II SA/Ke 29/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 roku sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] znak: [...], na podstawie art. 134 kpa stwierdził, że odwołanie K. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty O. w dniu [...] w sprawie utraty przez ww. statusu osoby bezrobotnej z dniem 27 lipca 2012 r. oraz prawa do zasiłku z dniem 27 lipca 2012 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 129 § 2 kpa. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że decyzja organu I instancji została wysłana na wskazany przez K. K. w "Karcie rejestracyjnej bezrobotnego" adres, przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru. Dalej cytując m.in. treść art. 44 § 1 kpa organ odwoławczy podał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przesyłkę poleconą zawierającą tę decyzję awizowano po raz pierwszy w dniu 23 sierpnia 2012 r. z powodu nieobecności adresata ("mieszkanie zamknięte") oraz ponownie 30 sierpnia 2012 r., natomiast w dniu 7 września 2012 r. dokonano jej zwrotu z powodu nie podjęcie jej w terminie. Dlatego zdaniem Wojewody doręczenie decyzji uznać należy za skuteczne. Odwołanie od powyższej decyzji wpłynęło do Starostwa Powiatowego w O. w dniu 15 października 2012 r., a zatem po upływie 14 dni wymaganych do jego wniesienia. Wojewoda stwierdził, że niezachowaniem wymaganego terminu do wniesienia odwołania oraz brak prośby o jego przywrócenie powoduje, że odwołanie nie może zostać rozpatrzone. W skierowanej do WSA w Kielcach skardze na powyższe postanowienie K. K., domagając się jego uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, zarzucił naruszenie art. 44 kpa i wskazał, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji nie była awizowana, ani on, ani nikt z domowników nie stwierdził przed wejściem do jego domu aby awizo tam się znajdowało. Nie został także prawidłowo zawiadomiony o terminie stawiennictwa w PUP O.. Organ ten nie udowodnił, że doręczenie przez pocztę nastąpiło w sposób prawidłowy, w szczególności, że awizo zostało umieszczone "w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata". Skarżacy wniósł o przesłuchanie jego oraz domowników na okoliczność, że w miejscu widocznym przy wejściu na jego posesję brak było awiza. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Wojewoda uznał, że zastępcze doręczenie, dokonane w trybie art. 44 § 1 kpa, K. K. decyzji wydanej z upoważnienia Starosty O. z dnia [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku było skuteczne, a w konsekwencji złożone przez skarżącego odwołanie od tej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zgodnie art. 44 § 1 kpa w jego brzmieniu obowiązującym do końca 2012 r. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. § 2 Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. § 3 W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. § 4 Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Podkreślenia wymaga, że doręczenie w trybie art. 44 kpa stanowi fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Unormowanie to stanowi więc wyjątek od zasady, że strona postępowania powinna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania się z kierowanymi do niej przez organ pismami. Aby doręczenie zastępcze było skuteczne muszą łącznie zostać spełnione przesłanki wymienione w art. 44 kpa, przy czym wszelkie okoliczności związane z doręczeniem winny bezspornie wynikać z pocztowego potwierdzenia odbioru (awiza), które odgrywa istotną rolę przy stwierdzeniu skuteczności doręczenia. W dokumencie tym powinna więc być zawarta między innymi informacja dotycząca tego, w którym miejscu doręczyciel pozostawił zawiadomienie – tzw. awizo. Zauważyć bowiem należy, że nie może być to jakieś dowolne miejsce, ale jedno z miejsc określonych w art. 44 § 2. Tymczasem w niniejszej sprawie w zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji brak jest wskazania, w którym miejscu doręczyciel pozostawiał "awiza", w związku z czym nie wiadomo, czy były one pozostawione faktycznie w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata bądź w jakimś innym widocznym miejscu przy wejściu na posesję, czy też jeszcze w innym miejscu, nie przewidzianym przez ustawę. Ponadto K. K. zarzuca w skardze, że żadnego awiza nie było przed wejściem do jego domu i na tę okoliczność domaga się przesłuchania siebie i swoich domowników. Ponieważ sąd administracyjny nie jest uprawniony do przeprowadzania tego rodzaju dowodów, zaś postępowanie zakończone wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu jest postępowaniem jednoinstancyjnym, aby wyjaśnić wątpliwości dotyczące tego, czy doszło do skutecznego w rozumieniu art. 44 kpa doręczenia decyzji, konieczne jest uchylenie zaskarżonego postanowienia, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W tym miejscu odpowiadając na zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzenie organu, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu wskazać należy, że złożenie takiego wniosku staje się uzasadnione wówczas, gdy strona uchybiła terminowi, a więc, gdy zostanie stwierdzone, że termin do dokonania czynności zaczął biec i następnie upłynął. Tymczasem obalenie domniemania wynikającego z zastępczego doręczenia, o jakim mowa w art. 44 kpa powoduje uznanie, że termin w ogóle nie zaczął biec, a co za tym idzie, bezprzedmiotowe jest w wówczas postępowanie mające na celu jego przywrócenie. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wyjaśnić – chociażby poprzez przesłuchanie doręczyciela, w którym miejscu pozostawiał on zawiadomienia o przesyłce zawierającej decyzję organu I instancji, a także w miarę potrzeby skarżącego i zgłoszonych przez niego świadków w celu ustalenia, czy na posesji jest oddawcza skrzynka pocztowa i czy w dniach 23 i 30 sierpnia 2012 r. w tej skrzynce lub na terenie posesji skarżącego były pozostawione zawiadomienia. W oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy organ ponownie oceni, czy faktycznie odwołanie od decyzji Starosty O. zostało przez skarżącego złożone z uchybieniem 14-dniowego terminu. Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze wniosku o uchylenie również decyzji organu I orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku to wskazać należy, że w tej sprawie decyzja ta nie może być przedmiotem kontroli sądowej.