II SA/Ke 279/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy do sądu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy N. z dnia 30 października 2014 r. znak: [...] o odmowie przywrócenia B. S. terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w J. Z uzasadnienia postanowienia organu II instancji wynika, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2013 r. znak: [...] Wójt Gminy N. orzekł na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo Geodezyjne i Kartograficzne o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w D., oznaczonej jako działka nr 806 stanowiącej własność B. i R. małż. S., z nieruchomością położoną w Z., oznaczoną jako działka nr 350, znajdującą się we władaniu Skarbu Państwa i użytkowaniu Urzędu Gminy w N. Decyzja ta została doręczona stronie w trybie art. 43 Kpa, tj. do rąk dorosłego domownika – męża strony R. S. – w dniu 28 sierpnia 2013 r. Czternastodniowy termin do wystąpienia z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego, wynikający z art. 33 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, upływał z dniem 11 września 2013 r. W dniu 7 października 2013 r. B. S. wystąpiła z wnioskiem o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w J. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego żądania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniosła, że w ogóle nie doręczono jej decyzji w przedmiocie rozgraniczenia, a o jej wydaniu dowiedziała się dopiero po powrocie z L. i B. do D. w dniu 2 września 2013 r. Organ I instancji wydając opisane na wstępie postanowienie z dnia 30 października 2014 r. stwierdził, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W podstawie prawnej powołał art. 58 § 1 i art. 59 § 1 Kpa. W zażaleniu B. S. podniosła, że mąż powiadomił ją o decyzji w przedmiocie rozgraniczenia dopiero w dniu 2 września 2013 r. kiedy wróciła do D. z L. i B. W czasie jej nieobecności stan zdrowia męża znacznie się pogorszył i nie był on fizycznie i psychicznie zdolny do zajęcia się sprawą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązało stronę do wskazania, w jakim okresie przebywała poza miejscem zamieszkania i kiedy powzięła informację o decyzji w przedmiocie rozgraniczenia. W odpowiedzi wnioskodawczyni podała, że w okresie od 18 sierpnia do końca września 2013 r. przebywała u swojej koleżanki J. Z. w L., natomiast wiadomość o decyzji powzięła w dniu 2 października, a nie 2 września 2013 r. jak uprzednio wskazywała. Do pisma nie został załączony żaden dokument potwierdzający datę wyjazdu i powrotu do miejsca zamieszkania. Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Powołując się na zasady doświadczenia życiowego nie dało wiary, że wnioskodawczyni o doręczeniu przesyłki zawierającej decyzję w przedmiocie rozgraniczenia dowiedziała się od męża dopiero w dniu 2 października 2013 r. Oznaczałoby to bowiem, że przez ponad miesiąc nie kontaktowała się w ogóle z mężem i nie interesowała się stanem jego zdrowia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach B. S. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji podnosząc zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 8 i art. 58 § 1 Kpa i w konsekwencji naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do sądu. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organom postawienie znaku równości między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem przyczyn uchybienia terminu. Podniosła, że w piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r. wnosiła o przesłuchanie w charakterze świadka J. Z., u której przebywała do końca września 2013 r. Zaniechanie w tej kwestii oznacza zdaniem skarżącej, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Pobyt w L. spowodowany był koniecznością leczenia balneologicznego. W tym okresie skarżąca nie miała żadnej informacji od męża o nadejściu decyzji rozgraniczeniowej. W tym okresie nasiliły się dolegliwości związane z chorobą męża i nie przekazał on informacji o konieczności skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Przed dniem 2 października 2013 r. skarżąca nic nie wiedziała o pokwitowaniu przez męża adresowanej do niej decyzji rozgraniczeniowej. Do skargi załączono kartę informacyjną z leczenia w uzdrowisku S. w dniach od 25 stycznia do 15 lutego 2011 r., oświadczenie J. Z. z dnia 10 lutego 2015 r., zgodnie z którym skarżąca przebywała u niej od połowy sierpnia do końca września 2013 r. w związku wykupionymi prywatnie zabiegami balneologicznymi, kartę informacyjną z leczenia sanatoryjnego w K. w okresie od 29 listopada do 19 grudnia 2006 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 19 lutego 2015 r. potwierdzające u skarżącej chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy sądowi w trybie art. 33 ust. 3 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.), dalej "Pgk". W sprawach administracyjnych o rozgraniczenie ustawodawca wprowadził odstępstwo od zasady dwuinstancyjności (art. 15 Kpa), ponieważ od decyzji o rozgraniczeniu wydanej przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) stronom nie przysługuje odwołanie do organu wyższego stopnia. Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może natomiast żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Żądanie to kończy postępowanie administracyjne i rozpoczyna postępowanie sądowe (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. I OSK 1590/06). Zachowanie terminu przewidzianego w art. 33 ust. 3 Pgk stanowi jeden z warunków dopuszczalności drogi sądowej w sprawach o rozgraniczenie. Termin określony w powołanym przepisie ma charakter terminu prekluzyjnego i jego przekroczenie uniemożliwia rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowym. Dopuszczalne jest natomiast przywrócenie terminu w trybie art. 58 Kpa, przy czym postanowienie organu administracji w tym przedmiocie jest zaskarżalne w toku instancji oraz do sądu administracyjnego. Upływ 14-dniowego terminu pociąga za sobą skutek taki, że decyzja administracyjna zatwierdzająca ustalenie granicy staje się ostateczna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1997 r., sygn. III CKN 74/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 161). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca spóźniła się z wniesieniem żądania o przekazanie sprawy sądowi. W art. 58 § 1 i 2 Kpa ustanowiono przesłanki przewrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie. Po pierwsze strona musi uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Po drugie musi dochować 7-dniowego terminu (nieprzekraczalnego) do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tej prośby zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Bezsporne jest, że adresowaną do skarżącej decyzję z dnia 16 sierpnia 2013 r. w przedmiocie rozgraniczenia odebrał w dniu 28 sierpnia 2013 r. jej mąż R. S., będący również adresatem przedmiotowej decyzji. R. S. występował więc w roli domownika uprawnionego do odbioru korespondencji (art. 43 Kpa). Odbierając w imieniu żony korespondencję zobowiązał się tym samym do oddania jej adresatowi. Tymczasem z pism skarżącej wynika jednoznacznie, że obowiązku tego nie wykonał. W piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r. skarżąca wnioskowała o przesłuchanie J. Z. na okoliczność, że przebywała u niej w okresie od 18 sierpnia do końca września 2013 r. Organ nie przesłuchał wskazanej osoby i nie podważył tej okoliczności. Uznać zatem należało, że w stosunku do skarżącej powstałe w wyniku doręczenia zastępczego domniemanie prawne polegające na tym, że pismo (decyzja) zostało jej doręczone, zostało obalone. Oddanie skarżącej adresowanej do niej przesyłki było więc fizycznie niemożliwe, skoro przebywała ona poza miejscem zamieszkania. W konsekwencji skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Podkreślenia wymaga, że okoliczności związane z nieprzebywaniem skarżącej w miejscu zamieszkania oraz doręczeniem decyzji Wójta Gminy N. do rąk dorosłego domownika, męża R. S. i następnie jego niewywiązaniem się z obowiązku oddania przesyłki, były również podnoszone w sprawie o sygn.akt II SA/Ke 280/15 i znane są Sądowi z urzędu. W ostatnio wymienionej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 13 maja 2015r. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19.07.2013r. znak: [...], które po rozpoznaniu zażalenia R. S. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy N. nr [...] z dnia 30.10.2014r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia żądania o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w J. W świetle powyższego stwierdzić należy, że przyczyna uchybienia terminu przez skarżącą ustała w dniu przez nią podanym, tj. 2 października 2013 r., kiedy wróciła do domu. Wiarygodności tego twierdzenia również organ nie podważył. W konsekwencji prośba o przywrócenie terminu została złożona w 7-dniowym terminie określonym w art. 58 § 2 Kpa. W ocenie Sądu stanowisko organów w okolicznościach niniejszej sprawy było nieuzasadnione i raziło nadmiernym rygoryzmem. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck 2006, s. 335). W świetle powyższego, mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, a także konstytucyjne prawo jednostki do sądu, należało uchylić zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji jako wydane z naruszeniem art. 58 § 1 Kpa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. Orzeczenie w pkt II wyroku oparto o przepis art. 152 Ppsa.