II SA/Ke 260/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, odmówił przyznania W. K. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w miesiącu grudniu 2012r. z przeznaczeniem na zakup kurtki i swetra. W podstawie prawnej powołano art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art.9 ust. 8, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2012r.,poz.823), oraz art. 104 § 1, art. 127 § 1 i 2, art. 129 § 1 i 2 k.p.a. Organ podniósł, iż W. K. zwrócił się w dniu 3 grudnia 2013r. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup kurtki i swetra. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano, że zgodnie z zarządzeniem nr 12/2012 z dnia 5 marca 2012r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w sprawie ustalania wysokości zasiłku celowego specjalnego, zasiłek celowy dla osoby samotnie gospodarującej może być przyznany na odzież/bieliznę jeden raz w roku w wysokości 80,00zł. Z uwagi na trudną sytuację beneficjenta korzystając możliwości jakie daje § 2 zarządzenia pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup odzieży/bielizny przyznano W. K. w roku 2012 czterokrotnie: 23 stycznia 2012 w kwocie 130 zł na dofinansowanie butli gazowej i zakup kurtki, 1 czerwca 2012r. w kwocie 80 zł na zakup obuwia i odzieży, 4 października 2012r. w kwocie 80 zł na zakup odzieży i bielizny i 23 listopada 2012r. w kwocie 100 zł na zakup obuwia i kurtki. Organ wskazał, że ponadto wielokrotnie była oferowana beneficjentowi pomoc w formie niepieniężnej tj. nowej odzieży, bielizny, obuwia będącego w dyspozycji magazynu Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, jednakże zainteresowany nie wyrażał zgody na taka formę domagając się pomocy pieniężnej. Organ podkreślił, że nie jest w stanie w pełni pokryć wszystkich potrzeb w formach przez beneficjenta oczekiwanych, a ośrodek ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia , a nie dostarczać środków pieniężnych w wysokości dla nich pożądanej. Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. K., nie zgadzając się z jego rozstrzygnięciem. Zdaniem skarżącego pomoc mu oferowana jest haniebna, lepiej zdaniem jego są traktowani więźniowie, a środki przyznawane wcześniej nie wystarczyły na dokonanie zakupów. Ponadto zarzucił iż zarządzenie na które powołuje się organ jest niezgodne z innymi aktami prawa. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004r. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że dochodem W. K. jest dodatek mieszkaniowy w kwocie 92,27 zł i zasiłek okresowy w kwocie 224,87 zł, a W. K. jest osobą bezrobotną. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż W. K. spełnia wszystkie kryteria uprawniające do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ wskazał, że W. K. w dniu 3 grudnia 2012r. wystąpił z wnioskiem o pomoc finansową na zakup kurtki i swetra a w dniu 7 grudnia 2012r. z kolejnym wnioskiem o pomoc w formie zakupu opału z dowozem oraz o przyznanie środków na zakup kurtki i swetra. Organ odwoławczy powołując art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Organ podkreślił, że przepisy określające okoliczności w których może być przyznany zasiłek celowy, nie określają formy przyznawanego zasiłku celowego. W przedmiotowej sprawie organ podkreślił, że ośrodek kilkakrotnie proponował W. K. pomoc w formie rzeczowej czy to wydania kurki, swetra, bielizny, to jednak skarżący odmówił skorzystania z tej formy pomocy. Jednocześnie wskazano, iż powołane przepisy nie określają wysokości zasiłków celowych oraz nie podają zasad ustalania ich wysokości, zaś orzekanie o nich następuje w ramach uznania administracyjnego. Z kolei wysokość świadczeń o charakterze uznaniowym uzależniona jest przede wszystkim od środków, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej i liczby osób potrzebujących. Organ odwoławczy podkreślił, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w celu ujednolicenia zasad przyznawania zasiłków celowych, a konsekwencji równego traktowania wszystkich ubiegających się o zasiłek celowy opracował zarządzenie wewnętrzne, które określa wysokość maksymalnych kwot zasiłków celowych na określone cele bytowe, częstotliwość udzielania pomocy. Zgodnie z zarządzeniem zasiłek celowy na odzież/bieliznę na rzecz osoby samotnie gospodarującej przyznawany jest jeden raz w roku w wysokości 80 zł. W wyjątkowych przypadkach może być przyznany zasiłek w wyższej kwocie albo w innej częstotliwości za zgodą dyrektora Ośrodka. Organ podkreślił, że W. K. w 2012 roku skorzystał czterokrotnie z dofinansowania zakupu odzieży, tak więc decyzja odmowna z dnia 12 grudnia 2012 r. była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ wskazał ponadto, że w dniu 11 grudnia 2012 r. W. K. uzyskał pomoc społeczną w formie niepieniężnej tj. 1 tony węgla o wartości 605,00 zł wraz z dowozem. Jak wynika natomiast z wyjaśnień organu I instancji zawartych w piśmie z dnia 3 stycznia 2013r. przesłanym do Kolegium, W. K. pomoc jest świadczona systematycznie czy to w formie zasiłku okresowego, celowego, specjalnych zasiłków celowych, świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, obiadów barowych, świadczeń pieniężnych na zakup żywności, opału z dowozem do domu. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł W. K., kwestionując rozstrzygnięcie powołując w skardze te same argumenty, które zawarł w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisów postępowania tak, iż daje to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub nie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. Tym samym, kwestionowana przez skarżącego decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny jest bezsporny i znajduje pełne potwierdzenie w zebranym w niniejszej sprawie materiale dowodowym – w szczególności w wynikach aktualizacji wywiadu środowiskowego. Kwestią budząca zasadniczy sprzeciw skarżącego jest odmowa przyznania kolejnego zasiłku celowego na zakup kurtki i swetra. Na wstępie rozważań prawnych wskazać należy, iż zasiłek celowy jest jedną z podstawowych form pomocy społecznej przyznawanej z uwagi na zaistnienie sytuacji określonych w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Wśród okoliczności, od których ustawodawca uzależnia przyznanie pomocy społecznej w w/w formie znajduje się ubóstwo (art. 7 pkt 1 ustawy), bezrobocie (art. 7 pkt 4 ustawy), niepełnosprawność (art. 7 pkt 5 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 39 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Doprecyzowaniem powyższych regulacji jest zarządzenie wewnętrzne nr 12/2012 z dnia 5 marca 2012r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w sprawie ustalenia wysokości zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego, które służy do ujednolicenia zasad przyznawania zasiłków. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż W. K. spełnia wszystkie wymagania stawiane w w/w przepisach, określających w jednoznaczny sposób kryteria, jakie spełniać musi strona ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na zakup min. odzieży, czego dowodem było przyznanie w roku 2012 między innymi czterokrotnej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup bielizny , butów, kurtki. Ponadto organ podkreślił iż wielokrotnie proponował beneficjentowi pomoc rzeczową w postaci odzieży, z której niestety W. K. nie chciał skorzystać albowiem odzież ta nie uwzględniała jego indywidualnych preferencji jakościowych i estetycznych. Z treści cyt. powyżej przepisów wynika, iż organ pomocy społecznej, podejmując decyzję o odmowie przyznania kolejnego zasiłku celowego na zakup odzieży, działał w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym – że organ administracji publicznej jedynie "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie, ale nie ma obowiązku wydania orzeczenia o określonej treści. Podkreślenia jednakże wymaga, iż opisany element uznaniowości nie oznacza wcale, że przedmiotowa decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają bowiem kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Mianowicie, w pierwszym rzędzie zbadania wymaga, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, a jeżeli tak, to czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic tego uznania, a także czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem – jak wynika z art. 7 K.p.a. – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Mając na uwadze treść przepisów ustawy podnieść trzeba, że organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy społecznej kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej regulacji dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ratio legis tych postanowień polega na rozdzieleniu funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Odnosząc się do powyższej kwestii wskazać trzeba, iż jak wynika z informacji przedstawionych przez organ I instancji W. K. jest pod stałą systematyczną opieką Ośrodka wyrażaną w różnej formie, czy to zasiłku okresowego, czy celowego min. na zakup odzieży czy opału. Tym samym oczekiwane przez W. K. rozstrzygnięcie o przyznaniu kolejnego w żądanej wysokości zasiłku celowego pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadniczymi celami ustawy o pomocy społecznej, ale także z konstytucyjną zasadą równości obywateli oraz solidaryzmu społecznego. Należy podkreślić, że pomoc społeczna stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast niedopuszczalne jest uczynienie z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.