II SA/Ke 291/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...], po rozpatrzeniu zażalenia J.G. na postanowienie Prezydenta Miasta z [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że na wniosek M.A., będącego współwłaścicielem w 1/6 działki nr [...], zostało wszczęte postępowanie o rozgraniczenie z działką nr [...], zakończone decyzją Prezydenta Miasta z [...] o rozgraniczeniu tych nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych organ na wstępie podkreślił, że wnioskodawca, chociaż jest tylko współwłaścicielem nieruchomości, mógł skutecznie domagać się rozgraniczenia. Następnie organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się: umowa zawarta w wyniku wyboru ofert na wykonanie czynności ustalenia granicy i sporządzenie dokumentacji rozgraniczenia, faktura za wykonanie czynności oraz dowód uiszczenia przez Miasto kwoty 3400 zł. Niewątpliwie więc organ I instancji poniósł koszty postępowania rozgraniczeniowego i był uprawniony do wydania kwestionowanego postanowienia. Dalej Kolegium powołało się na uchwałę NSA z 11 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. I OPS 5/05, zgodnie z którą przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art.262 § 1 pkt 2 kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 kc, którego treść następnie przytoczyło. Kolegium stwierdziło, że "w sprawie podlegały rozgraniczeniu w sumie 2 granice tj. działka nr [...] z działką [...] i działka [...] z działką nr [...]" i dlatego kwotę 3400 należy podzielić przez 2, co daje kwotę 1700 zł "za podział jednej granicy". Ponieważ obie nieruchomości stanowią przedmiot współwłasności w częściach ułamkowych, okoliczność tę należało uwzględnić w podziale kosztów i w związku z tym obciążyć kosztami postępowania rozgraniczeniowego: M.A. w kwocie 283,33 zł, jako współwłaściciela w 1/6 części; J.G. w kwocie 1416,67 zł, jako współwłaściciela w 5/6 części; H. Z. w kwocie 1133,34 zł, jako współwłaściciela w 4/6 części; E. Z.-W. w kwocie 283,33 zł, jako współwłaściciela w 1/6 części; I. Z.-W. w kwocie 283,33 zł, jako współwłaściciela w 1/6 części. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie J.G. wskazał, że otrzymał wezwanie do zapłaty 1400 zł za rozgraniczenie, o które nie wystąpił. Zarzucił, że geodeci powinni zwrócić się o zgodę na wejście na jego nieruchomość, a tego nie zrobili. Stwierdził, że skoro M.A. wystąpił o rozgraniczenie nieruchomości, a także wystąpił o zasiedzenie tej nieruchomości, to winien również pokryć koszty jej rozgraniczenia. Skarżący dodał, że czuje się pokrzywdzony, gdyż nie korzysta z majątku, który odziedziczył, a jego sytuacja materialna jest trudna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem pozostaje fakt, że w związku z przeprowadzeniem na wniosek M.A. postępowania rozgraniczeniowego, powstały koszty w łącznej wysokości 3400 zł, odpowiadające wynagrodzeniu wypłaconemu geodecie zgodnie z umową zawartą 28 sierpnia 2018 r. Stosownie do art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony (pkt 1); zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowania (pkt 2). W niniejszej sprawie zastosowanie ma zacytowany wyżej przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. w sprawie o sygn. OPS 5/06 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości / art. 153 kc/ a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego administracyjnego leży w interesie każdego z właścicieli (współwłaścicieli) rozgraniczanych nieruchomości. Zgodnie z art. 152 kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Skład orzekający w całości podziela przytoczoną na wstępie uchwałę NSA z 11 grudnia 2006 r., która zgodnie z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Natomiast zawarte w tej uchwale sformułowanie, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania, wynika ze sformułowania pytania, na które odpowiadała. W uzasadnieniu uchwały już wprost NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r. sygn. I OSK 3039/15 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). W niniejszej sprawie spór nie dotyczy tego, czy koszty powinni ponieść współwłaściciele działki nr [...], ale zasadności obciążenia tymi kosztami (ich częścią) skarżącego. J.G. zarzuca bowiem, że chociaż jest współwłaścicielem w 5/6 działki nr [...], to z tej nieruchomości nie korzysta, bowiem zamieszkuje na niej drugi współwłaściciel, który nawet nie pozwala mu na nią wejść i który teraz wystąpił o jej zasiedzenie. W związku z tym, zdaniem skarżącego, to M.A. powinien być dodatkowo obciążony kwotą 1400 zł. Zarzut ten nie może być uwzględniony. Skoro dopiero został złożony wniosek o zasiedzenie, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, z dostępnych organowi dokumentów wynikało, że skarżący nadal jest współwłaścicielem działki [...]. Sam skarżący zresztą tę okoliczność w skardze przyznaje. Organy administracji publicznej nie są właściwe do rozstrzygania sporów o własność nieruchomości i korzystanie z niej ani też do dokonywania rozliczeń między współwłaścicielami z tytułu posiadania nieruchomości. Właściwość w tego typu sprawach należy do sądów powszechnych. Co za tym idzie, w sprawie o ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego organy administracyjne nie są także uprawnione do ustalania, kto faktycznie korzysta z nieruchomości i czerpie z tego pożytek. Dlatego też rozstrzygając o kosztach w niniejszej sprawie organy nie mogły kierować się tym, czy skarżący faktycznie korzysta z nieruchomości, której jest współwłaścicielem, ani też jaka jest jego sytuacja materialna. Jedyną istotną okolicznością było bowiem to, że jest on współwłaścicielem rozgraniczanej nieruchomości w 5/6 części i dlatego z tego tytułu jest on obowiązany do współdziałania przy rozgraniczeniu, a co za tym idzie do ponoszenia w związku z tym kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Dopóki jest on właścicielem (współwłaścicielem) nieruchomości, rozgraniczenie jest dokonywane także w jego interesie, w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 kpa. W tym miejscu zauważyć z urzędu należy, że niezrozumiałe są stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji SKO że "w sprawie podlegały rozgraniczeniu w sumie 2 granice tj. działka nr [...] z działką [...] i działka [...] z działką nr [...]" i dlatego kwotę 3400 należy podzielić przez 2, co daje kwotę 1700 zł "za podział jednej granicy". Rozgraniczenie bowiem nie polega na podziale granicy, ale na ustaleniu jej przebiegu pomiędzy nieruchomościami. Jeżeli, tak jak to miało miejsce w tej sprawie, rozgraniczeniu podlegały dwie działki, oznacza to, że została ustalona jedna, wspólna dla nich granica, nie zaś dwie granice jak wskazuje Kolegium. Nieprawidłowość ta nie miała jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Ostatecznie bowiem kwoty, jakimi zostali obciążeni poszczególni współwłaściciele rozgraniczanych nieruchomości, zostały ustalone zgodnie z prawem. Nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, o czy już wyżej wspomniano, powoływane w skardze okoliczności dotyczące trudnej sytuacji materialnej skarżącego. O ile faktycznie nie jest on w stanie uiścić kwoty 1416,67 zł, może wystąpić z wnioskiem do organu o jej umorzenie. W niniejszej sprawie takie rozstrzygnięcie nie jest dopuszczalne. Aby bowiem było możliwe zbadanie, czy strona jest w stanie ponieść koszty, niezbędne jest wcześniejsze ustalenie ich wysokości. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.