoc została mu przyznana w wysokości 30 % świadczenia, a to z racji przebywania przez stronę w areszcie śledczym. Odnośnie pozostałej części świadczenia organ stwierdził, że nie mógł jej przyznać, ponieważ może być ona przeznaczona tylko na opłaty mieszkaniowe, których S. O. albo nie uiszcza, bo robi to jego żona-współwłaścicielka mieszkania, albo nie musi uiszczać, bo nie ma w mieszkaniu ani energii elektrycznej, ani gazu. Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną przez S. O. decyzję organu I instancji. Odpowiadając na zarzuty odwołania SKO stwierdziło, że zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, bez względu na datę od jakiej datuje się niepełnosprawność, wskazaną w orzeczeniu stwierdzającym stopień niepełnosprawności. Ponieważ tę dokumentację, tj. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 6 sierpnia 2003 r. wraz z wnioskiem o udzielenie zasiłku, S. O. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. ,w dniu 20 sierpnia 2003r.- nie było możliwości przyznania mu tego zasiłku za okres przed sierpniem 2003 r. zwłaszcza, że przed sierpniem 2003 r. S. O. w ogóle nie dysponował orzeczeniem o stopniu jego niepełnosprawności. SKO zauważyło również, że zasiłek pobierany przez stronę w okresie pobytu w zakładzie karnym mógł wynosić tylko 30 % świadczenia, o czym stanowi art. 28 ustawy o pomocy społecznej. W skardze na tę decyzję S.O. domagał się wypłaty w całości zasiłku stałego wyrównawczego za okres od miesiąca marca 2002 r. oraz wyrównania zaległości w wypłacie tego zasiłku za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2003 r. Skarżący podniósł, że już w dniu 12 marca 2002 r. uzyskał orzeczeniu o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności co "było uzgadniane z Ośrodkiem Pomocy Społecznej przy Urzędzie Gminy w S.". Ponadto wyraził pogląd, że zasiłek powinien być wypłacany od dnia wystąpienia do komisji lekarskiej, a nie od dnia doręczenia orzeczenia do Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę uzupełnionej na rozprawie w dniu 11 stycznia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonej, własnej decyzji. W uzasadnienie tego niecodziennego wniosku organ II instancji przyznał, że rozpoznając sprawę nie dysponował informacją dotyczącą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia 12 marca 2002 r., ponieważ organ I instancji zataił tę informację i nie przekazał Kolegium Odwoławczemu przedmiotowego orzeczenia, ani wcześniejszego niż z sierpnia 2003 r., wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego. Nie mając więc dostępu do pełnej dokumentacji SKO nie mogło ocenić uprawnień skarżącego do świadczeń z pomocy społecznej z uwzględnieniem przepisu art. 43ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej, który przewiduje przyznawanie i wypłacanie świadczeń z pomocy społecznej począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Mimo takiego ustalenia organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia w trybie art. 54 § 3 popsa skargi w całości, albowiem w związku z wejściem w życie z dniem 1 maja 2004 r. przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, mających zastosowanie do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ( art.150 tej ustawy), obecnie nie jest możliwe przyznanie świadczeń z pomocy społecznej dla osób odbywających karę pozbawienia wolności ( art.13 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej), a S. O. między innymi od marca do lipca 2003 r. odbywał karę pozbawienia wolności. W efekcie co najmniej za ten okres organ nie mógł obecnie przyznać żadnego świadczenia, a więc nie mógł uwzględnić skargi w całości. SKO zauważyło również, że nie jest w sprawie wiadome, z jaką datą skarżący złożył wraz z pierwszym orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wniosek do organu pierwszej instancji o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, przez co nie można ustalić za jaki okres świadczenie to jest mu należne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola przeprowadzona w niniejszej sprawie wykazała zauważone już przez organ II instancji naruszenie przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 i 77 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach nie wyjaśniło dokładnie stanu faktycznego sprawy, ponieważ nie uwzględniło w swoim rozstrzygnięciu istotnego dla sprawy faktu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej wraz z wymaganą dokumentacją w postaci orzeczenia z dnia 12 marca 2002 r. o stopniu jego niepełnosprawności. Okoliczność, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji SKO nie dysponowało całością dokumentacji, a w szczególności wspomnianym wnioskiem i orzeczeniem - nie może usprawiedliwiać organu II instancji, skoro dokumenty te zostały przez stronę złożone, informacja o nich została zatajona przez organ I instancji, który nie przekazał SKO całości posiadanej dokumentacji, a obecnie dokumenty te znajdują się w aktach administracyjnych ( k. 1 i 2). Strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji wadliwego działania organu administracji, skoro ma on obowiązek stać na straży praworządności, przy załatwianiu sprawy uwzględniać słuszny interes obywatela ( art. 7 kpa) , a postępowanie prowadzić w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa, por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1461/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 72 , teza 2 w brzmieniu: "Dopuszcza się obrazy art. 8 i 9 k.p.a. organ administracji, który skutki nieznajomości prawa przez podległych mu pracowników lub niedopełnienia przez nich obowiązków służbowych przerzuca na obywateli"). Istotne znaczenie przeoczonej kwestii dla rozstrzygnięcia sprawy jest oczywiste, bo wynika z treści przepisów art. 106 ust.3 w zw. z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64/04 poz. 593 ze zm). Zgodnie z tym przepisem( mającym z mocy art. 150 ustawy o pomocy społecznej zastosowanie w niniejszej sprawie), świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro więc w aktach sprawy znajduje się nie zaopatrzony w prezentatę Urzędu Gminy w S. wniosek strony datowany na 29 grudnia 2002 r., w którego treści jest mowa o znajdującym się również w aktach sprawy orzeczeniu z dnia 12 marca 2002 r. zaliczającym S. O. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 2 stycznia 2003 r. przez pracownika socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. orzeczenie to zostało opisane z podaniem jego numeru i daty wydania (k. 9 akt administracyjnych), to rzeczą organów administracyjnych było ustalenie kiedy dokładnie strona złożyła przedmiotowy wniosek i orzeczenie, a także czy z jego treści dało się wyprowadzić wniosek, że strona domaga się przedmiotowego świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają również nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skoro bowiem strona we wniosku datowanym na 29 grudnia 2002 r. zwraca się z prośbą o udzielenie pomocy finansowej na styczeń 2003 . zgodnej z przedmiotowym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i pisze, że nie posiada żadnych środków finansowych, to mimo braku wyraźnego wniosku o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego, organ powinien był tak właśnie ten wniosek odczytać . Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących daty od jakiej powinno być przyznane świadczenie z pomocy społecznej, a także wywodów odpowiedzi na skargę, dotyczących wysokości należnego zasiłku stałego wyrównawczego należy stwierdzić, że poglądy organu II instancji są zgodne z prawem. Przesądza o tym jednoznaczna treść odnośnych przepisów ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. tj. art. 43 ust. 6 dotyczącego daty, od jakiej przyznaje się i wypłaca świadczenia pieniężne z pomocy społecznej ("Świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, w którym złożono wniosek, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia i składki na ubezpieczenie społeczne ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem.") oraz art. 28, dotyczący wysokości procentowej wypłacanego zasiłku stałego wyrównawczego, i przeznaczenia pozostałej części tego zasiłku ("Osobie samotnej uprawnionej do zasiłku stałego wyrównawczego tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności przysługuje 30 % przyznanego świadczenia. Pozostała część zasiłku może być, w razie potrzeby, przeznaczona na pokrycie wydatków na opłaty mieszkaniowe tej osoby"). Uchybienia prawa procesowego, o jakich mowa wyżej, powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji , o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Rozpoznając sprawę ponownie organ wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Uwzględniając treść art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 2004 r. organ weźmie również pod uwagę, że skarżący odbywał karę pozbawienia wolności dopiero od marca 2003 r., co aktualizuje jego żądanie przyznania zasiłku stałego za okres od złożenia wniosku do daty osadzenia w zakładzie karnym. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku oparte zostało o przepis art. 152 p.o.p.s.a. .