II SA/Ke 26/21

WyrokWSA w Kielcach2021-06-23

Skład orzekający: Renata Detka, Dorota Pędziwilk-Moskal, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, którego budowa zakończyła się co najmniej 20 lat temu, a przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 13 lutego 2020 r. nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki, organ nadzoru budowlanego powinien wszcząć uproszczone postępowanie legalizacyjne, zamiast ustalać opłatę legalizacyjną na podstawie przepisów dotychczasowych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Skoro budynek gospodarczy został wybudowany w 1997 r. (ponad 20 lat przed wszczęciem postępowania) i nie wydano wobec niego decyzji o nakazie rozbiórki przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego z dnia 13 lutego 2020 r., organ nadzoru budowlanego powinien był wszcząć uproszczone postępowanie legalizacyjne. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty legalizacyjnej dla samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o powierzchni 109,02 m2, który powstał w 1997 r. Organ nadzoru budowlanego ustalił opłatę legalizacyjną, uznając, że zastosowanie mają przepisy dotychczasowe, a nie przepisy dotyczące uproszczonej legalizacji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP, Prawa budowlanego oraz KPA, wskazując m.in. na błędną wykładnię przepisów przejściowych nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. i brak uwzględnienia upływu ponad 20 lat od zakończenia budowy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Zasądzono od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz A.O. kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A.O. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 20 listopada 2020 r. znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz A.O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2020 r. znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "ŚWINB") utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 października 2020 r. znak: [...], ustalające dla A. O. opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł w związku z samowolną budową budynku gospodarczego o nieregularnym kształcie usytuowanego na działce nr ewid.[...] przy granicy z działką nr ewid.[...] w miejscowości O., gm. F. z jednoczesnym określeniem, że opłatę legalizacyjną należy w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia wpłacić w kasie organu lub na wskazany numer rachunku bankowego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia ŚWINB wskazał, że podczas kontroli w dniu 17 września 2019 r. organ nadzoru budowlanego ustalił, że na ww. działce znajduje się m.in. budynek gospodarczy usytuowany przy granicy z działką nr ewid.[...] Budynek ten na betonowym fundamencie posiada ściany wykonane w części z płyt ogrodzeniowych i w części z pustaków. Jego nieorynnowany dach o spadku w kierunku działki inwestora, o drewnianej konstrukcji pokryty jest blachą trapezową. W pomieszczeniu zamykanym drzwiami przesuwnymi znajduje się betonowa wylewka. Budynek pełni funkcję gospodarczą z dobudowaną drewnianą szopką na składowanie drewna i posiada 109,02 m2 powierzchni zabudowy. Organ odwoławczy podał, że uczestniczący w kontroli inwestor oświadczył, że od 1991 r. jest właścicielem działki, zaś sporny budynek wybudował w 1997 r., przy czym część garażowa powstała ok. 1993 r., a pozostała część budynku w 1997 r. Inwestor nie posiada dokumentów formalno-prawnych dotyczących tego budynku. Dalej organ wskazał, że budynek gospodarczy został wybudowany samowolnie, co powoduje konieczność zastosowania art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333) zwanej dalej "P.b". W związku z powyższym postanowieniem z dnia 18 października 2019 r. organ pierwszej instancji wstrzymał budowę samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczego oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia odpowiednich dokumentów celem jego legalizacji. Wobec przedłożenia przez inwestora wymaganych dokumentów organ pierwszej instancji, na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 59g P.b. wydał postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, które stało się przedmiotem zażalenia inwestora. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania przepisy Prawa budowlanego zmieniły się na mocy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), zwanej dalej "ustawa zmieniającą" i zmiana ta weszła w życie w dniu 19 września 2020 r. ŚWINB wyjaśnił jednak, że z art. 25 ustawy zmieniającej wynika, iż do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe i powołał się na treść art. 3 pkt 6 i pkt 7 oraz art. 28 ust. 1 P.b. w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, że budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy ok. 109 m2, nie zostały wymienione w art. 29 - 30 P.b., a organ pierwszej instancji zasadnie prowadził postępowanie w oparciu o art. 48 P.b., znajdujący zastosowanie w stosunku do samowolnie wybudowanych obiektów wymagających pozwolenia na budowę, których budowa zakończyła się po dniu 1 stycznia 1995 r. ŚWINB stwierdził , że zachodzą przesłanki do ustalenia opłaty legalizacyjnej, której uiszczenie stanowi obligatoryjny element zalegalizowania samowoli budowlanej. Organ dodał, że do budynku gospodarczego o nieregularnym kształcie, tj. kategorii III obiektów budowlanych opłatę legalizacyjną należało ustalić według wzoru: 500 (stawka opłaty) x 1,0 (współczynnik kategorii obiektu) x 50 (pięćdziesięciokrotne podwyższenie stawki) co stanowi kwotę [...]zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie ŚWINB wniósł A. O.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego: 1) art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady ochrony praw nabytych oraz stanu prawnego, który był postrzegany przez skarżącego, jako niewątpliwie stabilny stan prawny, kształtujący korzystnie jego uprawnienia oraz obowiązki i po około 25 latach od wzniesienia budynku wszczęcie postępowania związanego z samowolą oraz zastosowanie wykładni prawa niekorzystnej dla skarżącego, co biorąc pod uwagę, że jeszcze w pierwszych latach XXI wieku skarżący postrzegał zagadnienie jako niewątpliwie prawnie uregulowane, bo w taki sposób ówczesne przepisy traktowały to zagadnienie - jest niedopuszczalne w aspekcie stabilności prawa oraz ochrony posiadanych, już nabytych uprawnień przez stronę; 2) art. 32 Konstytucji RP poprzez różnicowanie sytuacji prawnej obywateli w zależności wyłącznie od daty powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiedzy o samowoli budowlanej i kształtowanie tej sytuacji prawnej w oderwaniu od okresu czasu, jaki upłynął od jej wzniesienia, co prowadzi do tego, że sytuacja prawna skarżącego kształtuje się gorzej niż osób, co do których organ powziął wiedzę o samowoli budowlanej zarówno we wcześniejszym jak i późniejszym czasie, co skutkuje pominięciem wobec innych osób obowiązku uiszczania opłaty legalizacyjnej w zależności od daty wszczęcia postępowania; 3) art. 49 P.b. w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., który to przepis - z uwagi na datę zakończenia samowoli oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. winien mieć w niniejszej sprawie zastosowanie - poprzez jego niezastosowanie oraz bezpodstawne przyjęcie, że do budynku, od którego wzniesienia pięcioletni termin upłynął przed datą 10 lipca 2003 r. mają zastosowanie zasady legalizacji samowoli budowlanych, których warunkiem jest obligatoryjne uiszczenie opłaty legalizacyjnej w pełnej wysokości; 4) art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 27 marca 2003 r. uznanego za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P [...] poprzez brak uwzględnienia stanu prawnego ukształtowanego tym orzeczeniem; 5) art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r. uznanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P [...] za niezgodny z Konstytucją RP poprzez brak uwzględnienia stanu prawnego ukształtowanego tym orzeczeniem oraz zasad prawa, które legły u podstaw wydanego orzeczenia; 6) art. 7 k.p.a. w sposób, który miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności poprzez brak uwzględnienia zasad praworządności, interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w szczególności poprzez dokonanie wykładni prawa, która prowadzi do różnicowania sytuacji prawnej i gorszego traktowania osób, które zabudowały nieruchomość bez pozwolenia na budowę i wszczęcia postępowania w określonym przedziale czasu niezależnie od woli strony oraz nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej w sytuacji upływu znaczącego czasu od daty zakończenia budowy, przy zastosowaniu wyłącznie kryterium daty wszczęcia postępowania administracyjnego; 7) art. 25 ustawy zmieniającej z dnia 13 lutego 2020 r., poprzez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że przepis ten dotyczy również zagadnień związanych z tzw. samowolami budowlanymi, podczas gdy przepis ten nie odnosi się do zagadnień tego rodzaju, zaś tzw. uproszczona procedura legalizacyjna jest możliwa także w odniesieniu do spraw wszczętych przed datą 19 września 2020 r. z uwagi na brzmienie art. 32 tej ustawy, który w tym wypadku pełni rolę lex specialis w stosunku do art. 25 ww. ustawy; 8) niezastosowanie art. 32 ustawy zmieniającej z dnia 13 lutego 2020 r., który jako przepis przejściowy stanowi, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki, wobec czego a contrario - należy przyjąć taką wykładnię tego przepisu, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki zastosowanie znajdują przepisy, które weszły w życie 19 września 2020 r.; 9) błędną wykładnię przepisów prawa budowlanego tj.: art. 48 i 49 P.b. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 lipca 2003 r.) oraz art. 48 i 49 P.b. (w brzmieniu przed dniem 19 września 2020 r.), a także przepisów rozdziału 5a ustawy Prawo budowlane w obecnym brzmieniu, względnie jeszcze innych przepisów Prawa budowlanego kształtujących procedurę legalizacyjną oraz obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, w szczególności przepisów ustawy zmieniającej ustawę Prawo budowlane odnoszących się do tego rodzaju obowiązku, zwłaszcza w kontekście wydanych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które to przepisy i orzeczenia kształtują skutki prawne za tzw. samowolę budowlaną wzniesioną w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 11 lipca 1998 r. - w zależności od daty wykrycia samowoli i wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że prawidłowa wykładnia powyższych przepisów - w związku z wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. winna kształtować się w taki sposób, aby obowiązki osoby, która wzniosła budynek w ww. okresie i w stosunku, do której 5-letni termin do wszczęcia postępowania administracyjnego upłynął przed datą 11 lipca 2003 r. i która nie złożyła wniosku o legalizację oraz co do której postępowanie administracyjne wszczęto po 1 sierpnia 2008 r. nie były określone w sposób surowszy niż obowiązki osób podlegających porządkowi prawnemu wprowadzonemu w życie nowelizacją ustawy Prawo budowlane, przewidującą tzw. uproszczoną legalizację. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie zarzutów i wniósł o uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący złożył również wniosek o "sformułowanie i wystosowanie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności z Konstytucją RP przepisów kształtujących jego sytuację, zwłaszcza w kontekście ostatniej nowelizacji Prawa budowlanego oraz stosowania, jako jedynego kryterium różnicującego tę sytuację prawną – kryterium daty wszczęcia postępowania administracyjnego". W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w powyżej zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga A. O. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Na wstępie wskazać trzeba, że stan faktyczny zaistniały w sprawie niniejszej jest niesporny. Skarżący nie kwestionuje bowiem istotnych ustaleń faktycznych poczynionych przez organy w toku postępowania administracyjnego, domagając się jedynie rozstrzygnięcia kwestii zasadności i zgodności z prawem ustalenia opłaty legalizacyjnej. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że przedmiotowy budynek został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej w 1997 r., a zatem ponad 20 lat przed datą wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego. Podstawę materialnoprawną wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a w szczególności art. 49 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 59g ust. 1 tej ustawy. Rozstrzygnięciem tym organ ustalił dla skarżącego opłatę legalizacyjną w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy, akceptując stanowisko organu pierwszej instancji uznał, że pomimo, iż w toku postępowania przepisy ustawy Prawa budowlanego zmieniły się na mocy ustawy zmieniającej z dnia 13 lutego 2020 r., która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r. - to w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. W tym zakresie ŚWINB powołał się na treść art. 25 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Z treści wydanych w sprawie postanowień wynika, że organy nie rozważały możliwości zastosowania - w realiach badanej sprawy - przepisów dotyczących uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z art. 32 ustawy zmieniającej, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu, a contrario, należy przyjąć, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie. Lektura akt sprawy niniejszej pozwala stwierdzić, że w stosunku do przedmiotowego budynku przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej P.b. nie została wydana decyzja o nakazie rozbiórki. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, nie było przeszkód do zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisów regulujących postępowanie legalizacyjnego w formule uproszczonej, zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie nowelizującej. Istotna w sprawie niniejszej jest bowiem data zakończenia budowy budynku gospodarczego. Jak już wskazano na wstępie, budynek ten powstał w 1997 r., co oznacza, że od daty zakończenia jego budowy upłynęło ponad 20 lat. Podkreślić trzeba, że przepisami art. 49f–49i do P.b zostało wprowadzone uproszczone postępowanie legalizacyjne odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu. Z mocy art. 49f ust. 1 P.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2) - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Jak wskazano w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (druk nr [...], s. 43 i następne, dostępny na: [...]9.nsf/druk.xsp?nr=121), cyt: "W polskim systemie prawa w wielu przypadkach przewidziana jest instytucja tzw. przedawnienia czynu (dotyczy to np. prawa podatkowego, a także karnego). Natomiast delikt związany z naruszeniem prawa budowlanego nie przedawnia się nigdy, nawet w sytuacjach, gdy dany obiekt nie może być zalegalizowany mimo najlepszych chęci i starań jego właścicieli lub użytkowników, w sytuacji, gdy istnieje już od bardzo długiego czasu i wkomponował się w środowisko architektoniczne na danym obszarze (przez ten czas organ nadzoru budowlanego nie ingerował, nie ma także skarg ze strony zainteresowanych osób czy instytucji). W tym miejscu należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, z późn. zm.) wskazuje okres 20 lat, po którym posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Zaproponowane w ustawie rozwiązanie dotyczące samowoli starszych niż sprzed 20 lat co do zasady nie jest przedawnieniem, gdyż zakłada ono stosowanie procedury administracyjnej. Wprowadzenie przedmiotowej procedury (brak możliwości wprowadzenia przedawnienia) konieczne jest jednak ze względu na wymóg zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. W [...] istnieje i jest użytkowanych szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy (a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w Prawie budowlanym działań). Właściciele zwykle nie podejmują próby legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ponadto warto zaznaczyć, że dopiero ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nałożyła obowiązek przechowywania co najmniej przez okres istnienia obiektu dokumentacji związanej z wydanym pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem. W związku z powyższym utrudnione, a niejednokrotnie wręcz niemożliwe jest określenie, czy dana inwestycja zrealizowana w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane została zrealizowana bez wymaganej zgody. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2018 r., sygn. II OSK [...], "Skład orzekający podziela pogląd prezentowany, w powołanym przez skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK [...], że skoro ustawa Prawo budowlane z 1974 r. nie zawierała odpowiednika art. 63 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to obowiązek przechowywania dokumentów dotyczących budowy obiektu budowlanego nie odnosi się do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., a więc przed 1 stycznia 1995 r., jako do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że inaczej należy oceniać postępowanie organów nadzoru budowlanego zmierzające do ustalenia, czy do budowy obiektu budowlanego doszło na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji wzniesienia obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. aktualny właściciel tego obiektu nie musi bowiem przechowywać decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś brak możliwości okazania takiej decyzji sam w sobie nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z samowolą budowlaną.". W uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane zwrócono również uwagę, że "(...) nowa procedura powinna zachęcić właścicieli do legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny obiektów budowlanych i zwiększyć ich bezpieczeństwo (zalegalizowane obiekty budowlane podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 Prawa budowlanego). Uproszczone postępowanie legalizacyjne będzie wszczynane przez organ nadzoru budowlanego z urzędu. Z żądaniem wszczęcia takiego postępowania będzie mógł również wystąpić właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (także w odniesieniu do obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane) - w przypadku uznania tego żądania za zasadne organ z urzędu będzie wszczynał to postępowanie". Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego w kontrolowanej sprawie było wszczęcie uproszczonej procedury legalizacyjnej, skoro bezspornym jest, że samowolnie wybudowany budynek gospodarczy powstał ponad 20 lat temu. Stwierdzone przez Sąd zaniechanie organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w pkt 5 skargi wskazać należy, że Sąd nie podziela wątpliwości strony skarżącej w kwestii niekonstytucyjności przepisów znowelizowanej ustawy - Prawo budowlane, a tym samym nie istnieje przyczyna uzasadniająca wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego ze stosownym pytaniem prawnym. W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na koszty te, w łącznej wysokości [...] zł, złożyły się: wpis od skargi - [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - [...] zł. W ponownym postępowaniu organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. uwzględni wskazane rozważania i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło