II SA/Ke 264/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.B. i J.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości z mocy prawa postanawia odrzucić skargę. W piśmie z dnia 18 marca 2011r. B.B. i J.K. wnieśli skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] Domagając się: jej uchylenia; przywrócenia terminu do dokonania zaniechanej czynności odwoławczej w przedmiotowej sprawie; wstrzymania sprzedaży w trybie przetargowym nieruchomości położonej przy ul. K. w S.; do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o jej zwrot prawowitym spadkobiercom oraz jej bezterminowe zawieszenie; załączenia do niniejszego postępowania prawomocnego rozstrzygnięcia z toczącego się postępowania sądowego I C 2627/10 Sądu Okręgowego o zasądzenie praw majątkowych; wystąpienia przez Sąd do Archiwów Państwowych o wydanie poświadczonej kserokopii wyrysów geodezyjnych gruntów przedwojennych Zakładów S.; odtajnienia akt własnościowych przedwojennych Zakładów S. z archiwów byłych Wojskowych Służb Informacyjnych na okoliczność dowodu w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w związku z podjętą przez Urząd Miejski w S. sprzedażą ww. nieruchomości w trybie przetargu publicznego, złożyli wniosek o jej zwrot. W odpowiedzi zostali poinformowani, że przed rozpoczęciem procesu sprzedaży tej nieruchomości wykaz z danymi jej dotyczącymi wywieszono na okres 21 dni na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta w S. oraz podano do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej i stronie internetowej. W związku z powyższym skarżący stwierdzili, że rozporządzenie na rzecz obecnego zbywcy, zostało dokonane bez faktycznej wiedzy spadkobierców, dlatego zaskarżoną decyzję należy uchylić i zobowiązać Skarb Państwa do zwrotu tej nieruchomości oraz innych wchodzących w skład przedwojennego przedsiębiorstwa prawowitym spadkobiercom. Dalej podali, że zaskarżenie ww. decyzji nie nastąpiło w ustawowym terminie, ponieważ przekazanie rodowych praw majątkowych i niemajątkowych Książąt rodziny B. na rzecz B.B. i J.K. nastąpiło z woli L.B. w 2006r. Dopiero wszczęte postępowanie sądowe o zasądzenie rodowych praw majątkowych spowodowało ujawnienie należnych praw do przedmiotowej nieruchomości i innych. Wiedzę o prawomocnej decyzji Wojewody z dnia [...] strona skarżąca posiadła w dniu 11 marca 2011r. Skarżący podkreślili, że samo ogłoszenie procesu sprzedaży nieruchomości według zasad jakie przedstawił Urząd nie spowodowało skutku, że zainteresowani spadkobiercy uzyskali wiedzę o tym fakcie wcześniej i mogli we właściwym czasie złożyć stosowne wnioski zabezpieczające w ramach posiadanych uprawnień. W ogłoszeniach publicznych i publikacjach prasowych na ten temat nie było informacji o sposobie i formie nabycia praw tej nieruchomości od Skarbu Państwa w 1992r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda K. stwierdził nabycie przez Gminę S. z mocy prawa, nieodpłatnie własności mienia ogólnonarodowego (państwowego) składającego się z nieruchomości o powierzchni 7500 m2, oznaczonej w ewidencji gruntów m. S., obręb 2, ark. 12, numerem działki 45/2, nr działki 45/2, oraz budynku i składników majątkowych Państwowego Przedszkola Nr 5 w S.. Wskazana decyzja komunalizacyjna wydana została w trybie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a zatem potwierdza nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. przez Gminę S. ww. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. W tym dniu Skarb Państwa był właścicielem tej nieruchomości zgodnie z księgą wieczystą Nr 20403. Stronami tego postępowania był Skarb Państwa i Gmina S. Dalej podano, że decyzja Wojewody K. była decyzją organu pierwszej instancji, od której stronom przysługiwało odwołanie do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Wobec niezłożenia odwołania przez strony postępowania decyzja stała się ostateczna w dniu 5 marca 1992r. Wnioskując o odrzucenie skargi z powodu niewyczerpania toku instancji Wojewoda dodał, że skarżący nie byli stronami omawianego postępowania administracyjnego. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, stronami postępowania komunalizacyjnego są: Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje, ponieważ postępowanie to dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Natomiast inne osoby mogą brać udział w postępowaniu, gdy wykażą, że to im, a nie Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności do komunalizowanego mienia. Skarżący nie przedstawili żadnego dowodu świadczącego o tym, że to im właśnie, a nie Skarbowi Państwa przysługuje tytuł własności do skomunalizowanej działki. Zatem skoro skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją na prawach strony, to nie są podmiotami uprawnionymi do wnoszenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej wniosków i zarzutów merytorycznych, bowiem w pierwszej kolejności sprawdzić należy jej wymogi formalne. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powyższego wynika więc, że dokonywana przez Sąd kontrola działalności administracji publicznej rozpoczyna się dopiero w momencie, kiedy strona wyczerpie możliwość podważenia rozstrzygnięć organów administracji przy pomocy środków zaskarżenia przewidzianych w toku procedowania przed tymi organami, a więc kiedy w sprawie wypowiedziały się organy obu instancji. Wskutek tego sąd administracyjny może ocenić całość ich postępowania. Ograniczenie zakresu kontroli Sądu wyłącznie do działalności organu pierwszej instancji oznaczałoby, że Sąd nie dokonuje kontroli działalności administracji publicznej, lecz wkracza w tok postępowania organów administracji. W niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, czemu zresztą skarżący w uzupełnieniu swojej skargi nie zaprzeczają, że nie skorzystali oni z prawa wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji do Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i z pominięciem tego środka złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W związku z tym bez względu na przyczyny niezłożenia przez skarżących odwołania, powyższa okoliczność stanowi przeszkodę do skutecznego wniesienia skargi. Jednocześnie wskazać należy, iż podnoszony przez autorów skargi zarzut nie posiadania - wskutek nieprawidłowego poinformowania o toczącym się postępowaniu komunalizacyjnym - statusu strony w tym postępowaniu, a co za tym idzie nie złożenia odwołania w ustawowym termie, nie może być przedmiotem oceny przez Sąd w niniejszym postępowaniu. W sytuacji bowiem gdy strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu w sprawach zakończonych decyzją ostateczną, to właściwym organem do oceny zasadności wystąpienia tej przesłanki i wznowienia postępowania jest organ administracji publicznej (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Sąd nie ma również kompetencji do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, gdyż w kwestii tej uprawniony jest organ właściwy do rozpatrzenia odwołania (art. 59 kpa). Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną odrzucił.