II SA/Ke 283/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Asesor WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Głównego Specjalistę Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, przyznającą A. C. pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w miesiącu styczniu 2007 r. w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości oraz odmawiającą przyznania pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na okres trzech miesięcy: a). w kwocie [...] zł. miesięcznie z przeznaczeniem na opłacenie czynszu, c). w kwocie [...]zł. miesięcznie z przeznaczeniem na zakup 50 biletów MPK lub też wydania takiej ilości biletów. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż A. C. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy. Z racji tego odpowiada ogólnym warunkom uprawniającym go od ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej. Ponieważ w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jedynym jego dochodem był zasiłek okresowy w kwocie [...] zł. i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł., organ uznał za zasadne przyznanie mu zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości. Odnośnie dalej idących żądań organ stwierdził, że świadczenia społeczne są uznaniowe, a ich wysokość uzależniona jest nie tylko od sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale i od możliwości finansowych ośrodka. Przybliżając tę sytuację organ ten wyjaśnił, że w styczniu 2007 r. wydał decyzje przyznające zasiłki celowe na łączną kwotę 35.481,25 zł, w tym specjalne zasiłki celowe na kwotę 7.591,70 zł. Pomocą objęto 256 środowisk wypłacając 266 świadczeń. Średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 132 zł, a specjalnego zasiłku celowego 138 zł. Ponadto organ II zauważył, że A. C. nie pozostaje bez wsparcia organu pomocy , ponieważ oprócz przedmiotowego zasiłku celowego ma jeszcze przyznany zasiłek okresowy w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od stycznia do czerwca 2007 r., a także obiady wydawane bezpłatnie w dni robocze, świąteczne i ustawowo wolne od pracy w barze "J." na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2007 r. Nie widząc podstaw do odmowy dania wiary przedstawionym przez organ I instancji wyliczeniom, SKO uznało, że nie ma w sprawie możliwości przyznanie A. C. dalszych świadczeń w żądanej wysokości. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej organ II instancji wyjaśnił, iż nie zachodzą w sprawie okoliczności, o jakich mowa w art. 89 § 1 i 2 kpa, tj. nie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron (w sprawie stroną jest tylko A. C.), sprawa nie wymaga udziału świadków lub biegłych ani też oględzin oraz przeprowadzenia rozprawy nie wymaga przepis prawa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji. W skardze na tę decyzję A. C. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o rozpatrzenie sprawy co od istoty i przesłuchanie jako świadka M. C. na okoliczność sytuacji materialnej skarżącego oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji na podstawie art. 2,8,9,30 i 32 Konstytucji, ratyfikowanych konwencji praw człowieka i obywatela oraz art. 22 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Skarżący zarzucił, że: 1). zaskarżoną decyzję wydano bez przeprowadzenia postępowania odwoławczego i bez realnego rozpatrzenia odwołania skarżącego, 2). Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie na błędnych ustaleniach co do faktu zamieszkiwania przez skarżącego wspólnie z żona i dziećmi, podczas gdy małżeństwo A. C. zostało prawomocnie rozwiązane w czerwcu 2005 r., a starszy syn skarżącego dawno nie jest dzieckiem, studiuje w W. i nie mieszka w K.. Nieprawdziwe jest również ustalenie organu, że dodatek mieszkaniowy przyznany na byłą żonę skarżącego, a pobierany przez RSM A., w jakiejkolwiek części stanowił dochód skarżącego, gdyż jest to pomoc socjalna, która jest mu z innej pomocy odbierana, 3). Odbieranie mu prawa do korzystania z komunikacji publicznej w podstawowym zakresie stanowi jaskrawą dyskryminację i wyrafinowane znęcanie się nad skarżącym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 ustawy o p.p.s.a.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż decyzja podejmowana przez organ administracji w tej kwestii ma charakter uznaniowy i zależy od tzw. uznania administracyjnego, tj. od dopuszczonej przez ustawę możliwości wyboru następstwa prawnego aktu ( M. Mincer Uznanie administracyjne. Toruń 1983 r.). Uznanie administracyjne nie oznacza jednak, iż organ może podejmować decyzję w kwestii przyznania zasiłku celowego w sposób całkowicie dowolny. Jednakże w niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie można organowi II instancji zarzucić dowolności. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, że A. C. spełnia wszelkie kryteria określone w ustawie o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004r., nr 64. poz.593 ze zm.), uprawniające go do otrzymania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. W niniejszej sprawie organy obu instancji nie negowały, iż przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na opłacenie czynszu w kwocie [...] zł za styczeń 2007 r. i zapewnienie mu możliwości poruszania się środkami komunikacji miejskiej mieści się w zakresie celów pomocy społecznej, jednakże uznały, iż potrzeba ta nie może zostać zaspokojona z uwagi na brak możliwości finansowych ośrodka. Organ ten ustalił, iż środki jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób, które takiej pomocy potrzebują. Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż skarżący jest szykanowany oraz że jest gorzej traktowany niż inne osoby, skoro od kilku lat utrzymuje się wyłącznie z pomocy społecznej, przyznany mu w styczniu 2007 r. zasiłek celowy był o blisko 70 zł. wyższy od średniej wysokości zasiłków tego typu przyznanych w tym okresie innym podopiecznym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, a ponadto korzysta on z bezpłatnych obiadów w dni robocze, świąteczne i ustawowo wolne od pracy, a także przyznano mu zasiłek okresowy w kwocie po [...]zł. miesięcznie na okres 6 miesięcy poczynając od stycznia 2007 r. Zaspokajanie każdej potrzeby zgłaszanej przez skarżącego przy ograniczonych środkach, jakimi na ten cel dysponuje ośrodek, musiałoby się odbywać kosztem niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb innych osób, takich jak potrzeba zakupu żywności, lekarstw. Należy więc stwierdzić, że w zestawieniu z potrzebami innych potrzebujących, a także w zestawieniu z innymi, bardziej podstawowymi potrzebami samego A. C., opłacenie części czynszu za styczeń 2007 r. za mieszkanie w którym mieszka m. in. skarżący oraz zakup biletów MPK za kwotę [...]zł. - nie stanowią obecnie jego najniezbędniejszych potrzeb bytowych, a przez to nie zasługują na uwzględnienie. Mimo braku uzasadnienia przez organ II instancji odmowy przyznania zasiłku celowego na okres dłuższy niż jeden miesiąc (co stanowi uchybienie przepisów postępowania, ale nie mające wpływu na wynik sprawy), takie rozstrzygnięcie zasługuje na akceptację. Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego. Poza tym oceniane w okresach miesięcznych, zmieniające się potrzeby uprawnionych powodują, że pieniężne zasiłki celowe nie mogą być z braku dostatecznych ustaleń co do tych potrzeb, przyznawane na dłuższe, niż miesięczne okresy. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu nie przeprowadzenia postępowania odwoławczego i pozornego tylko rozpatrzenia odwołania skarżącego, stwierdzić należy, że skarżący nie wskazał, na czym konkretnie miało polegać naruszenie przez SKO przepisów określających sposób rozstrzygnięcia odwołania, tj. jakiej czynności wymaganej przepisami prawa organ nie dokonał. Zdaniem Sądu rozpatrującego sprawę organ II instancji przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, analizując zgromadzony prze organ I instancji materiał dowodowy. Te ustalenia oraz wiedza organu oparta na informacji z MOPR z dnia 24 stycznia 2007 r. co do możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, były wystarczające do podjęcia decyzji w kwestii dochodzonej pomocy społecznej. Należy dodać, że choć w myśl art. 136 kpa organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję, to jednak organ odwoławczy ma prawo ocenić ,czy takie dodatkowe postępowanie jest potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium władne więc było uznać, że skoro rozstrzygnięcie sprawy zależało od oceny charakteru zgłoszonej prze stronę potrzeby, a wszelkie niezbędne dla tej oceny ustalenia zostały w sprawie poczynione, to rozpoznanie złożonego przez skarżącego odwołania nie wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w szczególności przesłuchania w sprawie w charakterze świadków na okoliczność dyskryminowania osoby skarżącego, W. L. - Prezydenta miasta i M. S. - Dyrektora MOPR (o czym również napisał A. C. w odwołaniu, a nie w skardze), ani przeprowadzenia rozprawy, czego skarżący domagał się również w odwołaniu. Organ słusznie przy tym wskazał, że w sprawie nie zachodził żaden z określonych w art. 89 § 1 i 2 kpa warunków, w jakich organ administracji publicznej przeprowadza w toku postępowania rozprawę administracyjną. Zarzucane przez skarżącego wadliwości poczynionych przez organ ustaleń faktycznych albo nie miały miejsca, albo nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, jakoby organy administracji przyjęły, iż mieszka on wspólnie z żoną i dziećmi, SKO ustaliło jedynie, że choć A. C. mieszka z żoną i synem, to jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (uzasadnienie decyzji SKO - k. 20 akt administracyjnych). Po pierwsze więc organ ustalił to, co w istocie przyznał sam skarżący, tj. że mieszka on w jednym mieszkaniu z żoną (obecnie byłą żoną) i z jednym synem, po drugie zaś organ przyjął do dalszych rozważań, że mimo wspólnego zamieszkiwania, A. C. prowadzi jednak samodzielne gospodarstwo domowe, a do takiej właśnie konkluzji najprawdopodobniej zmierzał omawiany zarzut skargi. Odnośnie natomiast zarzutu wadliwości ustalenia, że A. C. uzyskuje dochód w kwocie [...] zł z tytułu dodatku mieszkaniowego, to ustalenie takie zostało oparte na informacjach potwierdzonych przez samego A. C. w czasie aktualizacji wywiadu dokonanej w dniu 5 stycznia 2007 r. (k. 5 odwrót akt administracyjnych). Ponadto kwota ta, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej podlega wliczeniu do dochodu skarżącego, gdyż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Poza tym kwota dodatku mieszkaniowego przysługującego A. C. zmniejsza jego pasywa bez względu na sposób rozliczania się przez byłych małżonków C. z kosztów utrzymania mieszkania, w którym oboje mieszkają. Odnośnie zawartego w skardze wniosku o przesłuchanie jako świadka M. C. - byłej żony skarżącego na okoliczność jego sytuacji materialnej i powodów niepłacenia przez nią czynszu za mieszkanie w części obciążającej skarżącego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 u.p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające, ale tylko z dokumentów oraz jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wynika stąd, że wnioskowanego dowodu z zeznań świadka Sąd nie mógł w sprawie przeprowadzić i to bez względu na ocenę jego przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. Bezzasadny jest również powoływanie się w skardze na art. 2,8,9,30 i 32 Konstytucji, ratyfikowane konwencje praw człowieka i obywatela oraz art. 22 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, jako mające uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. Przywołane przez skarżącego przepisy Konstytucji przewidują ogólne zasady funkcjonowania demokratycznego państwa prawa i nie stanowią źródła żądań dla stron. Ich uszczegółowieniem są poszczególne akty prawne (głównie ustawy), na podstawie których reguły te stosują w praktyce organy administracji publicznej. W niniejszej sprawie aktem tym jest ustawa o pomocy społecznej. Niewskazanie konkretnych przepisów ratyfikowanych konwencji praw człowieka i obywatela uniemożliwia Sądowi rozpatrzenie tego zarzutu. Natomiast powołany w skardze przepis art. 22 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 10 grudnia 1948 r. nie dotyczy spraw pomocy społecznej i już choćby dlatego nie może mieć w sprawie zastosowania. Mając powyższe na uwadze, skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).