II SA/Ke 275/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 września 2006r. sprawy ze skargi Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. na decyzję Wojewody z dnia[....]. nr [...] w przedmiocie zwrotu części nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]nr [...] Prezydenta Miasta orzekającą o zwrocie na rzecz M. J., M. B., Z. D., J. D., A. Z., J. D., G. S., M. S., A. S., A. G., D. S., R. S., P. D., części działki oznaczonej w dniu wywłaszczenia nr 50, położonej w K. przy ul. W. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka 101/72 o powierzchni 0,0791ha stanowiącej własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu organ administracji publicznej podniósł, iż aktem notarialnym z dnia 17 grudnia 1980r. Rep. A Nr [...] Skarb Państwa nabył w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r. Nr 18, poz. 94) nieruchomość oznaczoną jako działka nr 50 o powierzchni 0,3487ha, położoną w K. przy ul. W. P. stanowiącą własność W. G.. Przedmiotowa nieruchomość zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego zagospodarowania terenu przeznaczona została pod budowę szpitala z polikliniką Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K.. Wnioskiem z dnia 27 marca 2000r. M. S. działająca w imieniu wszystkich spadkobierców W. G. wystąpiła z żądaniem zwrotu niewykorzystanej zgodnie z celem nabycia części nieruchomości. Wojewoda w toku postępowania administracyjnego stwierdził, iż z protokołu oględzin wynika, że część przedmiotowej nieruchomości stanowi nie urządzony teren zieleni, porośnięty trawą, i chwastami oraz pojedynczymi drzewami, przez który przechodzi sieć wodociągowa. Na części nieruchomości znajdują się płyty betonowe, które w przeszłości stanowiły drogę dojazdową do składu opału i hydrofornii, obecnie nie użytkowaną. Powyższe ustalenia legły u podstaw decyzji, iż nieruchomość nabyta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i faktu tego nie zmieniają prace zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia na działce oznaczonej jako działka nr 101/73 w okresie 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Wobec spełnienia przesłanki zbędności określonej w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ) zwrot przedmiotowej nieruchomości jest uzasadniony. Na decyzję Wojewody z dnia [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w K. podnosząc, iż wbrew twierdzeniom organu przesłanki zbędności określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zostały spełnione. Skoro w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z celem wywłaszczenia, a decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o ustaleniu warunków zabudowy nie utraciły mocy to nieuprawnione jest stanowisko organu, że wywłaszczona nieruchomość nie została w rzeczywistości wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów, niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). W pierwszej kolejności należy podnieść, że nabycie gruntów na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r. Nr 18, poz. 94) z uwagi na treść przepisu art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm. - cytowanej dalej jako ustawa), uprawnia organ administracji publicznej do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy dotyczących zwrotu nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Art. 137 określa przesłanki kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a cel ten nie został zrealizowany. Z treści art. 136 ust. 3 ustawy wynika, że do kręgu podmiotów uprawnionych do żądania zwrotu zalicza się poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Osoby te mają interes prawny do wszczęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz czynnego udziału w każdym jego stadium zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 kpa. Stosownie do art. 30 § 4 kpa, w sprawach dotyczących praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przekształcenia podmiotowe mające miejsce w trakcie postępowania nakładają na organ obowiązek zawiadomienia nowej strony o toczącym się postępowaniu, w celu zapewnienia jej czynnego w nim udziału. Z tym obowiązkiem koresponduje zasada wyrażona w art. 15 kpa, zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, albowiem przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. W każdym stadium postępowania organy powinny więc uwzględniać przepisy i zasady wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 8 kwietnia 1991 roku Sygn. akt Ns 276/91 spadek po W. G. nabył miedzy innymi siostrzeniec G. F. S. (akta sprawy k. 3). Zgodnie z odpisem skróconym aktu zgonu (akta sprawy k.77) wydanym przez Urząd Stanu Cywilnego w Z. dnia 7 marca 2006 roku jako zgodnego z treścią aktu zgonu Nr [...] G. F. S. zmarł w dniu 26 lutego 2004r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia 4 czerwca 2004 roku Sygn. akt I Ns 174/04 spadek po G. F. S. nabyli żona S. S. oraz dzieci Z. S. i B. I. ( k. 74 akt sądowych ). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że Wojewoda prowadził postępowanie odwoławcze w sprawie zwrotu nieruchomości bez udziału spadkobierców zmarłego G. F. S.. Przeprowadzenie postępowania w ten sposób doprowadziło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 kpa gwarantującej wszystkim stronom czynny w nim udział. Naruszenie prawa procesowego strony do czynnego udziału w postępowaniu jest podstawą do żądania wznowienia postępowania przez następców prawnych ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa), niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Okoliczność braku udziału strony w postępowaniu odwoławczym bez jej winy ma charakter formalny co przesądza o tym, że wojewódzki sąd administracyjny nie może merytorycznie ocenić zarzutów skargi, koniecznym jest zaś uchylenie decyzji organu odwoławczego celem przeprowadzenia przez ten organ ponownego postępowania z zachowaniem wymogów formalnych. W tym postępowaniu wszystkie biorące w nim udział strony mają prawo do zgłaszania zarzutów i wniosków, które organ odwoławczy uczyni przedmiotem swych rozważań. Z podniesionych wyżej względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "b", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).