II SA/Ke 29/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk - Moskal po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. P. na czynność Zastępcy Prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej [...] z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie ogłoszenia konkursu na pozaetatowego członka Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej postanawia: odrzucić skargę. H. P. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na czynność Zastępcy Prezesa Regionalnej Izby Obrachunkowej [...] z dnia [...] 2021 r. w przedmiocie ogłoszenia konkursu na pozaetatowego członka Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie w całości, podnosząc w szczególności, że czynność ogłoszenia konkursu na pozaetatowego członka Kolegium RIO nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie podnieść należy, że Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.". Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej w odniesieniu do aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Po myśli art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na podstawie zaś art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga, czy zaskarżona czynność mieści się w zakresie szeroko pojętych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a w konsekwencji czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, zaskarżona czynność ogłoszenia konkursu na pozaetatowego członka Kolegium RIO nie mieści się w zakresie szeroko pojętych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga jest akt podjęty w sprawie indywidualnej, skierowany do oznaczonego podmiotu, dotyczący uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, a uprawnienie lub obowiązek są określone w przepisach prawa. Akt ten musi przy tym wywoływać dla określonego podmiotu skutki prawne - wpływać na jego sytuację prawną. Katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność podlegać może rozszerzeniu na podstawie przepisów szczególnych, zastrzegających kontrolę sądu administracyjnego. Jednak cechą charakterystyczną wchodzących w podany wyżej zakres przejawów działania administracji publicznej, kontrolowanej przez sądy administracyjne, jest element władztwa administracyjnego w kreowaniu uprawnienia lub obowiązku adresata wynikającego z przepisu prawa, często związany z możliwością stosowania środków przymusu państwowego. W ocenie Sądu, zaskarżona czynność nie posiada wskazanych wyżej elementów, ponieważ nie kreuje w żaden sposób uprawnienia lub obowiązku skarżącej. Sama czynność ogłoszenia konkursu nie rodzi samoistnie skutków prawnych. Skutki prawne rodzi dopiero rozstrzygnięcie konkursu. Niezależnie od zaistnienia przesłanek do odrzucenia skargi przewidzianych w art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. zauważyć należy, że skarżąca nie wykazała legitymacji do wniesienia skargi, o której stanowi art. 50 § 1 p.p.s.a., tj. swojego interesu prawnego. Zgodnie z tym przepisem, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny skarżącego musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego (por. wyrok NSA z 11.04.2008 r. sygn. akt II OSK 1749/07, Lex nr 470930; A.Matan [w] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, pod red. B.Dolnickiego, Wolters Kluwer, 2016). Od tak rozumianego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, który sprowadza się do tego, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego polega na wykazaniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżonym aktem/czynnością a własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją (nie zaś sytuacją faktyczną). Taki związek zaś musiałby istnieć w chwili wprowadzenia w życie danego aktu/czynności i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia skarżącego konkretnych – mających oparcie w przepisach prawa materialnego – uprawnień. W ocenie Sądu, w analizowanej spawie skarżąca takiego związku nie wykazała. W konsekwencji powyższego przyjąć należy, że niniejsza sprawa nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, wobec czego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.