II SA/Ke 276/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz -Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lipca 2008r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty w dniu [...] znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia pożyczki wraz z należnymi odsetkami, na podstawie art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. Nr 99, poz.1001 ze zm./ i art. 138 § 2 kpa, zaskarżoną decyzję uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Do wydania tej decyzji doszło na tle następujących okoliczności. W dniu 27 lutego 2004r. B. M. złożył wniosek o umorzenie udzielonej mu w dniu 17 marca 1993r. przez Rejonowy Urząd Pracy w S. pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej w zakresie hotelarstwa w kwocie [...] zł. Zgodnie z umową pożyczka miała być spłacona w 14 kwartalnych ratach, począwszy od 1 sierpnia 1993r. Jako zabezpieczenie jej spłaty została ustanowiona na nieruchomości położonej w S., stanowiącej własność dłużnika i jego żony, hipoteka. Decyzją z dnia [...] Starosta odmówił umorzenia B. M. pożyczki wraz z należnymi odsetkami, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody z dnia 8 czerwca 2004r. W wyniku skargi B. M. wyrokiem z dnia 28 października 2005r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 88/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił obie te decyzje. W uzasadnieniu stwierdził, iż organy wbrew dyspozycji art. 18 ust. 4a pkt 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie przeprowadziły postępowania, mającego na celu wyjaśnienie, czy w sprawie zachodzą szczególne względy gospodarcze lub społeczne przemawiające za umorzeniem pożyczki. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił umorzenia pożyczki wraz z należnymi odsetkami, a Wojewoda utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia [...]. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007r. w sprawie sygn. akt. II SA/Ke 652/06 Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Kielcach ponownie uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organy nie ustaliły okoliczności, o których mowa w art. 18 ust. 4a pkt 1-5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w szczególności dotyczących stanu majątkowego skarżącego. Sąd podniósł, że ustalając, iż B. M. jest właścicielem nieruchomości, organy nie przedstawiły na tę okoliczność stosownych dowodów w postaci odpisu aktu notarialnego lub odpisu z ksiąg wieczystych. Ponadto organ I instancji przed wydaniem decyzji powinien zwrócić się do Powiatowej Rady Zatrudnienia o zaopiniowanie wniosku skarżącego, czego nie uczynił, z kolei organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do zawartego w odwołaniu zarzutu skarżącego, dotyczącego błędnego ustalenia, że jest on właścicielem szeregu nieruchomości. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w O. – Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie odpisu z księgi wieczystej nr [...], do Starostwa Powiatowego o informację, czy B. M. figuruje w ewidencji jako właściciel działek nr 24 i 160 położonych w O., a także do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych o ustalenie sytuacji materialnej i rodzinnej "zgodnie z wyrokiem WSA w Kielcach" i następnie postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ stwierdził, że zwrócił się do stosownych organów o ustalenie stanu majątkowego B. M. i dlatego "do czasu zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie do czego jest zobowiązany zgodnie z art. 77 kpa zawiesza postępowanie". Po nadesłaniu przez Sąd odpisu z jednej księgi wieczystej, wypisów z rejestru gruntów oraz informacji z Ośrodka Pomocy Społecznej, że wnioskodawca nie figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy finansowej, bez wcześniejszego podjęcia zawieszonego postępowania, decyzją z dnia [...] Starosta odmówił B. M. umorzenia pożyczki wraz z należnymi odsetkami. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalił, że B. M. jest właścicielem położonych w O. m działek o pow. [...] ha oraz [...] ha oraz, że Powiatowa Rada Zatrudnienia w S. w dniu [...] negatywnie zaopiniowała wniosek B. M. o umorzenie pożyczki. W uzasadnieniu zaskarżonej obecnie do Sądu decyzji Wojewoda wskazał, że organ I instancji przy jej wydaniu nie uwzględnił wszystkich wytycznych, zawartych w wyroku z dnia 12 stycznia 2007r. Organ ten bowiem ustalił, iż B. M. jest właścicielem działek położonych w O. m o pow. [...] ha oraz [...] ha opierając się na piśmie Starostwa Powiatowego z dnia 27 czerwca 2007r. oraz na odpisie z księgi wieczystej nr [...] z dnia 13 września 2007r., z którego wynika, że dotyczy on tylko działek: Nr [...] o łącznej pow. [...] ha oraz, że w dziale III zawarto ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tymczasem z pisma Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] wynika, że w/w księga nie obejmuje działki nr [...]. Ponadto zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 4 czerwca 2007r., dla działki nr [...] o łącznej pow. [...] w rubryce - Nr KW lub inny dokument własności - widnieje oznaczenie [...]. Wojewoda zaznaczył, że organ I instancji dla w/w nieruchomości nie uzyskał odpisu z księgi wieczystej, ani też odpisu aktu notarialnego, które to dokumenty zgodnie z wytycznymi Sądu potwierdzałby prawo własności B. M. Organ II instancji dodatkowo stwierdził, że istnieją rozbieżności co do numerów działek w ramach księgi wieczystej KW Nr [...]. Z wypisu z rejestru gruntów wynika bowiem, że B. M. jest właścicielem działki nr [...] - tereny przemysłowe o pow. [...] ha, podczas gdy taka działka nie jest wymieniona w uzyskanym odpisie z księgi wieczystej. Wojewoda zwrócił również uwagę, że organ I instancji w dniu wydania decyzji nie dysponował aktualnymi informacjami, co do stanu majątkowego B. M.. Posiadał on bowiem jedynie pismo Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 5 czerwca 2007r., z którego wynika, że B. M. w okresie od stycznia do maja 2007r. nie figurował w ewidencji osób korzystających z pomocy tego ośrodka. W aktach sprawy brak jest również opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia dotyczącej wniosku B. M. o umorzenie pożyczki. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł B. M., który domagał się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że Wojewoda winien zbadać przede wszystkim kwestie wygaśnięcia tytułu prawnego dochodzenia roszczenia z tytułu zaciągniętej pożyczki. Wskazał, że od marca 2004r. nie ma możliwości ściągnięcia zadłużenia, ponieważ w żaden sposób nie przerwano biegu przedawnienia i wierzytelność się przedawniła. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wskazując, że nadal toczy się postępowanie egzekucyjne w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Niniejsza sprawa dotyczy umorzenia wraz z należnymi odsetkami pożyczki zaciągniętej w trybie nieobowiązującej już ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. z 2003r. nr 58 poz. 514 ze zm./. Skarżący zarzuca, że nie jest zobowiązany do jej spłaty, gdyż w marcu 2004r. upłynął 10 – letni okres przedawnienia tego świadczenia, którego bieg przez żadną czynność nie został przerwany. Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się m. in. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Z akt administracyjnych wynika, że Sąd Rejonowy w S. wydanym w postępowaniu nakazowym nakazem zapłaty z dnia [...] zobowiązał B. M. do zapłacenia kwoty, na jaką opiewała otrzymana przez niego pożyczka /k-4 akt administracyjnych/. Nie ulega więc wątpliwości, że bieg przedawnienia został przerwany. Po uzyskaniu klauzuli wykonalności wierzyciel wystąpił do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to dotychczas nie zostało zakończone, a w każdym bądź razie toczyło się jeszcze w dniu 12 marca 2008r., o czym świadczy znajdujące się w aktach administracyjnych postanowienie Sądu Rejonowego w S. /k- 182/. Zgodnie z art. 124 § 2 kodeksu cywilnego w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarzut skarżącego, iż wygasło prawo do dochodzenia roszczenia, w związku z czym postępowanie jako bezprzedmiotowe powinno ulec umorzeniu, jest bezzasadny. Zaskarżona decyzja uchylająca rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ odpowiada prawu. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części /art. 138 § 2 kpa/. Rację ma Wojewoda, że organ I instancji nie uwzględnił wszystkich wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 12 stycznia 2007r. Wciąż bowiem sytuacja materialna skarżącego w kontekście istnienia przesłanek z art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie została należycie wyjaśniona. W szczególności, skoro powodem, dla którego odmówiono skarżącemu umorzenia pożyczki jest fakt, iż jest on właścicielem innych jeszcze, /poza tą, na której mieszka wraz z rodziną i z której prowadzona jest egzekucja / nieruchomości, organ powinien był dokładnie ustalić, jakie są to nieruchomości i czy skarżący jest ich właścicielem. Podnieść należy, iż już w odwołaniach od poprzednio wydanych w tej sprawie decyzji skarżący kwestionował to, że jest właścicielem działek położonych na terenie O. oraz podnosił, iż z jakichś względów nie może nimi dysponować. Podkreślić należy, iż niewyjaśnienie tych okoliczności spowodowało, że dwukrotnie już WSA w Kielcach uchylał wydane w tej sprawie decyzje, a mimo tego organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę do końca tych wątpliwości nie wyjaśnił. Poza tym organ ten nie ustalił aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej B. M. Z urzędu należy również zauważyć, że decyzja organu I instancji została wydana w czasie, gdy postępowanie w sprawie było zawieszone postanowieniem z dnia 23 maja 2007r.Tak więc z naruszeniem art. 102 kpa, który wskazuje, jakie czynności mogą być podejmowane w czasie, gdy postępowanie jest zawieszone, oraz z naruszeniem art. 97 § 2 kpa organ bez wcześniejszego podjęcia postępowania merytorycznie rozstrzygnął sprawę. Ponadto również z urzędu zauważyć należy, iż organ ten z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie. Zgromadzenie dowodów odnośnie stanu majątkowego jest ustaleniem faktycznym, a obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym należy do organu prowadzącego postępowanie. Zwrócenie się do sądu powszechnego o nadesłanie odpisu z księgi wieczystej, do Starostwa Powiatowego w sprawie nadesłanie wypisów z ewidencji gruntów czy też do Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie sytuacji materialnej skarżącego nie mieści się w pojęciu "rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Mając na uwadze wszystkie przytoczone wyżej okoliczności należy stwierdzić, iż Wojewoda władny był na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylić zaskarżoną decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. Skoro zaś, jak wcześniej była o tym mowa, zawarte w skardze zarzuty są nieuzasadnione, skargę należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U nr 153 poz. 1270 ze zm./.