II SA/Ke 253/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody z dnia 14 stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. F. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 253/20 Uzasadnienie Decyzją z dnia14 stycznia 2020 r., [...], Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania Z. G., utrzymał w mocy wydaną z upoważnienia Starosty [...] decyzję z dnia 18 listopada 2019 r., znak: [...], odmawiającą umorzenia należności z tytułu zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 9.014,98zł. Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Z. G. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 1.02.2016 r., który utracił z dniem 31.01.2017 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Organ I instancji, po powzięciu informacji z ZUS Oddział w Gorzowie Wielkopolskim, o ustaleniu na rzecz Z. G. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 1.01.2016 do 31.03.2019, decyzją z dnia 19.05.2017 r. pozbawił ww. prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych za okres od 1.02.2016 r. do 30.01.2017 r. oraz decyzją z dnia 19.05.2017 r. znak: [...] orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 1.02.2016 r. z powodu nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 7.08.2017 r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia. Wyrokiem z dnia 24.05.2018 r. sygn. akt IISA/Ke [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, oddalił skargę Z. G. na decyzję Wojewody z 27.02.2018 znak [...] orzekającą o odmowie umorzenia należności. Wobec braku zapłaty należności w dniach 14.03.2018 r. i 23.10.2018 r. do zainteresowanego zostały wysłane upomnienia przedegzekucyjne, natomiast w dniu 23.11.2018 r. został wystawiony tytuł wykonawczy, który przekazano do właściwego organu egzekucyjnego. W dniu 18.06.2019 r. organ egzekucyjny przekazał na konto wierzyciela kwotę 242,82 zł, tytułem zaspokojenia części roszczenia. W dniu 24.06.2019 r. Z. G. zwrócił się do Starosty [...] z prośbą o umorzenie należności i wstrzymanie egzekucji. Wniosek został rozpatrzony negatywnie w aspekcie przesłanek określonych art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dalej jako ustawa. Organ I instancji ustalił, że Z. G. mieszka w domu rodzinnym o pow. 30m2, którego jest właścicielem w Ľ części. Posiada udziały w gruntach rolnych o łącznej powierzchni 2,4832 ha: w wysokości Ľ części w miejscowości B. ul. [...] i działki o pow. 0,1035 ha w 1/8 części w miejscowości L. S. Wieś. Ponadto jest właścicielem samochodu osobowego marki Fiat 126p z 1978 r. i motoroweru marki jawa 23 w 1/6 części o nieustalonej wartości. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 707,65zł netto. Według oświadczeń strony posiada zaległości alimentacyjne w nieustalonej wysokości, które nie są potrącane z zasiłku, leczy się w poradniach: reumatologicznej, okulistycznej, chirurgicznej, neurologicznej, kardiologicznej, stomatologicznej, laryngologicznej, na co przedłożył stosowne zaświadczenia i skierowania lekarskie. Z protokołu o sytuacji materialnej i życiowej zobowiązanego wynika, że nie osiąga innego dochodu ze względu na stan zdrowia. Z. G. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z powodu upośledzenia narządów ruchu wydanym na czas określony do 31.05.2021 r. Zgodnie ze stanowiskiem Starosty [...], ułamkowe części nieruchomości oraz ruchomości mogą być przedmiotem postępowania egzekucyjnego, nie można zatem uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Podkreślił również, że prowadzi postępowanie egzekucyjne z pozytywnym skutkiem. Organ I instancji stwierdził, że kwota zasiłku, jaką otrzymuje strona, przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w ustawie o pomocy społecznej. W oparciu o powyższe ustalenia Starosta przyjął, że żadna z czterech przesłanek przewidzianych w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy nie zachodzi, a w tej sytuacji brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. Od decyzji Starosty [...] odwołanie złożył Z. G. zarzucając organowi pominięcie, a wręcz zbagatelizowanie jego stanu zdrowia. Ponadto nie uwzględniono faktu nieprzyznania mu zasiłku dla bezrobotnych w latach 2008-2009 co pozwoliłoby na kompensatę wzajemnych roszczeń. Rozpatrując odwołanie Wojewoda przedstawił chronologię zdarzeń w niniejszej sprawie, podkreślając uznaniowy charakter decyzji wydawanej w oparciu o art. 76 ust. 7 ustawy. W ocenie organu II instancji, "Starosta [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy w przypadku Z. G. zaszły ustawowe przesłanki do umorzenia nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast procedura zebrania materiału dowodowego oraz jego analizy została szczegółowo opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Z. G. zarzucił powyższej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj.: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, w szczególności nie uwzględnienie złożonej do niniejszej sprawy dokumentacji medycznej wskazującej na zły stan zdrowia skarżącego oraz wpływającej na jego możliwości finansowe i zarobkowe, nieuwzględnienia trudnej sytuacji życiowej i osobistej oraz kwoty wskazanej jako kryterium dochodowe, która narusza słuszny interes obywateli; - art. 8 Kpa poprzez nie przyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa. - art. 10 Kpa poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony na każdym stadium postępowania, w szczególności poprzez nieotrzymanie informacji o podjętej uchwale Rady Powiatu oraz czy został zachowany prawidłowy tryb przy podejmowaniu ww. uchwały oraz czy zostały uwzględnione dokumenty złożone przez stronę podczas jej podejmowania, przez co wydano niezasadną decyzję oraz naruszenie przepisów materialnych mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek skutkujących umorzeniem nienależnie pobranego świadczenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował ustalenie, że kwota 707,65zł przewyższa kryterium dochodowe uprawniające do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, podczas, gdy w ustawie o promocji zatrudnienia nie przewidziano takiego kryterium. Zdaniem skarżącego, kwota stanowiąca minimum egzystencji powinna być każdorazowo badana w każdej indywidualnej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa). Na wstępie wskazać należy, że organy prawidłowo jako podstawę materialną rozstrzygnięcia powołały art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2019, poz. 1482), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 i 3, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Celne jest również stanowisko organów, co do uznaniowego charakteru decyzji podejmowanych w oparciu o przepis art. 76 ust. 7 ustawy, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę sformułowania "może umorzyć". W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że rozstrzygnięcia podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność dokonanej wykładni tych przepisów oraz poprawność zastosowania przyjętej procedury. Decydujące znaczenie dla zasadności rozstrzygnięcia mają w szczególności kwestie, czy organy rozważyły wszystkie istotne okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia, czy rozstrzygnięcie to wydano w oparciu o prawidłowo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Organ podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty czy też umorzenia należności, jest bowiem związany regułami postępowania administracyjnego określającymi jego obowiązki zarówno w zakresie prowadzenia postępowania, jak również orzekania. W szczególności organ winien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 Kpa), a więc podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Musi także w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 Kpa). Uzasadnienie zaś powinno zawierać dokładne, wyczerpujące a zarazem czytelne dla strony wyjaśnienie zajętego w sprawie stanowiska. Przede wszystkim, na gruncie niniejszej sprawy, musi prezentować szczegółowe ustalenia, co do istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty czy też umorzenia. W świetle powyższego organ administracyjny powinien dokładnie zbadać w oparciu o obiektywne kryteria istnienie bądź nieistnienie okoliczności wymienionych w pkt 1-4 art. 76 ust. 7 ustawy, co wiąże się w szczególności z koniecznością analizy sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej wnioskodawcy oraz dokonania oceny możliwości, a także konsekwencji ściągnięcia wymaganej należności w stosunku do strony. Dopiero stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek określonych tym przepisem mogło stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Ustalenie zaś, że nie zaistniała żadna z przesłanek o których mowa w art. 76 ust. 7 ustawy uzasadniałoby odmowę uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu, organ I instancji wadliwie uznał, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umożliwiających zastosowanie ulgi. W szczególności organ ten błędnie stwierdził, że przekroczenie kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, jest równoznaczne z pojęciem "niezbędnych środków utrzymania", użytym w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy. W orzecznictwie sądów wyrażono pogląd, który skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że niezbędne środki utrzymania to środki pozwalające na normalne funkcjonowanie, a nie jedynie środki pozwalające na zapewnienie minimum egzystencji na granicy ubóstwa (por. wyrok WSA w Opolu II SA/Op 423/19 – dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu dla oceny przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy konieczne jest uwzględnienie wszystkich okoliczności mających wpływ na sytuację materialną skarżącego, w tym uzasadnionych wydatków. Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, jak to uczynił organ I instancji, że posiadanie dochodu, który dyskwalifikuje do otrzymania pomocy na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej jest wystarczające do uznania, że przesłanka 2 opisana w art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie została spełniona. W świetle regulacji znajdujących zastosowanie w sprawie obowiązkiem organu było ustalenie i uzasadnienie, że dochodzenie należności nie pozbawi strony niezbędnych środków utrzymania. Powyższym wymogom organy nie sprostały. Rację ma skarżący podnosząc, że przy ocenie stanu faktycznego organy całkowicie pominęły podnoszone przez niego okoliczności dotyczące stanu zdrowia. Mimo przedłożenia orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do 31.05.2021 r., oraz zaświadczeń i skierowań z różnych poradni lekarskich organy w ogóle w swych rozważaniach nie zajęły się tym zagadnieniem. Natomiast bezkrytycznie przyjęły oświadczenie skarżącego odnośnie comiesięcznych wydatków na leki w wysokości 200zł, które nie zostało w żaden sposób potwierdzone np. w postaci rachunków za zakupione leki. W tej sytuacji ustalenie łącznej kwoty wydatków na utrzymanie w wysokości 441,42zł (24,75zł energia elektryczna, opał rocznie 2000zł miesięcznie 166,67zł, 200zł leki) stoi w sprzeczności z uznaniem, że dochodzenie należności nie pozbawiłoby skarżącego niezbędnych środków utrzymania. Nie sposób bowiem przyjąć, że pozostała kwota dochodu (707,65zł – 441,42zł) jest wystarczająca na zakup żywności, podstawowych środków higieny i odzieży. Sąd nie neguje uprawnienia organu do samodzielnej oceny przesłanek warunkujących umorzenie należności, jednakże nie może ona być dowolna, wybiórcza względem zebranego materiału dowodowego i tym samym pomijać niektóre istotne aspekty sprawy. Nawet ustalenie, że w przypadku skarżącego zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w art. 76 ust. 7 ustawy nie oznacza dla organu obowiązku umorzenia należności, o ile jednak organ w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy cały materiał dowodowy a swoje stanowisko logicznie uzasadni wskazując przekonujące argumenty. Wadliwości w postępowaniu przed organem I instancji nie dostrzegł organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję. Istotnym uchybieniem Wojewody jest również naruszenie art. 15 Kpa. Podkreślić należy, że zgodnie z wynikającą z art. 15 Kpa zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kpa. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Tak więc organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, uwzględniając między innymi istniejące w dacie orzekania przez niego okoliczności faktyczne. W analizowanej sprawie Wojewoda w istocie ograniczył się tylko do oceny prawidłowości decyzji organu I instancji, stwierdzając, że procedura zebrania materiału dowodowego oraz jego analizy została szczegółowo opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 15 Kpa. Oznacza to, że podniesione w skardze zarzuty niewyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i wydania decyzji nie uwzględniając złożonej do sprawy dokumentacji medycznej przez organ odwoławczy okazały się zasadne. Niezasadny natomiast okazał się zarzut naruszenia art. 10 Kpa. Opinia powiatowej rady zatrudnienia, o której mowa w przytoczonym wyżej art. 76 ust. 7 ustawy, nie ma charakteru wiążącego, o czym świadczy treść tego przepisu. Brak opinii byłby brakiem formalnym skutkującym nawet tylko z tego względu uchylenie decyzji. Jednak trzeba podkreślić, że opinia negatywna nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem ustawodawca nie wskazał na konieczność wyrażenia zgody powiatowej rady zatrudnienia na umorzenie należności, a jedynie wskazał na obowiązek przedstawienia stanowiska tej rady przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. W świetle powyższego, zdaniem Sądu nie ma racji skarżący twierdząc, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności, obowiązkiem organu było informowanie strony o uchwale Powiatowej Rady Rynku Pracy w K.. Natomiast badanie, czy przy jej podjęciu został zachowany prawidłowy tryb, nie mieści się w kompetencjach organu właściwego do załatwienia wniosku w głównej sprawie. Odnośnie stanowiska skarżącego, że roszczenie to się przedawniło wskazać należy, że powyższa kwestia nie była podnoszona przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, nie była przedmiotem badania w tym postępowaniu, a jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego nr [...] z 23.11.2018 r. jest w toku. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni poczynione w uzasadnieniu przez Sąd rozważania i dokona ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego ustalenia sytuacji majątkowej, zdrowotnej skarżącego w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 76 ust. 7 ustawy. W szczególności w celu stwierdzenia czy stan zdrowia skarżącego ma istotny wpływ na jego sytuację materialną, organ powinien ustalić, czy skarżący nadal legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności a jeśli tak to na jaki okres zostało wydane. Zasadnym byłoby uaktualnienie danych w złożonych przez skarżącego oświadczeniach dotyczących kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, w tym wydatków związanych z ochroną zdrowia, a następnie zwrócenie się do Powiatowej Rady Rynku Pracy w K. o zajęcie stanowiska. Każda z przesłanek zawartych w art. 76 ust. 7 ustawy mających zastosowanie w stosunku do skarżącego powinna być omówiona zarówno przez organ I jak i II instancji w taki sposób, aby ich ocena nie nosiła znamion dowolności. Dopiero całość zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwoli organom na właściwą jego ocenę i uznanie czy zachodzą w sprawie przesłanki niezbędne do przyznania skarżącemu ulgi w postaci umorzenia należności. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 135 Ppsa – uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty składa się kwota 295,20zł tytułem wynagrodzenia ustanowionego z urzędu profesjonalnego pełnomocnika skarżącego obliczonego na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019. poz. 18).