II SA/Ke 265/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2012r. sprawy ze skargi A.D na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. decyzję Starszego Inspektora Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR) odmawiającą A. D. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013, wnioskowanych na dzieci: W. D. (w sentencji błędnie określono W. D.) i A. D.. W uzasadnieniu organu II instancji podniesiono, że przy rozstrzyganiu sprawy znalazły zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 205, poz. 1212), bez zmian dotyczących zasad ustalania dochodu uzyskanego. Przepis art. 3 ostatnio wymienionej ustawy nakazywał rozpatrywanie spraw o świadczenia rodzinne, do których prawo powstało przed dniem jej wejścia w życie (1.1.2012r.) na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, zaś A. D. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami złożyła w dniu 18.10.2011r. Organ stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą przyjął, że podstawą ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w okresie zasiłkowym objętym wnioskiem, będą dochody za rok 2010. Składnikiem dochodu, jak wynika z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, jest każdy dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Na podstawie zaświadczenia Naczelnika II Urzędu Skarbowego z dnia 17.10.2011r. ustalono, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskali w 2010 roku dochód w wysokości 54.902,61 zł brutto. Po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne dochód netto wyniósł 53.178,26 zł, tj. kwotę 4.431,52 zł miesięcznie, czyli w przeliczeniu na członka czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni kwotę 1.107,88 zł. Dochód ten przekracza określone w art. 5 ust. 1 ustawy kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące 504zł, co oznacza, że A. Dziubińska nie spełnia warunków do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu, dochód osiągnięty przez męża wnioskodawczyni Niemczech na podstawie umowy o dzieło nie podlega odliczeniu, albowiem w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy nie może być uznany za dochód utracony. W uzasadnieniu podniesiono również, że w niniejszej sprawie brak podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy, który umożliwia uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego mimo przekroczenia kryterium dochodowego, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą dana rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (tj. 68zł). W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. D. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie wnioskowanego zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W uzasadnieniu podniosła, że dochód rodziny w roku 2010 składał się z dochodu jej męża D. D. uzyskanego z tytułu prowadzenia na terytorium Niemiec działalności gospodarczej. Utrata dochodu z tego źródła spełnia zatem jej zdaniem przesłankę utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że dochód ten nie powinien być wliczany do dochodu za 2010r. Skarżąca załączyła do skargi kserokopie niemieckich dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej w Niemczech w okresie od dnia 8.04.2010r do dnia 30.04.2011r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających fakt wyrejestrowania przez męża działalności gospodarczej w Niemczech. W piśmie procesowym z dnia 29.05.2012r. skarżąca wyjaśniła, że zawarta przez jej męża umowa o dzieło z dnia 12.04.2010r. stanowiła warunek konieczny do zarejestrowania w Niemczech działalności gospodarczej. Do pisma załączyła kserokopie rozliczenia podatkowego męża w Niemczech oraz kserokopie faktur za prace wykonane w Niemczech (10 sztuk). Na rozprawie w dniu 31 maja 2012r. skarżąca wyjaśniła, że jej mąż po zakończeniu urlopu bezpłatnego, w czasie którego pracował w Niemczech, powrócił do dotychczasowej pracy. Podkreśliła, że umowa o dzieło zawarta była jedynie po to aby mógł on rozpocząć w Niemczech działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną odmowy przyznania świadczenia rodzinnego określonego w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) było przekroczenie kryterium dochodowego na członka rodziny wynoszącego zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy kwotę 504zł. oraz brak podstaw do uwzględnienia wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 3 ustawy. Ustalenia w zakresie dochodu rodziny oraz dochodu na jednego członka rodziny organ poczynił w oparciu o zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 17.10.2011r. potwierdzającego dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym za 2010r. wnioskodawczyni i jej męża – D. D.. W ślad za organem I instancji Kolegium przyjęło, że D. D. wykazany przez Urząd Skarbowy dochód osiągnął z tytułu pracy na podstawie umowy o dzieło, co uniemożliwia uznanie, że dochód z tego tytułu podlega utracie w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit c ustawy. Z takim stanowiskiem organu w świetle zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, nie sposób się zgodzić. Przyznanie zasiłku rodzinnego jest uzależnione od wykazania przez osobę ubiegającą się o takie świadczenie, że dochód o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy tj. dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie przekracza 504zł. Zgodnie z unormowaniami art. 5 ust. 4 i 4a ustawy przy obliczaniu dochodu uwzględnia się dochód utracony i dochód uzyskany. Definicję uzyskania i utraty dochodu zawiera art. 3 ustawy w pkt 23 i 24, enumeratywnie wyliczający te rodzaje źródeł dochodu, których utrata bądź uzyskanie powodują skutki dla wnioskujących o świadczenia rodzinne i dla świadczeniobiorców. Stosownie do art. 3 pkt 23 lit c ustawy pod pojęciem utraty dochodu rozumieć należy utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. W rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznaczają wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Z przedstawionych regulacji wynika więc, że prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej dla potrzeb ustalania prawa do zasiłku rodzinnego należy traktować jako zatrudnienie bądź inną pracę zarobkową. Nie budzi również wątpliwości, że w ramach prowadzenia działalności gospodarczej możliwe jest wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło. Skarżąca na etapie skargi podnosiła, że przedłożona przez nią do organu umowa o dzieło była zawarta w ramach prowadzonej przez męża na terytorium Niemiec działalności gospodarczej. Jakkolwiek tego faktu skarżąca nie eksponowała na etapie postępowania administracyjnego, to jednak z załączonej umowy z dnia 12.04.2010r. wynika, że została zawarta pomiędzy A. GmbH, a firmą D. D.. W świetle unormowań dotyczących ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było więc określenie jaki był charakter pracy wykonywanej przez męża wnioskodawczyni za granicą, albowiem powyższa okoliczność ma decydujący wpływ na uznanie, czy w sprawie występuje przypadek utraty dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit c ustawy. Zarówno z uzasadnienia decyzji organu II jak i I instancji nie wynika w sposób bezsporny w oparciu o jakie dowody organy ustaliły, że D. D. pracował na terenie Niemiec w okresie od 12.04.2010r. do 20.12.2010r. na podstawie umowy o dzieło. Z uwagi na zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy można jedynie przypuszczać, że powyższą okoliczność przyjęto kierując się informacją zawartą w piśmie Marszałka Urzędu Świętokrzyskiego z dnia 14.01.2011r. Trzeba jednak stwierdzić, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Wskazanym wymogom organ nie sprostał, albowiem przy ocenie charakteru wykonywanej przez męża skarżącej na terenie Niemiec pracy pominął wyjaśnienie okoliczności, czy D. D. zawierał umowę jako osoba fizyczna, czy też podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zwłaszcza, że zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17.10.2011r. nie wskazuje źródeł dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni poczynione w uzasadnieniu przez Sąd rozważania. W szczególności w celu stwierdzenia czy mąż skarżącej D. D. prowadził w Niemczech działalność gospodarczą, której zakończenie oznaczałoby utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych czy też wykonywał pracę na podstawie umowy o dzieło organ powinien zobowiązać stronę do przedłożenia wszystkich dokumentów związanych z wykonywaniem pracy przez męża w Niemczech, ewentualnie skorzystać z wyjaśnień strony, czy też przesłuchać D. D. w charakterze świadka. Dopiero całość zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwoli organowi na właściwą jego ocenę i uznanie czy zachodzą w sprawie przesłanki niezbędne do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, w szczególności czy skarżąca spełniła kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 tej ustawy. Swemu stanowisku stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. organ powinien dać wyraz w uzasadnieniu decyzji. Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają wniosek, iż organy orzekające w niniejszej sprawie nie zebrały i nie oceniły należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., co przesądza o konieczności wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponieważ uchybienia te dotyczą także decyzji organu I instancji, Sąd uznał za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., również tej decyzji. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.