II SA/Ke 286/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Agnieszka Banach po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym skargi J. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że działki o numerach ewidencyjnych [...] z mocy prawa nieodpłatnie stały się własnością Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. Św. Jana Chrzciciela w O. Na powyższą decyzję J. Z. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o cofnięcie powyższej decyzji i przywrócenie własności, wskazując, iż organ rozrządził się majątkiem stanowiącym własność skarżącej po dziadku T. G. bez jej zgody. Podniosła, iż nie zgadza się z bezprawnym odbieraniem spadku nieodpłatnie. Wojewoda [...], w odpowiedzi na skargę, wniósł o odrzucenie skargi. Powołując się na przepisy art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 60 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, organ podniósł, iż w skardze, ani w dołączonych do skargi dokumentach, nie wykazane zostało, że J. Z. przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym zakończonym w/w decyzją Wojewody [...]. Do wniosku nie został dołączony żaden dokument potwierdzający tytuł własności J. Z. do nieruchomości objętej decyzją. W piśmie z dnia 13 maja 2017 r. strona wyjaśniła nadto, iż uprawnionymi do spadku po T. i M. G. są cztery osoby, w tym T. G., który bez zgody pozostałych "uwłaszczył się" na nieruchomości 8,75 ha, otrzymał rentę, a nieruchomość przekazał swoim dzieciom. Dla T. G. i jego dzieci, co do których strona wskazała imiona, nazwiska i adresy, nie należy się nieruchomość będąca w spadku, której właścicielem stała się Parafia. Część spadku należnego J. Z. znajduje się w posiadaniu Parafii w O. Nadto w piśmie z dnia 28 maja 2017 r. strona wskazała, iż nie może dostarczyć prawa własności i decyzji uwłaszczenia dla Parafii bo Urząd Wojewódzki odmówił jej wydania takich dokumentów. Podkreśliła, iż Parafia została uwłaszczona cudzym majątkiem bez dokumentów dotyczących własności. W piśmie z 29 maja 2017 r. Wojewoda [...] zaznaczył, iż nie prowadzi żadnego postępowania administracyjnego z wniosku J. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie podnieść należy, że Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Zgodnie z art. 58 §1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli jej wniesienie jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż określone w pkt 1-5a tego przepisu. Zgodnie natomiast z art. 52 §1 ustawy p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 §2 ustawy p.p.s.a.). Z powyższych uregulowań wynika zatem, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść od decyzji ostatecznej wydanej po rozpatrzeniu odwołania złożonego na decyzję wydaną w pierwszej instancji. Wskazany obowiązek wynika z zasady pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu w stosunku do kontroli sądowej. Należy podkreślić przy tym, że wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 §1 i 2 ustawy p.p.s.a., nie oznacza jedynie wniesienia środka zaskarżenia. Dla spełnienia ustawowego warunku dopuszczalności skargi konieczne jest rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej. W rezultacie, nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia od kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na stosowne działanie organu podjęte po rozpatrzeniu takiego środka prawnego. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2013 r. I OSK 116/13, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem skarga do sądu administracyjnego złożona od orzeczenia wydanego przez organ administracji pierwszej instancji jest niedopuszczalna. Jak stanowi pouczenie zawarte w treści zaskarżonej decyzji Wojewody [...], od decyzji tej przysługiwało stronie odwołanie do Ministra Szefa Urzędu Rady Ministrów za pośrednictwem Wojewody [...] w terminie 14 dni, licząc od daty otrzymania decyzji. Z akt administracyjnych załączonych do odpowiedzi na skargę wynika, iż decyzja została doręczona Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. Św. Jana Chrzciciela w O. i Urzędowi Gminy w R. Decyzja Wojewody [...] z dnia 15 kwietnia 1991 r. nie została doręczona J. Z. i nie wynika z akt sprawy, aby złożyła ona odwołanie od tej decyzji. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, zaskarżona decyzja nigdy nie była badana w trybie odwoławczym ani nadzorczym. Na podstawie akt administracyjnych stwierdzić należy, że decyzja ta stała się ostateczna w dniu 1 maja 1991 roku. Zatem zarówno z akt administracyjnych przedstawionych przez Wojewodę [...], jak i z dokumentów załączonych do skargi nie wynika, aby J. Z. wywiodła przedmiotową skargę po wyczerpaniu środków zaskarżenia, bowiem nie wniosła ona odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Nadto dokumenty przedstawione Sądowi potwierdzają, że J. Z. nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym wydana została decyzja Wojewody [...]. Brak udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie pozbawia jej przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym, przy czym osoba, która nie brała udziału w tym postępowaniu musi posiadać status strony w rozumieniu przepisów art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a."). Zgodnie z tym przepisem, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem, jeśli osoba nie zgadza się z treścią decyzji organu pierwszej instancji, to przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego powinna wystąpić - z zachowaniem terminu, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono - z odwołaniem do organu wyższego stopnia, nawet w przypadku, kiedy decyzja ta nie została jej doręczona, a o jej wydaniu dowiedziała się z innych źródeł. Natomiast po upływie terminów do wniesienia odwołania strona niezadowolona z decyzji, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym jej wydanie, ma również możliwość skorzystania z nadzwyczajnych trybów postępowania zmierzających do wyeliminowania aktu, który narusza jej interes prawny, takich jak wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145-152 k.p.a.) bądź stwierdzenie nieważności tej decyzji (art.156–159 k.p.a.), o ile spełnione zostaną przesłanki zastosowania któregokolwiek z nich. Z powyższych przyczyn, na zasadzie art. 58 §1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., Sąd obowiązany był skargę odrzucić.