II SA/Ke 26/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Burmistrza Miasta z [...] nakazującej Wójtowi Gminy O. przywrócenie stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę przepustu lub jego zatkanie w celu zaniechania zrzutu wód powierzchniowych i gruntowych w kierunku działek oznaczonych numerami: [...] w miejscowości J. , w gminie O., stanowiących własność M. Z. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie nakazało Gminie O. przywrócenie stanu poprzedniego, poprzez rozbiórkę przepustu lub jego zatkanie w celu zaniechania zrzutu wód powierzchniowych i gruntowych w kierunku działek oznaczonych numerami: [...], w miejscowości J., w gminie O., stanowiących własność M. Z. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie toczy się na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Sandomierzu o wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania w oparciu o art. 29 ustawy Prawo wodne decyzji mającej na celu uregulowanie stosunków wodnych na terenach przy drodze numer ewidencyjny [...] w miejscowości J. - w zakresie ich wpływu na nieruchomości sąsiednie tj. działki stanowiące własność M. Z. położone przy drodze, na które mają wpływ wody opadowe z ciągu komunikacyjnego tj. drogi numer ewidencyjny [..]. Wniosek ten był efektem zawiadomienia Prokuratury przez M. Z., że od czasu przeprowadzenia prac przy rowach biegnących przy drodze nr ewid. [...] i zmianie stosunków wodnych, wskutek tych prac nastąpiło zalewanie jego działek. Dalej organ odwoławczy cytując treść art. 29 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U.2012.145 ze zmianami) stwierdził, że w celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie konieczne jest co do zasady, dopuszczenie przez organy administracji dowodu z opinii biegłego, o którym mowa w art. 84 § 1 kpa. Prawidłowo zatem Burmistrz Miasta podjął decyzję o dopuszczeniu tego dowodu. Zadaniem biegłego było ustalenie, czy dokonane w 2012 r. przez Gminę O. (okoliczność bezsporna) "udrożnienie" istniejącego rowu odwadniającego drogę nr ewid. [...] do istniejącego przepustu znajdującego się pod drogą gminą, który zrzuca wody pochodzące z rowu na działkę sąsiadująca bezpośrednio z działkami M. Z. , spowodowało podtapianie nieruchomości stanowiących jego własność. Dla określenia warunków spływu wód opadowych i roztopowych w obrębie spornego terenu biegły, na podstawie materiałów kartograficznych oraz wizji lokalnej terenu, ustalił że odpowiedź na pytanie sformułowane w zleceniu czy istnienie bądź nieistnienie przepustu (bądź alternatywnie; drożność lub niedrożność) mają wpływ na stosunki wodne jest jednoznaczna. Wpływ taki istnieje i ma istotne znaczenie dla lokalnych stosunków wód powierzchniowych. Zgodnie z tą opinią w sytuacji braku przepustu i rowu lub ich niedrożności wody rozpoczynają swój bieg dwoma strugami (zachodnią i północno-zachodnią). Strugi te łączą się w górnym biegu cieku, w rejonie działek [...], po stronie południowej drogi i płyną dalej w obniżeniu doliny po południowej stronie drogi. Prędkość przepływu wody jest zmniejszana wskutek szorstkości terenu, retencji oraz parowania. Ilość wody płynącej maleje, bo następuje jej wsiąkanie w dno doliny i parowanie. W drugim przypadku gdy rów i przepust są drożne, wody rozpoczynają swój bieg także tymi samymi dwoma strugami. Jednakże wkrótce struga północno-zachodnia jest przerzucona odmulonym rowem i przepustem na działki M. Z. Przerzut wody rowem uniemożliwia ubywanie jej ilości tj. wsiąkanie, retencję i parowanie. Jeżeli nawet w jakimś stopniu zachodzą te procesy to w stopniu znikomym. Dalej biegły wyjaśnił, że strugi łączą się na działkach M. Z. i nie ma wątpliwości, że następuje na tych działkach sumowanie się. procesów prowadzące do podpiętrzania się wód. Utrudnia to prowadzenie upraw, w tym nawet łąkarstwa, bo następuje przeobrażenie roślinności w kierunku roślinności bagiennej. Biegły ustalił również na podstawie analizy map, że część północna działki była wskazywana przez geodetów jako młaka, a więc teren ten przynajmniej okresowo był podtapiany. Podtopienie miało charakter rozległy. Obecnie odbywa się to w sposób skoncentrowany, a to wymaga, zgodnie z zobowiązującymi przepisami, stosownego pozwolenia administracyjnego. Sporny rów drogowy odprowadza: wody powierzchniowe spływające z drogi, wody powierzchniowe spływające z terenu po gruncie (z kierunku północnego i północno-zachodniego) oraz wody gruntowe. Przejawem obecności wód gruntowych są powierzchniowe ich wypływy nazywane wywierzyskami. Zdaniem biegłego, stosunki wodne w zakresie wód powierzchniowych i gruntowych są porządkowane z wykorzystaniem do tego celu nieruchomości stanowiących własności M. Z. Reasumując biegły uznał za konieczne przywrócenie stanu poprzedniego na gruntach należących do gminy. Kolegium uznało powyższą opinię za fachową i rzetelną, sporządzoną na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego. Organ również uznał, że w świetle zgromadzonych dowodów na gruntach oznaczonych nr ewid [...] należących do Gminy O. - droga gminna oraz nr ewid. [...] i [...] stanowiących własność M. Z. doszło do zmiany stosunków wodnych dokonanej przez Gminę O. Zmiana ta polegała na odmuleniu istniejącego rowu oraz uruchomieniu niedziałającego przepustu pod drogą gminną, kierującego wody powierzchniowe oraz gruntowe zbierane tym rowem na drugą stronę drogi w kierunku działek M. Z. Zrzut wód powierzchniowych i gruntowych w kierunku nieruchomości stanowiących własność skarżącego z uwagi na naturalne ich ukształtowanie spowodowało podtapianie działek, a przeprowadzenie ww. prac przez pracowników gminy w styczniu 2012 r., zostało potwierdzone w toku postępowania. W ocenie Kolegium prace te doprowadziły do zmiany stanu wód na gruntach. W toku postępowania dowiedziono również, że w wyniku zmiany stanu wód, właściciel działek usytuowanych wzdłuż drogi gminnej poniósł szkodę polegającą na podtopieniu działek, co uniemożliwiło korzystanie z nich zgodnie z ich przeznaczeniem. Odpowiadając natomiast na zarzuty skarżącego organ odwoławczy zauważył, że pierwszym celem postępowania wyjaśniającego powinno być ustalenie, czy na danym gruncie doszło do zmiany stanu wód i na czym ta zmiana polega. Zbadanie, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych wymaga tego, by organ przyjęły pewien stan stosunków wodnych na danym gruncie za pierwotny. W ramach konkretnego postępowania nie bada się wszelkich zmian, jakie na przestrzeni nawet wielu lat zachodziły na badanym terenie, a ponadto postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 Prawa wodnego nie służy do kompleksowego regulowania stosunków wodnych całej miejscowości lub jej części, lecz ma na celu ocenę danego wycinka terenu (por. wyrok WSA w Krakowie z 2015-03-06, sygn. akt II SA/Kr 1732/14; II SA/Kr 750/13 - Wyrok WSA w Krakowie z 2013-10-31). W niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo zatem przyjął za stan pierwotny, stan który istniał przed "udrożnieniem" istniejącego rowu odwadniającego drogę nr ewid. [...], stąd też argumenty skarżącego zawarte w odwołaniu nie mogą się ostać. Kończąc Kolegium wskazało, że konieczne jest zreformowanie sentencji decyzji i nałożenie obowiązku na Gminę O. , będącą podmiotem praw i obowiązków oraz posiadającą osobowość prawną. Wójt Gminy jest ustawowym przedstawicielem, Gminy działającym w jej imieniu i na jej rzecz, nie posiadającym odrębnej od gminy zdolności prawnej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzje, M. Z. wniósł o nakazanie Wójtowi Gminy O. rozbiórki przepustu w celu zaniechania zrzutu wód powierzchniowych na jego działki oraz nakazanie dalszego wykonania rowu od spornego przepustu do skrzyżowania z drogą powiatową Z. W uzasadnieniu skarżący podał, że problem zalewania jego działek istnieje od stycznia 2012 r. Sporny przepust został usytuowany tak, aby zalewał jego działkę, bez żadnego pozwolenia ani dokumentacji, więc powinien zostać rozebrany. Dalej wskazał, że Wójt Gminy ma dokumentację na dalsze wykonywanie rowu, lecz nie chce tej inwestycji wykonywać celowo, aby zalewać jego działki. Zdaniem skarżącego, Wójtowi jest obojętne, czy będzie zalewał jego działki przepustem, czy też wodą przepływającą przez drogę asfaltową, a taka sytuacja będzie miała miejsce jeżeli nie wykona dalszego rowu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Obecny na rozprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, występujący za Prokuratora Rejonowego w Sandomierzu wniósł o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami, zwanej dalej P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności / art. 145 § 1 P.p.s.a. /. Stan faktyczny w sprawie był niesporny. Mianowicie, jak ustaliły organy, w styczniu 2012 r. Gmina O. rozpoczęła, w celu ochrony drogi przebiegającej między innymi wzdłuż działek skarżącego, prace polegające na odmuleniu rowu usytuowanego wzdłuż drogi – po przeciwnej stronie niż nieruchomość M. Z. . Rów został odmulony do wysokości istniejącego wcześniej, nieczynnego przepustu pod drogę. Przepust ten również został udrożniony i w związku z tym, że teren przy drodze po przeciwnej niż odmulony rów jest położony niżej, wody z rowu, przepustem zaczęły spływać na działkę sąsiada skarżącego i następnie na nieruchomość samego skarżącego. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody ma gruncie, a zwłaszcza kierunki odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie do ust. 3 tego samego artykułu jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. M. Z. w skardze domaga się nakazania Wójtowi Gminy O. rozbiórkę przepustu w celu zaniechania zrzutu wód powierzchniowych na jego nieruchomość oraz nakazania - również Wójtowi tej Gminy - dalsze wykonanie rowu od przepustu do skrzyżowania z drogą powiatową. W związku z tym zauważyć należy, że po pierwsze, słuszne organ uznał, że podmiotem, na który należy nałożyć obowiązek przywrócenia poprzedniego stanu jest Gmina O., a nie jej organ wykonawczy, po drugie skarżący zdaje się nie zauważać, że zaskarżoną decyzją został już nałożony obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę przepustu lub jego zatkanie w celu zaniechania zrzutu wód powierzchniowych i gruntowych w kierunku działek należących do M. Z. Tak więc żądanie z punktu 1-go skargi zostało zaskarżoną decyzją uwzględnione z tą modyfikacją, że obowiązek nałożono na Gminę, sam zaś obowiązek został sformułowany alternatywnie: rozbiórka przepustu bądź też jego zatkanie. Zdaniem Sądu tak sformułowany obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego został prawidłowo uznany przez organy za wystarczający do odwrócenia negatywnych dla nieruchomości skarżącego skutków wykonanych w styczniu 2012 r. przez Gminę prac. W szczególności, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do nakazania Gminie na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wykonania dalszych prac, polegających do odmuleniu przydrożnego rowu, znajdującego się po drugiej stronie drogi niż działki [...], aż do skrzyżowania drogi gminnej z drogą powiatową, znajdującą się w znacznej odległości od nieruchomości skarżącego. Nałożenie bowiem takiego obowiązku przekraczałoby zakres robót, jakie można nałożyć stosownie do art. 29 ust. 3 cyt. ustawy, zwłaszcza, że skarżący nie wykazał, aby samo zlikwidowanie przepustu poprzez jego rozbiórkę lub zatkanie, nie było wystarczające do odwrócenia niekorzystnych dla jego nieruchomości skutków prac wykonanych w 2012 r. W tym miejscu dodatkowo zauważyć należy, że jak wynika to ze znajdujących się w aktach map ze współrzędnymi, a także opinii biegłego oraz wykonanego przez niego rysunku na mapie, przedstawiającego kierunki spływu wód w rejonie nieruchomości skarżącego, na działki m.in. nr [...] spływają wody nie tylko od strony północno – zachodniej przepustem, ale także od strony zachodniej, a więc od strony przed drogą. Jak wynika z opinii, przed pracami związanymi z udrożnieniem rowu oraz przepustu nieruchomość skarżącego w północnej części także była okresowo podtapiana, o czym świadczy wykazywanie na mapach przez geodetów istnienia w tej części młaki. Udrożnienie rowu oraz przepustu o tyle zmieniło sytuację, że wcześniej podtopienia miały charakter rozległy, a obecnie odbywa się to w sposób skoncentrowany – w związku z tym, że woda udrożnionym przepustem kierowana jest na działkę sąsiadującą z nieruchomością skarżącego, skąd spływa na jego nieruchomość. Reasumując, w ocenie Sądu organ właściwie nakazał w ramach przywrócenia stanu poprzedniego, rozbiórkę lub zatkanie przepustu pod drogą, co uniemożliwi przerzucanie nim w sposób skoncentrowany wód od strony północnej drogi na nieruchomość skarżącego. Dlatego też skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami).