II SA/Ke 263/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...], po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez M.K., na postanowienie wydane przez Wójta Gminy z [...] zawieszające z urzędu wszczęte na wniosek M.K. postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone w celu ustalenia linii granicznej między działką położoną w M., gmina B., oznaczoną nr [...], stanowiącą własność wnioskodawczyni, z działką sąsiednią oznaczoną nr [...], która zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów obrębu M., gm. B., znajduje się we władaniu Skarbu Państwa (na zasadach samoistnego posiadania), w użytkowaniu Gminy jako droga wewnętrzna, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że kwestionowane postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego zostało wydane ze względu na nieuregulowany stan prawny nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Z akt sprawy wynika, że wniosek o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność M.K., z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...], która nie ma uregulowanego stanu prawnego, pochodzi od strony. Zatem organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie. Następnie obowiązkiem organu było ustalenie wszystkich stron postępowania. Organ odwoławczy zaznaczył, że stronami w postępowaniu rozgraniczeniowym będą właściciele (współwłaściciele) i użytkownicy wieczyści rozgraniczanych nieruchomości, a także ich samoistni posiadacze oraz podmioty, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do tych nieruchomości (m.in. użytkowanie, służebność, hipoteka), z zastrzeżeniem, że osoby władające nieruchomością jako posiadacze samoistni mogą domagać się rozgraniczenia, dokąd działa wynikające z art. 341 k.c. domniemanie zgodności ich posiadania ze stanem prawnym (zob. uzasadnienie postanowienia SN z 7 września 2000r., I CKN 431/00). Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] znajduje się we władaniu Skarbu Państwa (na zasadach samoistnego posiadania), w użytkowaniu Gminy. Ponadto z pisma Wojewody z [...] wynika, że organ ten wydał decyzję z [...] stwierdzającą, że nieruchomość oznaczona nr [...] o pow. 0,3700 ha, nie stała się z mocy prawa, od 1 stycznia 1999 r., własnością Gminy. Od decyzji tej odwołanie złożyła M.K., a sprawa została przekazana do Ministra Infrastruktury i Rozwoju, skąd nie otrzymano jeszcze odpowiedzi. Ponadto Kolegium wskazało, że działka nr [...] ma założoną księgę wieczystą. W aktach sprawy znajduje się również kopia postanowienia Sądu Rejonowego w Opatowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych z [...] oddalającego wniosek Gminy o sprostowanie działu I-O w tej księdze wieczystej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że decyzja administracyjna o stwierdzeniu nieważności decyzji nie może prowadzić do wykreślenia działki z księgi wieczystej, bez równoczesnego ujawnienia aktualnego właściciela, w miejsce podmiotu wpisanego jako właściciel na podstawie unieważnionej decyzji. Decyzja ta uzasadnia jedynie dokonanie wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z powyższego wynika zatem, że Gmina kwestionuje wpis dokonany w księdze wieczystej jako niezgodny ze stanem prawnym, bowiem decyzja Wojewody z [...], na podstawie której dokonano wpisu, została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Zdaniem Kolegium, powyższe okoliczności oznaczają, że faktycznie stan prawny nieruchomości nr [...] jest nieuregulowany i nie ma ustalonego właściciela tej działki. Bez rozstrzygnięcia kwestii podmiotu posiadającego tytuł prawny do nieruchomości nr [...], wydanie decyzji w sprawie rozgraniczenia nie będzie więc możliwe (wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1132/13). Zatem do czasu ustalenia kręgu stron postępowania, co do wszystkich nieruchomości mających podlegać rozgraniczeniu, zasadne stało się zawieszenie postępowania rozgraniczeniowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, M.K. odnośnie tego postanowienia wskazała, że ona właśnie po to złożyła wniosek o rozgraniczenie nieruchomości, aby znaleźć własność gromadzką wsi M. i tym samym wyłonić ich właściciela. Dodała, że narracja Wójta odnośnie prowadzenia rozgraniczenia polegającego na ustaleniu linii granicznej pomiędzy jej działką, a działką sąsiednią znajdującą się we władaniu Skarbu Państwa (na zasadach samoistnego posiadania) i w użytkowaniu Gminy B., jest niezgodna ze stanem faktycznym, bo Gmina nie użytkuje na gruncie działki nr [...]. Z kolei odnośnie decyzji Wojewody z [...] skarżąca stwierdziła, że działka ta nie stała się z mocy prawa własnością Gminy jako droga publiczna krajowa, ale stała się drogą wewnętrzną. Dlatego też Gmina może starać się o jej zasiedzenie jako drogi wewnętrznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 725), dalej przywoływanej jako "ustawa", rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Stosownie do ust. 2 tego samego artykułu rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Nie może budzić żadnych wątpliwości to, że stronami takiego postępowania powinni być właściciele (współwłaściciele) rozgraniczanych nieruchomości, użytkownicy wieczyści oraz ewentualnie inne osoby, którym przysługuje do rozgraniczanej nieruchomości określone uprawnienie. To, że przede wszystkim stroną takiego postępowania powinien być właściciel (współwłaściciel) rozgraniczanej nieruchomości potwierdza chociażby art. 32 ust. 5 ustawy, przewidujący możliwość zawarcia ugody, którą może zawrzeć tylko osoba, której przysługuje prawo własności do nieruchomości. Tylko ona bowiem ma prawo dysponowania - zbywania części swojej nieruchomości na rzecz innej osoby. W niniejszej sprawie, jak to wynika ze znajdujących oparcie w zebranym materiale dowodowym ustaleń poczynionych przez organy, stan prawny nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], jest nieuregulowany. Z wypisu z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] znajduje się we władaniu Skarbu Państwa (na zasadach samoistnego posiadania), w użytkowaniu Gminy. Jednak z decyzji Wojewody z [...] wynika, że Gmina nie stała się z mocy prawa, od 1 stycznia 1999 r., właścicielem tej działki. Decyzja ta nie jest ostateczna, odwołanie od tego rozstrzygnięcia do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożyła skarżąca. Właściciela nieruchomości nr [...] nie można też ustalić na podstawie prowadzonej dla tej nieruchomości księgę wieczystą nr [...]. W dziale II tej księgi jako właściciel działki nr [...] jest wprawdzie wpisana Gmina B., ale podstawą wpisu prawa własności na rzecz Gminy była decyzja Wojewody z [...], która następnie ostateczną decyzją Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Wodnej z 29 maja 2012 r. została unieważniona. Na skutek więc wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z 17 sierpnia 2007 r., istnieje niezgodność treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Również Starosta działający w imieniu Skarbu Państwa stwierdził, że nie ma możliwości wykazania interesu prawnego w niniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym. Natomiast istnieje możliwość uregulowania stanu prawnego omawianej działki na mienie gromadzkie, po złożeniu wniosku do Starosty. Odnosząc się do treści skargi należy podkreślić, że rolą organu w sprawie o rozgraniczenie jest ustalenie przebiegu granicy, a więc tego, dokąd sięga prawo własności właścicieli rozgraniczanych nieruchomości. Organ administracyjny w takim postępowaniu, w sytuacji, gdy jedna z rozgraniczanych nieruchomości ma nieuregulowany stan prawny, nie ma kompetencji do uregulowania tego stanu prawnego, a więc i do samodzielnego ustalania – jak zdaje się sugerować skarżąca -komu przysługuje prawo własności. Dlatego też prawidłowo postępowanie w sprawie rozgraniczenia zostało na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawieszone, gdyż jego prowadzenie wymaga udziału w nim właściciela nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjną nr [...]. Bez ustalenia, kto jest tym właścicielem nie jest możliwe prowadzenie postępowania. Dlatego też uznać należy za uzasadnione zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania, w którym została wydana decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z 30 czerwca 2015 r., bądź do czasu ustalenia własności działki nr [...] w postępowaniu komunalizacyjnym. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zmianami).