II SA/Ke 253/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 lutego 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia 15 lutego 2016r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia 10 listopada 2015r. odmawiającą przyznania R. K. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. K. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 28.09.2015r. R. K. zwróciła się do MOPS o przyznanie opisanego wyżej świadczenia. Organ I instancji odmawiając jej przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. K. powołał w podstawie prawnej art. 2 pkt 4 i 5, art. 9, art. 12 ust. 1, art. 15 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015r., poz. 859 ze zm.). Organ ustalił, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe o kwotę 66,30zł. W odwołaniu od tej decyzji R. K. podniosła, że organ nieprawidłowo doliczył do dochodów rodziny za 2014r. dochód uzyskany z tytułu pracy podjętej w 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy decyzję organu I instancji przytoczyło brzmienie art. 9 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - zwanej dalej jako ustawa, wyjaśniając, że jedną z przesłanek przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie warunku nie przekroczenia kwoty dochodu na osobę w rodzinie w wysokości 725zł. Ustalenie dochodu i dochodu rodziny następuje zgodnie z zasadami określonymi w art. 3 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2008r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem zastrzeżeń przewidzianych w art. 9 ust. 3 – 4a ustawy. Kolegium stwierdziło, że rodzina R. K. składa się z czterech osób: wnioskodawczyni, jej konkubenta P. D. oraz dwojga dzieci P. K. i N. D.. P. D. od 29.06.2015r. do dnia ustalania prawa pracuje w firmie "M." i z tego tytułu uzyskał w miesiącu lipcu dochód w kwocie 2.239,99zł po potrąceniu podatku, kosztów uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne, który podlega uwzględnieniu z uwagi na treść art. 9 pkt 4a ustawy, jako dochód uzyskany. Z tej samej przyczyny podlega uwzględnieniu dochód R. K. jaki osiągnęła w miesiącu wrześniu 2015r., albowiem ww. w okresie od 1.08.2015r. do 31.12.2015r. pracowała w firmie "I." i z tego tytułu osiągnęła we wrześniu dochód w kwocie 898,28zł, po potrąceniu podatku, kosztów uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne. Organ uznał za prawidłowe potraktowanie jako dochodu utraconego, który w konsekwencji nie podlega wliczeniu do dochodu rodziny, dochodu jaki uzyskała odwołująca się w okresie do 10.02.2014r. jak również w okresie od 13.08.2014r. do 10.12.2014. będąc zatrudniona w firmie "I.". Ponadto z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że R. K. w 2014r. uzyskała wyłączny dochód z tytułu alimentów od komornika w kwocie 323,23zł, co oznacza, iż za 2014r. miesięczny dochód rodziny wyniósł 26,94zł. Dochód ten zgodnie z treścią art. 9 pkt 4a ustawy został powiększony o kwotę 2.239,99zł (wynagrodzenie P. D. za miesiąc lipiec 2015r.) i kwotę 898,28zł (wynagrodzenie R. k. za miesiąc wrzesień 2015r.) i ostatecznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wyniósł 791,30zł, przekraczając o kwotę 66,30zł ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z podniesionych względów, w ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie odmówił R. K. przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R.K. zarzuciła organom błędne ustalenie dochodu rodziny, nie zgadzając się z doliczeniem dochodu uzyskanego przez nią z tytułu podjęcia pracy w 2015r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca przedłożyła plik rachunków potwierdzających, że pozostawała nieprzerwanie w zatrudnieniu od 13 sierpnia 2014r. do 31 lipca 2015r. na umowie o dzieło, a następnie od 1 sierpnia 2015r. pracowała na podstawie umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego . oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie w zakresie kryterium legalności objęta jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia 15 lutego 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta . z dnia 10 listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz.859 ze zm., dalej powoływana jako ustawa), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia te przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. W związku z tym, że spór w sprawie niniejszej dotyczył prawidłowości ustalenia dochodu rodziny skarżącej, dla legalności zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie ma rozumienie pojęcia "dochód", "dochód rodziny" oraz "dochód członka rodziny", a także pojęć "utraty dochodu" i "uzyskania dochodu". W odniesieniu do pojęcia "dochodu" i "dochodu rodziny" ustawa w art. 2 pkt 4 i 5 odwołuje się do ich znaczenia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Dochodem jest więc po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). W myśl zaś art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza sumę dochód członków rodziny. Za dochód członka rodziny, zgodnie z treścią art. 2 pkt 5a ustawy przyjmuje się przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a ustawy. Stosownie do art. 9 ust. 3 – 4a ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 3); w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4); w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4a). Analiza powyżej przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że ustalając wysokość dochodu rodziny dla oceny przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ustawodawca przewidział określone zmiany w sytuacji dochodowej wnioskodawców, polegające na aktualnym zwiększeniu lub zmniejszeniu tego dochodu w porównaniu z dochodem stanowiącym podstawę do obliczeń. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że strona skarżąca zakwestionowała stanowisko organów co do wypełnienia przesłanki "uzyskania dochodu", a w konsekwencji ustalenia dochodu 4-osobowej rodziny skarżącej z uwzględnieniem dochodu osiągniętego przez skarżącą w miesiącu wrześniu 2015r. w kwocie 898,28zł przyjmując, że stanowi on dochód uzyskany. Według skarżącej, w jej sytuacji występuje ciągłość w zatrudnieniu polegająca na tym, że od 13.08.2014 do 31.07.2015r. pracowała na podstawie umowy o dzieło, a od 1.08. do 31.12.2015 na podstawie umowy zlecenia u tego samego pracodawcy. Z tego względu skarżąca za błędne uważa doliczanie do dochodu rodziny za 2014r. dochodu osiągniętego we wrześniu 2015r., gdyż jej zdaniem nie jest to uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 4a ustawy. Pojęcie uzyskania dochodu zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w art. 2 pkt 18 ustawy, poprzez enumeratywne wymienienie przypadków, które w świetle ustawy stanowią o uzyskaniu dochodu, co w konsekwencji stanowi podstawę do powiększenia o tę kwotę dochodu uwzględnianego przy ocenie prawa do świadczenia. W art. 2 pkt 18 lit c określono, że uzyskanie dochodu powoduje uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z kolei stosownie do pkt 15a art. 2 ustawy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, kontraktu menedżerskiego albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżąca faktycznie przedstawiła dokumenty potwierdzające okoliczność zatrudnienia w firmie "I.", początkowo na podstawie umowy o dzieło, a następnie na podstawie umowy zlecenia, z tym, że rachunki do umowy o dzieło za miesiące od sierpnia do listopada 2014r. oraz umowa zlecenie nr [...] z dnia 1.08.2015r. znajdują się w aktach sprawy, zaś rachunki do umowy o dzieło za miesiące od grudnia 2014r. do lipca 2015r. skarżąca przedstawiła na rozprawie podnosząc, że organ I instancji uznał je za niepotrzebne i z tego względu nie zostały uwzględnione w materiale dowodowym. Tym samym skarżąca wykazała, że pozostawała nieprzerwanie w zatrudnieniu w rozumieniu art. 2 pkt 15a ustawy w okresie od 13.08.2014r. do dnia ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W zaistniałej sytuacji niezbędna jest więc na nowo weryfikacja ustaleń organów, które przyjęły, że dochód z tytułu zatrudnienia R. K. w firmie "I." w okresie od 13.08.2014r. do 10.12.2014r. należy potraktować jako dochód utracony, zaś dochód z tytułu zatrudnienia w tej samej firmie w okresie od 1.08.2015r. do dnia ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego – jako dochód uzyskany. Kwestia utraty bądź uzyskania dochodu w aspekcie przesłanek o których mowa w art. 9 ust. 3-4a ustawy ma istotne znaczenie dla ustalenia dochodu rodziny, a następnie dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W konsekwencji wpływa więc bezpośrednio na ocenę czy skarżąca spełnia warunek określony art. 9 ust. 2 ustawy dotyczący nie przekroczenia kryterium dochodowego, od którego zależy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wprawdzie skarżąca nie przedstawiła organom całości dokumentów stanowiących podstawę obliczenia dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie, niemniej jednak skoro one istnieją i są niezbędne dla dokonania ustaleń w zakresie wskazanym powyżej to nie można pominąć tych dowodów przy ocenie zasadności przyznania skarżącej uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W realiach niniejszej sprawy nieuwzględnienie przez organy wszystkich istotnych okoliczności pozwala na uznanie, że zaistniały w sprawie przesłanki zawarte w art. 145 § 1 pkt 5 kpa (nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję), które to naruszenie daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i zobowiązuje Sąd do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu i instancji. Organ I instancji prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające powinien na nowo ustalić wysokość dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie, przy uwzględnieniu pozostawania skarżącej w zatrudnieniu w okresie od 13.08.2014r. do dnia ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a następnie ocenić czy zachodzą przesłanki przewidziane art. 9 ustawy niezbędne do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zgodnie z wnioskiem skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł, jak sentencji.