II SA/Ke 296/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] Znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania D. P.j, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K z dnia [...] odmawiającą przyznania D. P. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na syna M. P.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż D. P. złożyła w dniu 26 września 2005r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego tj. z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego na syna M. P.. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń, uzasadniając, że D. P. przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania przedmiotowych świadczeń , bowiem dochód rodziny za 2004 r. wyniósł 15.799,72 zł. netto tj. 658,32 zł. miesięcznie na osobę. Tymczasem kryterium dochodowe upoważniające do otrzymania wnioskowanych świadczeń, ustalane na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, wynosi 583,00 zł dla rodziny w przypadku gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. W odwołaniu od powyższej decyzji D.P. wniosła o jej uchylenie w całości i przyznanie prawa do świadczeń. W uzasadnieniu odwołania podniosła, że organ I instancji nie rozważył i nie ustosunkował się do przedłożonych przez nią dokumentów oraz zgłoszonych twierdzeń i wniosków. Podniosła, że składając wniosek o zasiłek rodzinny wykazała, że w skład dochodu wchodziła kwota nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy, do której nabyła prawo w 2003r. Pracodawca ze wzglądu na problemy finansowe wypłacił nagrodą jubileuszową z rocznym opóźnieniem w czerwcu 2004r. Nagroda ta nie stanowi corocznego dochodu, lecz jest wypłacana co 5 lat. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła stosowne dokumenty od pracodawcy. W konsekwencji powyższej okoliczności podkreśliła, że zawsze spełniała kryteria dochodowe i uprawniona była do świadczeń, a organ nie może pozbawiać jej praw nabytych i nie realizować zadań wynikających z nowych regulacji prawnych. Wypłacenie nagrody jubileuszowej z opóźnieniem nie może mieć tak daleko idących skutków. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), formułują kryteria dochodowe, od spełnienia których ustawodawca uzależnił prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Zasiłek rodzinny przysługuje m.in. jednemu z rodziców dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 504,00zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 583,00 zł. Przywołując treść przepisów art.3 ust. 1 i ust. 2 cyt. wyżej ustawy wskazał, że w 2004 r. D. P. uzyskała dochód w wysokości 21.334,02 zł brutto. Do ustalenia dochodu na osobę w rodzinie do celów świadczeń rodzinnych przyjęto kwotę netto w wysokości 15. 799, 72 zł. tj. po odjęciu podatku w wysokości 406,10 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 3.768,32 zł. i składki na ubezpieczenie zdrowotne ( wyliczona zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne) w wysokości 1.359,87 zł. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 658,32zł. Wnioskodawczyni nie spełnia zatem kryterium dochodowego do uzyskania zasiłku rodzinnego na syna. Nagroda jubileuszowa, którą wnioskodawczyni faktycznie pobrała w 2004r . jest świadczeniem opodatkowanym na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i ujęta jest w kwocie wykazanej w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego jako dochód wnioskodawczyni uzyskany w 2004r. Powołując treść art. 3 ust. 23 cyt. wyżej ustawy organ podkreślił, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi żadna z okoliczności, która dawałaby podstawę do uznania nagrody jubileuszowej za dochód utracony, a tym samym do odliczenia tej kwoty od dochodu rodziny uzyskanego w 2004r. W przedmiotowej sprawie nie ma także zastosowanie regulacja, która przewiduje, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Różnica między miesięcznym dochodem rodziny w wysokości 1.316,64 zł a kryterium dochodowym rodziny w wysokości 1166,00zł. wynosi 150,64 zł i przekracza kwotę najniższego zasiłku rodzinnego w wysokości 43,00 zł. Skoro wnioskodawczyni nie spełnia konkretnie określonego przez przepisy kryterium dochodowego, to wniosek nie mógł być uwzględniony. Skargę na powyższe rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła D. P. zarzucając naruszenie: - art. 3 ust. 23 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych, - art.32 Konstytucji RP przez nie potraktowanie w ten sam sposób rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. W uzasadnieniu skargi podniosła, że składając wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wykazała, że w skład dochodu wchodziła kwota nagrody jubileuszowej za 15 lat pracy, do której nabyła prawo w dniu 1.09.2003r., zatem rok wcześniej od czasookresu stanowiącego podstawę do obliczenia dochodu dla potrzeb ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Pracodawca z uwagi na trudności finansowe wypłacił nagrodę jubileuszowa z rocznym opóźnieniem w czerwcu 2004r. Nagroda nie stanowi corocznego dochodu, lecz jest wypłacana raz na 5 lat. Interpretacja przepisu art. 3 ust. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych podana przez organ jest zawężająca. Zdaniem skarżącej wprawdzie ustawodawca nie przewidział i nie nazwał wprost w grupie dochodów utraconych kategorii " nagroda jubileuszowa", ale określił ogólnie utratę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Interpretacja w/w przepisu dokonana przez organ jest sprzeczna z celem i treścią przepisów o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, że organ wydając decyzję nie realizuje prawa niepełnej rodziny mającej prawo do szczególnej pomocy ze strony władzy publicznej – art. 71 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji przedstawionych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji podnieść należy, że w toku rozpoznania sprawy organy obu instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się podstaw uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepisy art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą, formułują kryteria dochodowe, od spełnienia których ustawodawca uzależnił prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Zasiłek rodzinny przysługuje m.in. jednemu z rodziców dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 504,00zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobą nie przekracza kwoty 583,00 zł. Stosownie do art. 3 pkt. 2 ustawy za dochód rodziny rozumie się przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okresem zasiłkowym jest zgodnie z art. 3 pkt. 10 ustawy, okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Z kolei stosownie do art. 3 pkt. 1 ustawy, gdy mowa o dochodzie rozumie się przez to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a/ przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b/ deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c/ inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (.....) w tym z gospodarstwa rolnego. Przenosząc powyższe wywody prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż zasadnie organy orzekające przyjęły, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego do uzyskania zasiłku rodzinnego. Z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, że skarżąca jest osobą rozwiedzioną i sama wychowuje syna, który orzeczeniem Miejskiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych (k.37akt). Z uwagi na powyższą okoliczność prawidłowo organy przyjęły jako kryterium dochodowe kwotę 583,00zł. Z przedłożonych do akt postępowania dokumentów, w tym zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wynika, iż w 2004r. skarżąca uzyskała dochód w wysokości 21.334,02 zł brutto. Nagroda jubileuszowa, która skarżąca pobrała w 2004r.ujęta została w kwocie wykazanej w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego. Należy podnieść iż zgodnie z przywołanym na wstępie art. 3 pkt.. 1 ustawy gdy mowa o dochodzie , rozumie się przez to (...),przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Uwzględniając dyspozycję przepisów art. 11 i 12 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jednolity Dz. U z 2000r. nr 14 poz. 176 ze zm.) nie budzi wątpliwości iż nagroda jubileuszowa mieści się w kategorii przychodów opodatkowanych na zasadach ogólnych na podstawie przepisów w/w ustawy. Z akt sprawy wynika, iż w kwocie dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2004r. ujęta została nagroda jubileuszowa otrzymana przez nią w 2004r. Skoro zatem nagroda jubileuszowa podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, to zasadnie organy orzekające ujęły ją w kwocie dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2004r. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, co do naruszenia przez organy art. 3 pkt. 23 ustawy należy stwierdzić, że jest on bezzasadny. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł regulacje prawne ściśle określające warunki, które winien spełnić wnioskodawca aby uzyskać prawo do świadczeń rodzinnych. Wprawdzie ustawodawca przewidział możliwość dokonania odliczeń od dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę,( tzw. dochód utracony), to jednocześnie określił okoliczności (zdarzenia) kwalifikowane jako dochód utracony. Stosownie do art. 3 pkt. 23 ustawy, z utratą dochodu mamy do czynienia tylko wtedy gdy jest to utrata dochodu spowodowana: a/ uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b/ utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, c/ utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d/ utratą emerytury, renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e/ nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f/ wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, g/ wydzierżawieniem gospodarstwa rolnego na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a. Sąd podziela w całości stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności taksatywnie wymienionych w art. 3 pkt. 23, które stanowiłyby podstawę do uznania nagrody jubileuszowej za dochód utracony, a w konsekwencji do odliczenia kwoty nagrody od dochodu rodziny uzyskanego w 2004r. Okoliczności kwalifikowane jako dochód utracony zostały wymienione przez ustawodawcę w zamkniętym katalogu, zatem dokonywanie rozszerzającej wykładni przepisu art. 3 pkt. 23 ustawy nie znajduje uzasadniania prawnego. W związku z powyższym zarzuty skarżącej odnośnie zbyt rygorystycznego i zawężającego stosowania przez organy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych są bezpodstawne. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczących naruszenia art. 32 i 71 ust. 1 Konstytucji RP, należy podnieść, iż zostały one sformułowane w sposób zbyt ogólnikowy, aby można się było do nich szczegółowo odnieść. Niezależnie od powyższego, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach określonych w powołanym na wstępie art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP, jak również nie powziął żadnych wątpliwości, co do tego, aby przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną decyzji wydanych przez organy orzekające obu instancji, były sprzeczne z ustawą zasadniczą. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).