II SA/Ke 257/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania H. Z., od decyzji z [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta, orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2015 r. na zakup lustra ściennego w kwocie 120 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że H. Z. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Orzeczeniem z 2 czerwca 2014 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, okresowo do 30 czerwca 2018 r. Nie ma ona rodziny zobowiązanej do alimentacji. Zajmuje jednoizbowe mieszkanie w bloku socjalnym; według jej oświadczenia utrzymuje się z zasiłku stałego, nie pracuje zarobkowo, nikt jej nie pomaga finansowo. Decyzją z [...] organ I instancji przyznał odwołującej się zasiłek stały w wysokości 529 zł (od października 2015 r. kwotę 604 zł) na okres od 1.06.2014 r. do 30.06.2018 r. Ponadto decyzją z [...] przyznał pomoc w formie zasiłku celowego w postaci świadczenia pieniężnego na żywność na okres od 1.07 do 31.12.2015 r. (w miesiącu listopadzie kwotę 50 zł). Kolejną decyzją z [...] odwołująca otrzymała również jednorazowe świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku świątecznego na miesiąc listopad 2015 r. w kwocie 150 zł. Dalej organ odwoławczy podał, że decyzja o odmowie lub przyznaniu prawa do pomocy w formie zasiłku celowego jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że organ ds. pomocy społecznej ma prawo decydować w ustalonych okolicznościach sprawy o przyznaniu, bądź odmowie przyznania takiego świadczenia, jak również o jego wysokości. Z pisma informacyjnego organu I instancji wynika, iż udzielił on w miesiącu listopadzie 2015 r. pomocy w formie zasiłku celowego 56 środowiskom na ogólną kwotę 4.809,05 zł. Zasiłki zostały przeznaczone na zakup obuwia, odzieży, środków czystości, leków, opału oraz opłacenie faktury za energię elektryczną i za gaz. Kolegium podkreśliło, że wszystkie ww. cele są niezbędnymi potrzebami bytowymi. Dodało, że zakup lustra nie jest niezbędną potrzebą bytowa, lecz jest bez wątpienia potrzebą drugoplanową. Przez to zaspokojenie takiej potrzeby nie odpowiada celom pomocy społecznej. Dalej Kolegium podkreśliło, że z pisma przewodniego organu załączonego do akt sprawy wynika, że H. Z. objęta jest pomocą w formie zasiłku stałego w kwocie 604 zł miesięcznie. Ponadto zainteresowana w 2015 roku otrzymała zasiłek celowy w miesiącu I(70 zł), II(70 zł), III(50zł), IV(150zł), V(50 zł), VI(50zł), VIII(50 zł), IX(60 zł) i X(60 zł). Wypłacono jej również świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup żywności od I do XII 2015 r. w wysokości 50 zł miesięcznie, za wyjątkiem miesiąca października, na który przyznano pomoc w wysokości 70 zł. Odwołująca się otrzymała również jednorazowe świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku świątecznego na miesiąc listopad 2015 r. w kwocie 150 zł. Ponadto jak wskazuje organ I instancji cyt. "Zainteresowana od kilku ostatnich lat otrzymuje zasiłki celowe 12 razy w ciągu roku". Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i jego pracowników, a jest nim rada gminy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach obszernej skardze na powyższą decyzję H. Z. skrytykowała skład orzekający SKO, który wydał zaskarżoną decyzję zarzucając, że "ta paplanina, pisanina" niczego nie udawania, nie pokazuje na jakiej podstawie skład doszedł do takich wniosków, jest to po prostu "zmarnowany papier bredniami i absurdami". Skarżąca przedstawiła również własne wyliczenia dotyczące kwot przyznanych z budżetu miasta na pomoc społeczną oraz wyraziła swoje poglądy na temat sposobu rozdysponowania tych kwot. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim przypadku Sąd w ramach swojej właściwości (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. 1647) mógłby ją uwzględnić. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup lustra ściennego za 120 zł. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z kolei w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższych regulacji wynika, że zasiłek celowy może być przyznany wyłącznie w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Artykuł 39 ust. 2 ustawy wymienia wprawdzie tylko przykładowo te cele jak: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, niemniej jednak to przykładowe wyliczenie wskazuje, że chodzi o takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (zob. wyrok NSA z 30 września 2008 r., I OSK 1451/07, dostępny w internecie pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zgłoszona przez skarżącą potrzeba z całą pewnością nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu art. 39 ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy, a tym samym nie odpowiada celom pomocy społecznej. Zakup lustra jest bez wątpienia potrzebą drugoplanową w porównaniu z potrzebami polegającymi na zabezpieczeniu środków na zakup żywności, środków czystości czy leków, które należy zakwalifikować jako potrzeby pierwszoplanowe. Podkreślić należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy, trudne sytuacje życiowe należy rozpatrywać pod kątem niezbędnych potrzeb i życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z akt sprawy, MOPR stara się systematycznie zaspakajać niezbędne potrzeby skarżącej, przyznając jej w 2015 r. zasiłki celowe w miesiącu I (70 zł), II (70 zł), III (50zł), IV (150zł), V (50 zł), VI (50zł), VIII (50 zł), IX (60 zł) i X (60 zł), świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup żywności od I do XII 2015 r. w wysokości 50 zł miesięcznie, za wyjątkiem miesiąca października, na który przyznano pomoc w wysokości 70 zł, a także jednorazowe świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku świątecznego na miesiąc listopad 2015 r. w kwocie 150 zł. Prawidłowo zatem odmówiono skarżącej wnioskowanej pomocy z uwagi na to, że pomoc społeczna może jedynie zaspokajać te potrzeby, które odpowiadają celom pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Skoro zgłoszona przez skarżącą potrzeba nie mieściła się w celach pomocy społecznej, to już z tego powodu nie mógł być jej przyznany zasiłek celowy, służący co do zasady zaspokojeniu niezbędnej potrzeby bytowej. Co się zaś tyczy zarzutów podniesionych w skardze, to trudno nie zauważyć, że zawierają one uwagi krytyczne dotyczące działalności organów pomocy społecznej oraz SKO i przez to nie można ich bezpośrednio odnieść do zaskarżonej decyzji. Dlatego jedynie na marginesie należy stwierdzić, że z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji wydając swoją decyzję wziął pod uwagę uzasadnione potrzeby uprawnionej, własne możliwości finansowe oraz potrzeby innych osób starających się o pomoc społeczną. Natomiast fundusze jakimi dysponował organ na zasiłki celowe w 2015 r., zostały rozdzielone w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych ośrodka. Mając to wszystko na uwadze, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).