II SA/Ke 250/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Asystent sędziego Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2007r. sprawy ze skargi Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...]znak:[...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy w sprawie odmowy wygaśnięcia mandatu wójta I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] znak: [...], Wojewoda stwierdził nieważność uchwały nr [...] Rady Gminy z [...] w sprawie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego przytaczając treść art. 24 j ust, 1 i 3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001r. nr 142,poz. 1591 ze zm.), oraz 26 ust.1 pkt. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 20.06.2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. nr 113, poz. 984 ze zm.) wskazał, że 30 dniowy termin, w którym wójt zobowiązany jest do złożenia – zgodnie z art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka należy liczyć od dnia jego wyboru na to stanowisko. Początkiem biegu tego terminu jest 12.11.2006r., w przypadku, gdy wybór wójta został dokonany w pierwszym głosowaniu. W sytuacji natomiast ponownego głosowania termin ten należy liczyć od dnia 26.11.2006r. lub 10.12.2006r. Wójt Gminy został wybrany w pierwszym głosowaniu, a zatem termin do złożenia oświadczenia o działalności jego małżonka upłynął 12.12.2006r. Skoro zatem stosowne oświadczenie w tym przedmiocie zostało złożone Wojewodzie 15.12.2006r., czyli po upływie ustawowego terminu, to zaistniały okoliczności określone dyspozycją art. 26 ust. 1a pkt. 1 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta skutkujące wygaśnięciem mandatu wójta. W tej sytuacji Rada Gminy zobowiązana była do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu Wójta stosownie do art. 26 ust. 2 w/w ustawy. W konsekwencji tych okoliczności organ nadzoru podniósł, że stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały było uzasadnione. Na podstawie uchwały Rady Gminy z dnia [...] Nr[...]– Gmina wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na przedmiotowe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa: 1/ art. 26 ust. 2 ustawy z 20.06.2002r.o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, polegające na błędnym uznaniu, iż Rada Gminy nie miała prawa podejmować uchwały w sprawie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy w sytuacji gdy złożone przez Wójta Gminy wyjaśnienia nie dawały podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, 2/ art. 24 j ust. 1 ustawy z 8.03.1990r. o samorządzie gminnym polegające na błędnym uznaniu, iż Wójt Gminy zobowiązany był do składania oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę, 3/ art. 24j ust. 3 ustawy z 8.03.1990r. o samorządzie gminnym polegające na uznaniu, że oświadczenie o prowadzeniu działalności gospodarczej przez małżonkę Wójta Gminy powinno być złożone w ciągu 30 dni licząc od 12.11.2006r. Wskazując na powyższe naruszenie przepisów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. W uzasadnieniu podstaw zaskarżenia podniesiono, że wbrew stanowisku organu nadzoru prezentowanemu w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, Rada Gminy ma prawo do podjęcia uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Na poparcie tego stanowiska skarżąca przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych w tej kwestii. Zdaniem skarżącej, organ nadzoru naruszył także art. 24 j ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który co prawda nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygnięcia nadzorczego ani nie był powołany w jego uzasadnieniu ale stanowił podstawę prawną wszczęcia postępowania nadzorczego. Zdaniem skarżącej w sytuacji prawnej i faktycznej będącej przedmiotem postępowania nadzorczego Wójt Gminy nie miał obowiązku składania ponownego oświadczenia o prowadzeniu działalności gospodarczej małżonka. Skarżąca podniosła także, iż gdyby nawet uznać za uzasadnione twierdzenie, że wójt zobowiązany był do złożenia takiego oświadczenia to termin na jego złożenie powinien być liczony od dnia ślubowania tj. od 6.12.2006r. Podkreślono, że wyrokiem z 13.03.2007r. w sprawie sygn. akt. K 8/07 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym posługujący się terminem " od dnia wyboru" jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, a także iż art. 26 ust. 1 pkt. 1 a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta uznany został przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją. Tym samym, zdaniem skarżącej, odpadała podstawa prawna do prowadzenia przez Wojewodę postępowania w sprawie wygaśnięcia mandatu wójta. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 171 Konstytucji RP działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Kompetencje nadzorcze wojewody są określone w przepisach ustaw ustrojowych: w przypadku gminy - w ustawie z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001r. nr 142,poz. 1591 ze zm.). W myśl przepisu art. 87 tej ustawy organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych ustawami. Natomiast zgodnie z art. 85 w/w ustawy nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody musi przy tym wskazywać konkretny przepis naruszony uchwałą organu gminy, a naruszenie prawa nie może być wyprowadzane w drodze analogii czy też oceny racjonalności rozwiązań prawnych ( por. w tym zakresie wyrok WSA z 14.01.2004r., III SA/Łd 1518/03, ONSA i WSA 2004/1/21). Na wstępie należy stwierdzić, iż zostały spełnione wymogi formalne od spełnienia których zależy skuteczne wniesienie skargi do Sądu, albowiem skarga została wniesiona w przewidzianym prawem terminie i poprzedzona była uchwałą o której mowa w art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Stwierdzając nieważność uchwały nr [...] Rady Gminy z [...] w sprawie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Wojewoda uznał, że uchwała ta pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa z uwagi na naruszenie art. 24 j ust. 3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001r. nr 142,poz. 1591 ze zm.), oraz 26 ust.1 pkt. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 20.06.2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. nr 113, poz. 984 ze zm.) . Zdaniem Wojewody, w zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych, Rada Gminy zobowiązana była do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu Wójta stosownie do art. 26 ust. 2 w/w ustawy. Stanowisko takie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984 ze zm.) wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1 – 7 stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 1-5, należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień. Bezspornie z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że rada jest uprawniona do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu wójta. Skoro ustawodawca przewidział wymóg umożliwienia wójtowi złożenia wyjaśnień to oznacza, że pozostawił radzie możliwość oceny co do przesłanek skutkujących wygaśnięciem mandatu. Z tego względu, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, rada gminy jest również uprawniona do podjęcia uchwały w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta. Taka uchwała ma wyłącznie charakter opinii, oświadczenia woli rady gminy, która jest wyrazem dokonanej oceny sytuacji prawnej i faktycznej. Oczywistym jest, iż rada gminy wezwana przez wojewodę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, ma prawo do odmiennej, niż dokonana przez wojewodę w wezwaniu oceny faktów skutkujących z mocy prawa wygaśnięciem mandatu wójta. Ocena ta może przybierać postać: 1/ milczenia gdy rada nie podejmie odpowiedniej uchwały bądź, 2/ uchwały o treści odmiennej niż wyrażona w wezwaniu wojewody. Takie uprawnienia rady gminy potwierdza m.in. przepis art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym zgodnie z którym, po bezskutecznym upływie ustawowego terminu wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze. W konsekwencji, dokonanie przez radę gminy odmiennej od wojewody oceny w formie uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta jest prawem rady, przy czym nie rodzi skutków innych niż niepodjęcie uchwały o treści żądanej przez wojewodę. W tym miejscu wymaga wskazania, że zgodnie z art. 98a ustawy o samorządzie gminnym organ nadzoru nie posiada kompetencji do wydania polecenia determinującego treść uchwały rady gminy. Tym samym organ nadzoru nie może narzucić radzie treści uchwały. Z kolei rada gminy ma prawo do odmiennej oceny stanu faktycznego i podjęcia uchwały o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu ( por. wyrok WSA w Krakowie z 9.08.2005r. sygn. akt. II SA /Kr1004/05 niepublik. i wyrok NSA z 17.10.2006r. sygn. akt. II OSK 1395/05 – niepublik.). W rezultacie, w stosunku do takiej uchwały nie można skutecznie podnieść zarzutu naruszenia prawa, a tym samym stwierdzić jej nieważności. Już zatem wskazane naruszenie w/w przepisów stanowiło wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Niezależnie od powyższego ubocznie należy podnieść, iż rozstrzygnięcie nadzorcze zostało podjęte na podstawie art. 26 ust. 1 pkt. 1a ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 24 j ust.3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym w stosunku do których Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13.03.2007r., orzekł, że przepis art. 26 ust. 1 pkt. 1a ustawy z dnia 20 czerwca 2002r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta jest niezgodny z art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji, natomiast przepis art. 24 j ust.3 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym niezgodny z art. 2 Konstytucji. Okoliczność ta dodatkowo przemawia za koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdzając naruszenie prawa przez Wojewodę, na podstawie art. 148 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w pkt. I i II sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt. III. sentencji wyroku oparto o art. 200 tej ustawy.