II SA/Ke 297/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...] po rozpoznaniu odwołania M. M. utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że M.M. złożyła w dniu 4 stycznia 2006r. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wraz z deklaracją o wysokości dochodów. We wniosku podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe zajmując lokal mieszkalny o powierzchni 16,12m2 na podstawie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Mieszkanie wyposażone jest w centralne ogrzewanie, ciepłą wodę oraz instalację gazową. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] znak: [...] w oparciu o art. 2, art. 3, art. 5, art. 6, art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku mieszkaniowego ustalając, że kwota dodatku mieszkaniowego byłaby ujemna tj. - [...]zł. Od powyższej decyzji M. M. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie, wnosząc o jej zmianę i przyznanie dodatku mieszkaniowego, z uwagi na krytyczną sytuację w jakiej się znajduje. Wyjaśniła, że po wypadku, w którym uszkodziła kręgosłup nie jest zdolna do pracy, wpadła w depresję, traci pamięć i nie jest w stanie wykonywać prostych czynności. Utrzymuje się z niewielkiej renty w wysokości [...]zł, która nie wystarcza na bieżące opłaty i zakup lekarstw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że wydatki na mieszkanie zajmowane przez zainteresowaną zostały ustalone zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 - cytowanego dalej jako rozporządzenie) w kwocie [...] zł (przyjmując opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów), a następnie wydatki te obniżono do 90%, co wynosi [...]zł . Podstawę do wyliczenia dodatku mieszkaniowego stanowi różnica między wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu ([...]zł), a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę w wysokości 15% dochodu gospodarstwa domowego ([...]zł) czyli kwota -[...]zł. Organ odwoławczy stwierdził, że w tej sytuacji dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, brak zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. Jednocześnie organ pouczył odwołującą o możliwościach skorzystania ze świadczeń w ramach pomocy społecznej. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. M. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] i przyznanie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu podtrzymała w całości zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczące trudnej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi prezentując argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest badać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od zarzutów skargi stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, została wydana bez należytej podstawy prawnej. Tak bowiem należy ocenić sytuację, w której przepis stanowiący merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia, sprzeczny jest z przepisem wyższej rangi. Wyrokiem z dnia 9 maja 2006r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 4/05 (sygn. OTK - A 2006/5/55) stwierdził niezgodność § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( DZ. U. nr 156, poz. 1817) z art. 6 ust. 1 ustawy z 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. nr 71 poz. 734 ze zm.). Z uwagi na fakt, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), zbędne jest przytaczanie szczegółowo przyczyn, dla których owa niezgodność została stwierdzona. Dla potrzeby wykazania istnienia omawianej sprzeczności także w dacie wydania zaskarżonej decyzji wystarczające jest jedynie to, że stan prawa w tej dacie był identyczny ze stanem poddanym osądowi Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia ( o ile termin ten nie zostanie inaczej określony). Oznacza to, że z tym dniem przepis prawa poddany negatywnej ocenie Trybunału Konstytucyjnego traci obowiązującą moc. Jakkolwiek w dacie zaskarżonej decyzji § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych ( DZ. U. nr 156, poz.1817) nie został jeszcze wyeliminowany z obrotu prawnego, to już wtedy był niezgodny z przepisem ustawy. Organ administracji publicznej samodzielnie niezgodności tej stwierdzić nie mógł, nie mógł więc odmówić z tego powodu zastosowania omawianego przepisu. Dokonując jednak kontroli aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może nie uwzględnić stanu potwierdzonego późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie może bowiem akceptować decyzji wydanej w oparciu o przepis, którego legalność została podważona przez Trybunał Konstytucyjny. W konsekwencji wskazanych okoliczności, stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu zaskarżonej decyzji utrata mocy obowiązującej przepisu, który stanowił podstawę prawną w sprawie ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość skutkująca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 a k.p.a. Zasada stosowania szerokich możliwości eliminowania z obrotu prawnego aktów opartych na przepisach niezgodnych z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą została sformułowana w art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Odpowiednio do niej stosując przepis art. 145 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 145a k.p.a., zaskarżoną decyzję jako naruszającą (choć bez winy organu) prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania , należało uchylić. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.