II SA/Ke 279/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2011r. sprawy ze skargi F.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownika Sekcji Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania F. S. zasiłku celowego w wysokości powyżej 20 tys. do 100 tys. zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, położonego w [...]. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 2 listopada 2010r. F. S. złożył w siedzibie organu I instancji wniosek o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości powyżej 20 tys. do 100.000 zł w związku z zalaniem jego domu położonego przy [...]. Organ I instancji, odmawiając przyznania żądanego zasiłku celowego z tytułu katastrofy naturalnej wskazał, że wnioskodawca wraz z rodziną na stałe zamieszkiwał przed powodzią w lokalu przy [...], gdzie koncentrowało się ich życie. Natomiast zalany dom, w którym przebywał okresowo, w celu opieki jest własnością M. i Z. J. przebywających poza granicami Polski od dłuższego czasu. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz pismo Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2010r. W odwołaniu od powyższej decyzji F. S. zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa procesowego oraz materialnego, poprzez błędną wykładnię i ustalenie stanu faktycznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzieliło w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji. Podkreślono przy tym, że F. S. wraz z rodziną nie kwalifikuje się do przyznania żądanego zasiłku celowego, gdyż po powodzi nie utracił dachu nad głową, a możliwość zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego daje mu lokal mieszkalny, położony przy [...], którego jest właścicielem wraz z żoną Z. S.. Przedmiotowe mieszkanie rodzina państwa S. zajmowała zarówno podczas powodzi jak i obecnie. Natomiast w mieszkaniu przy ul. Cichej w Sandomierzu F. S. był zameldowany czasowo i przebywał w nim okresowo dbając o porządek na zewnątrz i wewnątrz budynku. Organ wskazał, iż budynek przy [...] stanowi wspólnotę majątkową małżonków M. i Z. J., którzy mieszkają w USA i w okresie powodzi nie mieszkali oraz nie gospodarowali w tym domu. Organ wskazał przy tym, że zasiłki na remont i odbudowę mają na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a F. S. nie może oczekiwać pomocy finansowej na równi z osobami, które powódź pozbawiła jedynego dotychczas posiadanego miejsca zamieszkania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach F. S. zarzucili decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa procesowego tj. art. 6, 8, 9, 7 w zw. z art. 104 kpa, a także art. 79 i 81 kpa, oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i ustalenie stanu faktycznego na podstawie, którego została wydana negatywna decyzja o nie przyznaniu zasiłku celowego na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji organu I i II instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Na wstępie wskazać należy, że na przełomie kwietnia i maja 2010r. w Polsce (w tym m.in. na niektórych terenach województwa świętokrzyskiego) miała miejsce powódź. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, będącego podstawą materialnoprawną decyzji organu I instancji zasiłek, celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1), bądź klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2). Rozstrzygnięcia oparte o powyższy przepis wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wówczas – w przypadku kontroli sądowej – niezbędne jest zbadanie czy zakres uznania administracyjnego nie został przez organy przekroczony, a także, czy dana decyzja zostało w sposób należyty i poddający się weryfikacji uzasadniona. Podkreślić trzeba, że jakkolwiek uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, to nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000r., sygn. akt: I SA 945/00, LEX 79608). Uszczegółowieniem zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej są przepisy art. 2 ust. 1 ustawy, które stanowią, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jednocześnie zgodnie z przepisami ustawy, które regulują tryb przyznawania zasiłków celowych, organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej ustawy dotyczącymi wymogu dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3). Ustosunkowując się do podnoszonych w skardze zarzutów o zamieszkiwaniu okresowo F. S. przed powodzią w domu położonym w [...], stwierdzić trzeba, że okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy. Istotne – z punktu widzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji – jest jedynie to, że skarżącym przysługuje prawo własności lokalu przy [...] – czego żadna ze stron nie kwestionuje. W lokalu przy [...] F. S. zameldował się tymczasowo dopiero od dnia 11 sierpnia 2010 roku do dnia 11 sierpnia 2011 roku, a zatem po okresach powodzi. Z tego też względu za zasadne należy uznać stanowisko organów obu instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego do wysokości 100 tys. zł na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego. Brak bowiem podstaw, aby przyjąć że skarżący znalazł się w sytuacji uniemożliwiającej mu zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, która uzasadniałaby przyznanie żądanego świadczenia. W tym miejscu należy podnieść, że pomimo bezspornych zniszczeń w należącym do córki i zięcia strony domu, warunków mieszkaniowych F. S. nie da się w żaden sposób porównać z położeniem w jakim znalazła się zdecydowana większość rodzin dotkniętych klęską żywiołową. Powodzianie często nie mogą powrócić do swoich uszkodzonych domostw, a nie dysponując innym lokalem, zmuszeni są korzystać z internatów, hoteli robotniczych bądź uprzejmości rodziny. Na tym tle sytuacja, w jakiej znalazła się rodzina skarżącego nie jest wystarczająca do udzielenia żądanej pomocy. Uszkodzony wskutek żywiołu budynek mieszkalny przy [...] nie stanowi bowiem jedynego mieszkania F. S.. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że osoba ta cały czas ma zapewnione lokum we własnym mieszkaniu przy [...], które nie ucierpiało wskutek powodzi. Natomiast żądany zasiłek celowy – przydzielany w oparciu o art. 40 ustawy i przeznaczony na pomoc osobom poszkodowanym powodzią – winien zostać skierowany przede wszystkim do rodzin najbardziej poszkodowanych, które w wyniku powodzi zostały pozbawione jedynego domu (lokalu) i zasadniczo nie mogą liczyć na inne miejsce stałego zamieszkania. To one bowiem poniosły największe straty wskutek niszczycielskiego oddziaływania żywiołu. Jednocześnie nie może budzić wątpliwości, że przeznaczenie zasiłków dla tych właśnie osób odpowiada ustawowemu celowi pomocy społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Z uwagi na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych skarżących brak podstaw by uznać, że organy pomocy społecznej odmawiając przyznania mu żądanego zasiłku celowego przekroczyły zakres uznania administracyjnego. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.