II SA/Ke 283/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2008r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie skierowania do Domu Pomocy Społecznej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownika Działu ds. Instytucjonalnej Pomocy Osobom Starszym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] znak: [...] w sprawie skierowania M. K. do Domu Pomocy Społecznej w Z. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło brzmienie art. 54 ustawy o pomocy społecznej określającego warunki i zasady kierowania osób do domu pomocy społecznej, stwierdzając, że w określonych przypadkach, jak stanowi ust. 4 powołanego przepisu, o umieszczeniu w domu pomocy społecznej decyduje sąd powszechny. Z treścią powyższego przepisu korespondują również przepisy art. 38 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.) stanowiącego, że osoba która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 39 ust. 1 tej ustawy, jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego Sądu Rodzinnego z dnia 27 listopada 2007r. sygn. akt III RNs 1736/07 na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie orzeczono o umieszczeniu M. K. w domu pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Takie stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 1998r. I SA 1435/98. W istniejącym stanie faktycznym, w ocenie organu II instancji zarzuty odwołującej kwestionujące zasadność umieszczenia w domu pomocy społecznej nie mają więc znaczenia prawnego i nie mogły być uwzględnione w postępowaniu administracyjnym. Ze znajdującego się w aktach zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] wynika, że brak jest przeciwwskazań do umieszczenia zainteresowanej w domu pomocy społecznej oraz istnieją warunki do umieszczenia jej w DPS dla osób przewlekle psychicznie chorych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest uzasadniona i nie narusza prawa. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że odwołanie zostało rozpatrzone pomimo uchybienia terminu do jego złożenia, albowiem przy doręczeniu M.K. decyzji organu I instancji orzekającej o skierowaniu do domu pomocy społecznej w Z z dnia [...] nie zostały spełnione warunki pozwalające na stwierdzenie, że decyzja została skutecznie doręczona. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła M.K. kwestionując zasadność skierowania jej do domu pomocy społecznej. Skarżąca opisała zdarzenia, które jej zdaniem miały wpływ na niesłuszne uznanie jej za osobę chorą. Podkreśliła, że jest osobą w pełni samodzielną, posiada własne mieszkanie i w związku z tym nie potrzebuje pomocy od innych ludzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Przede wszystkim na akceptację zasługuje stanowisko Kolegium, co do przesłanek uzasadniających merytoryczne rozpatrzenie odwołania. Ta konstatacja pozwala Sądowi na poddanie zaskarżonej decyzji weryfikacji pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej. Zgodnie bowiem z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do dyspozycji ust. 4 art. 54 cyt. ustawy, w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Z analizy przepisu art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika zatem, że ustawodawca nałożył na ośrodek pomocy społecznej obowiązek zawiadomienia sądu o braku zgody osoby na umieszczenie w placówce. W zakresie kierowania do domu pomocy społecznej uprawnienia organów pomocy społecznej oraz konkretne uprawnienia sądu określa ustawa z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.). Przepis art. 39 ust. 1 tej ustawy stanowi, że jeżeli osoba chora nie wyraża zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby, z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej, bez jej zgody. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 39 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a mianowicie skarżąca, która nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, nie wyraża zgody na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Taka zaś okoliczność stanowi dla ośrodka pomocy społecznej podstawę do zawiadomienia o tym fakcie sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce jej zamieszkania. Sąd opiekuńczy w określonych przypadkach może orzec o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej niezależnie od jej woli. Pozostaje w sprawie bezsporne, że na wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Sąd Rejonowy Sąd Rodzinny postanowieniem z dnia 27 listopada 2007r. sygn. akt III RNs 1736/07 orzekł o umieszczeniu M.K. w domu pomocy społecznej. Trafne jest stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Należy zauważyć, że skierowanie nie jest jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 54 ust. 2 ustawy, osobę o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Ocenie organu podlega więc okoliczność, czy osoba, co do której orzeczono umieszczenie w domu pomocy społecznej, została skierowana do odpowiedniego typu domu, z uwagi na rodzaj posiadanego schorzenia. Ze znajdującego się w aktach zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] wydanego przez Wojewódzki Specjalistyczny Zespół Opieki Neuropsychiatrycznej wynika, że skarżąca wymaga ze względu na stan zdrowia stałej całodobowej opieki, brak jest przeciwwskazań do umieszczenia zainteresowanej w domu pomocy społecznej oraz istnieją warunki do umieszczenia jej w DPS dla osób przewlekle psychicznie chorych. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych nie budzi wątpliwości konieczność skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej w Z, który z uwagi na charakter jest domem odpowiedniego typu ze względu na schorzenie skarżącej. Podkreślenia wymaga fakt, że nawet brak woli skarżącej do przebywania w domu pomocy społecznej nie może stanowić podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia organu II instancji, albowiem przepisy zezwalają w określonych wypadkach na umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wbrew jej woli, a taka sytuacja ma miejsce w konkretnym przypadku. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję musiała ulec oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.