II SA/Ke 256/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H.Z., od decyzji z [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta, orzekającej o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego w miesiącu październiku 2015 r. w łącznej wysokości 60,00 zł, z tym, że: 30 zł na dofinansowanie kosztów leczenia stomatologicznego i 30 zł na dofinansowanie do zakupu obuwia jesiennego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że H.Z. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Orzeczeniem z [...] została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, okresowo do 30 czerwca 2018 r. Nie ma ona rodziny zobowiązanej do alimentacji. Zajmuje jednoizbowe mieszkanie w bloku socjalnym. Według oświadczenia utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 529, a z dołączonej do akt decyzji wynika, że kwota zasiłku stałego została podniesiona od października 2015 r. do kwoty 604 zł miesięcznie. Zatem spełnia ona kryterium dochodowe kwalifikujące do przyznania zasiłku celowego. Dalej Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie możliwości finansowe organu I instancji zostały odzwierciedlone w tabeli wysokości zasiłków celowych i celowych specjalnych, stanowiącej załącznik do zarządzenia wewnętrznego Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z 30 stycznia 2014 r. nr 7/2014. Przedmiotowa tabela różnicuje wysokość przysługujących zasiłków tak, aby jak najlepiej rozdysponować ograniczone środki finansowe ośrodka przy jednoczesnym zapewnieniu, że osoby znajdujące się w podobnej sytuacji życiowej są traktowane w taki sam sposób. Oczywistą rzeczą jest bowiem brak możliwości zaspokojenia przez ośrodek pomocy społecznej wszystkich potrzeb osób zgłaszających się po pomoc w żądanej przez nie wysokości. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że wysokość świadczenia została ustalona mając na uwadze ograniczone środki pozostające do jego dyspozycji. Organ wraz z odwołaniem przesłał do tutejszego Kolegium informację z 6 listopada 2015 r. opisującą wydatki na pomoc społeczną w ramach zasiłków celowych przyznanych w miesiącu październiku 2015 r. w Rejonie Opiekuńczym "...". Z zestawienia tego wynika, że w tym okresie przyznano pomoc w formie zasiłków celowych w tym rejonie w kwotach kształtujących się w przedziale od 10 zł do 200 zł, łącznie pomocą w formie zasiłku celowego objęto 38 środowisk na kwotę 3.224,52 zł, średnia jego wysokość wynosiła 85,00zł. Zdaniem organu odwoławczego z powyższego zestawienia nie wynika, aby kwota jaka została przyznana zainteresowanej była przez organ zaniżona, a więc argument odwołującej się, że ta kwota zasiłku jest stale zaniżana przez organ I instancji jest nieuzasadniony. Kolegium powołując się na załączone do odwołania pismo organu I instancji podniosło, że wnioskodawczyni w ciągu ostatnich kilku lat otrzymuje zasiłki celowe 12 razy w roku. Nadto pozostaje ona w kręgu stałego zainteresowania organu, korzysta bowiem z jego pomocy w rożnych formach tj. od kilku ostatnich lat otrzymuje zasiłki celowe 12 razy w ciągu roku, w roku 2015 trzykrotnie otrzymała dofinansowanie na zakup obuwia pomimo, iż z Zarządzenia Nr 7/2014 z 30 stycznia 2014 r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wynika, że pomoc taka przysługuje tylko raz. Skoro zatem zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji nie odmówił zainteresowanej pomocy finansowej, lecz przyznał ją w możliwie najwyższej wysokości, to w ocenie Kolegium nie ma podstaw do kwestionowania udzielonej pomocy celowej. Choć przyznana pomoc nie spełnia oczekiwań odwołującej się, to jednak nie jest możliwe udzielenie pomocy rekompensującej wszystkie poniesione wydatki. Przede wszystkim nie pozwalają na to środki finansowe pozostające w dyspozycji organu I instancji. Ponadto pracownik socjalny informował zainteresowaną o możliwości skorzystania z bezpłatnej pomocy stomatologicznej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach obszernej skardze na powyższą decyzję, H.Z. skrytykowała skład orzekający SKO, który wydał zaskarżoną decyzję zarzucając, że "ta paplanina, pisanina" niczego nie udawadnia, nie pokazuje na jakiej podstawie skład doszedł do takich wniosków, jest to po prostu "zmarnowany papier bredniami i absurdami". Skarżąca przedstawiła również własne wyliczenia dotyczące kwot przyznanych z budżetu miasta na pomoc społeczną oraz wyraziła swoje poglądy na temat rozdysponowania tych kwot. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim przypadku Sąd w ramach swojej właściwości (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. 1647), mógłby ją uwzględnić. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z kolei z art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższego wynika więc, że zadaniem organów pomocy społecznej jest wspieranie w działaniu osób zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie takim osobom stałego źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla zainteresowanego w jego dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może oznaczać bezwarunkowego zaspokajania jego wszystkich potrzeb i akceptowania przez organy postawy roszczeniowej. Ponadto pomoc ta powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania i nie może być instytucją, która ma przejąć cały ciężar utrzymania wnioskodawcy. Zwrócić również należy uwagę, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe uregulowanie wskazuje, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową, a organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony. Zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub też, że jego rozmiar będzie różny od tego, który określił we wniosku. Jednakże uznaniowość nie oznacza swobody organu orzekającego, który swoje stanowisko musi należycie uzasadnić. Organy rozpoznające niniejszą sprawę w niczym wskazanym przepisom prawa nie uchybiły. Z akt administracyjnych wynika, że w Rejonie Opiekuńczym "..." – obejmującym swą właściwością również skarżącą - wydatki na zasiłki celowe w miesiącu październiku 2015 r. wyniosły łącznie 3284,52 zł. Pomocą w formie zasiłku celowego objęto 38 środowisk. Najniższa kwota zasiłku celowego wyniosła 10 zł, i została przyznana osobie samotnie gospodarującej, której łączny dochód wynosi 604 zł na zakup leków. Najwyższy zasiłek celowy w wysokości 200 zł został przyznany w 3 środowiskach. W dwóch przypadkach były to osoby samotnie gospodarujące, przewlekle chore utrzymujące się tylko z pomocy społecznej, jedna pomoc została przyznana na zakup opału, druga na remont zniszczonego mieszkania. Natomiast w trzecim przypadku pomoc na zakup brakującej odzieży dostała rodzina wychowująca niepełnosprawne dziecko, utrzymując się jedynie ze świadczeń rodzinnych i pomocy MOPR. Ponadto uzasadniając przyznanie skarżącej zasiłku celowego w wysokości łącznej 60 zł organ wziął pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, która niewątpliwie spełnia warunki do otrzymania pomocy, ale również swoje możliwości finansowe i potrzeby innych osób starających się w tym czasie o pomoc pieniężną. Także w ocenie Sądu w sposób przekonujący przedstawiono kryteria, którymi kierował się organ ustalając wysokość przyznanego zasiłku. W tym miejscu warte jest również podkreślenia, że jak wynika z akt sprawy, MOPR stara się systematycznie zaspakajać niezbędne potrzeby skarżącej, przyznając jej w 2015 r. zasiłki celowe w miesiącu I (70 zł), II (70 zł), III (50zł), IV (150zł), V (50 zł), VI (50zł), VIII (50 zł), IX (60 zł), X (60 zł), świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup żywności od I do XII 2015 r. w wysokości 50 zł miesięcznie, za wyjątkiem miesiąca października, na który przyznano pomoc w wysokości 70 zł, a także jednorazowe świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku świątecznego na miesiąc listopad 2015 r. w kwocie 150 zł. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że w 2015 r., skarżąca trzykrotnie otrzymała dofinansowanie na zakup obuwia pomimo, iż z Zarządzenia Nr [...] z [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wynika, że pomoc taka przysługuje tylko raz w roku. W związku z powyższym nie ma podstaw do przyjęcia, że przyznając skarżącej zasiłek celowy w zakresie, jaki nie odpowiadał jej oczekiwaniom, organy postąpiły w sposób dowolny i bez logicznego uzasadnienia swojego stanowiska. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że zawierają one uwagi krytyczne dotyczące działalności organów pomocy społecznej oraz SKO i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Dlatego jedynie na marginesie należy stwierdzić, że z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji wydając swoją decyzję wziął pod uwagę uzasadnione potrzeby uprawnionej, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Natomiast jeśli chodzi o fundusze, jakimi dysponował organ na zasiłki celowe w 2015 r., to jak już wyżej wspomniano zostały one rozdzielone w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Mając to wszystko na uwadze, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U.2016.718).