II SA/Ke 293/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2009r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu zażalenia W.W. na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Decyzją z dnia [...], Nr [...] po rozpatrzeniu wniosku W. W. o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał zainteresowanemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Płatności wpłynęły w trzech transzach w łącznej wysokości 14459,86 zł (I ratę płatności w wysokości 5179,24 zł zrealizowano w dniu 27 stycznia 2006 r., II ratę w wysokości 4788,75 zł zrealizowano w dniu 13 marca 2007 r., III ratę płatności w wysokości 4491,87 zł zrealizowano w dniu 16 kwietnia 2008 r.). Wnioskiem z dnia 18 listopada 2008 r. W. W. wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Jednocześnie przedłożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, oraz umowy kupna-sprzedaży potwierdzające zakup maszyn: rozsiewacza do nawozu, siewnika do zboża, agregata uprawowego i zwierząt: byczka rasy RP, byczka rasy SM oraz Akt notarialny Repertorium A Nr 6691/05 z dnia 29 września 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem Nr [...] z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia uznając, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Od powyższego rozstrzygnięcia zażalenie wniósł W.W. podnosząc, że przyczyną niedochowania terminu do przedłożenia oświadczenia było zagubienie dokumentów ze zrealizowanych przedsięwzięć w sierpniu 2008r. w trakcie przemeblowania mieszkania, które z chwilą odnalezienia wraz ze stosownym oświadczeniem przedłożył w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto wskazał, że swoje przedsięwzięcia zrealizował już w grudniu 2007r., jednakże pracownik ARiMR poinformował go, że przelew 3 raty jeszcze nie nastąpił. Rozpatrując zażalenie organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyczyny wskazane we wniosku przez składającego zażalenie nie uzasadniają przywrócenia terminu przewidzianego w § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870), który zobowiązywał producentów rolnych do złożenia oświadczenia w terminie 6 miesięcy i 7 dni licząc od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. Organ przytoczył przesłanki przywrócenia terminu na dokonanie czynności procesowej wymienione w art. 58 § 1 i 2 kpa podnosząc, że muszą one wystąpić łącznie. Wskazał, że kryterium braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z wykazaniem przez stronę zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, nie jest więc dopuszczalne przywrócenie terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako okoliczności faktyczne uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu organ przykładowo wymienił: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, nagły i nieprzewidziany wyjazd za granicę, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR powołana przez W.W. okoliczność zgubienia dokumentów, nie jest zdarzeniem losowym, któremu nie można było zapobiec i świadczy o niedochowaniu przez stronę należytej staranności w dopełnianiu obowiązków. Podsumowując organ II instancji uznał, że wnioskodawca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia oraz w zażaleniu, nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Skargę na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W.W. W uzasadnieniu podał, że wbrew ustaleniom organu uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia oświadczenia, ponieważ dopełnienie czynności w terminie nie było możliwe z powodu przeszkody nagłej, której nie mógł przezwyciężyć, pomimo największego zaangażowania w poszukiwaniu dokumentów. Wskazał, że żądanie od niego konkretnych dowodów jest zbyt wygórowane i stanowi przekroczenie wymogów ustawowych nakazujących jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Zdaniem skarżącego najważniejszą w sprawie okolicznością jest zrealizowanie przez niego w terminie zadeklarowanego przedsięwzięcia i fakt nie przyjęcia wniosku przez ARiMR w grudniu 2007r. z powodu braku wypłaty trzeciej transzy. Podkreślił również, że brak dopłat spowoduje trudności w spłacie zaciągniętego kredytu w [...]. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oceniając postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się, bowiem ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani innych naruszeń przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 286, poz. 2870), oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1 tj. nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że termin do złożenia oświadczenia o którym mowa w § 8 ust. 2 cyt. rozporządzenia uwzględniając datę wypłaty III transzy (16.04.2008r.) upływał z dniem 23 października 2008r., zatem oświadczenie z dnia 18 listopada 2008r. zostało złożone z uchybieniem terminu. W świetle regulacji zawartej w art. 58 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; 2) zainteresowany wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 3) wniosek o przywrócenie terminu zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu zainteresowany dopełni czynności, dla której określony był termin. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez zainteresowanego obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W nauce postępowania administracyjnego (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Becka Wydanie VII, s. 334-335 ) a także orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Analiza akt sprawy wskazuje, iż wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko organu II instancji zasługuje na aprobatę. Zagubienie dokumentów spowodowane remontem mieszkania nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą uchybienie terminu do złożenia oświadczenia. Wystąpienie tych okoliczności nie było spowodowane istnieniem siły wyższej lecz leżało wyłącznie po stronie skarżącego i świadczy o niezachowaniu obiektywnego miernika staranności, którego można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Tym samym nie można przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia oświadczenia nastąpiło bez jego winy. Wskazać trzeba, że podobne stanowisko, które zachowuje nadal aktualność wyraził NSA w wyroku z dnia 4 czerwca 1997 r., SA/Gd 3509/95, stwierdzając, że powodem usprawiedliwienia uchybienia w drodze przywrócenia terminu nie może być także niemożność odnalezienia w terminie stosownego dokumentu. Należy również podnieść, że brak dokumentów o realizacji przedsięwzięcia nie uniemożliwiał skarżącemu złożenia oświadczenia określonego w § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia, albowiem strona mogła te dokumenty bądź ich kopie i odpisy uzupełnić w późniejszym czasie na żądanie organu. Twierdzenia skarżącego jakoby organ wymagał od niego udowodnienia, że dokumenty zostały zagubione, nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym i są pozbawione racji. Organ bowiem nie zakwestionował faktu zagubienia dokumentów lecz uznał, że nie jest to okoliczność uzasadniająca przywrócenie uchybionego terminu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.