II SA/Ke 3/14

WyrokWSA w Kielcach2014-03-26

Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Teresa Kobylecka, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, jeśli beneficjent świadomie zadeklarował do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował rolniczo w danym roku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji miał prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, ponieważ beneficjent świadomie zadeklarował do płatności powierzchnię gruntów, które nie spełniały kryteriów do przyznania pomocy. W szczególności dotyczyło to części działki rolnej B, gdzie stwierdzono plac budowy, a budowa rozpoczęła się już w 2010 roku. Sąd podkreślił, że beneficjent, będąc pracownikiem ARiMR, miał większą świadomość przepisów i obowiązków.
Stan faktyczny
D. W. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok. Po przyznaniu płatności i ich wypłaceniu, kontrole wykazały nieprawidłowości dotyczące zadeklarowanej powierzchni działek, w tym zawyżenie powierzchni działki B z powodu budowy. Po wznowieniu postępowania organ I instancji odmówił przyznania płatności, a następnie ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. D. W. zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2014r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego (zwanych dalej płatnościami rolnośrodowiskowymi). Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 12 maja 2011r. D. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie na 2011 rok płatności rolnośrodowiskowych w pakiecie "rolnictwo ekologiczne" w wariancie "uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania)", deklarując do pomocy finansowej z tego zakresu trzy działki rolne o łącznej powierzchni 4,96 ha. Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową w kwocie 3.918,40 zł, a następnie przekazał te środki w dniu 24 lutego 2012r. na rachunek bankowy strony. W dniach 2-8 marca 2012r. w gospodarstwie D. W. przeprowadzono kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zdeklarowanej do płatności rolnośrodowiskowych powierzchni działek. W wyniku dalszego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w przypadku działki B nastąpiło zawyżenie zadeklarowanej we wniosku powierzchni (0,70 ha), która w rzeczywistości w marcu 2012r. wynosiła jedynie 0,45 ha. Odnosząc się do powierzchni działki B stwierdzonej podczas kolejnej kontroli w dniu 11 października 2012r. (0,51 ha) wskazano, że rozbieżności w tym zakresie wynikają ze zmian, jakie nastąpiły na gruncie ("teren wokół budynku mieszkalnego został zagospodarowany, rozplantowano ziemię i dosiano trawę, powstało ogrodzenie, zmianie (poszerzeniu) uległa droga dojazdowa do domu"). Organ I instancji – mając na uwadze wyniki ww. kontroli – decyzją z dnia [...] wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...]., uchylił to rozstrzygnięcie i odmówił wnioskodawcy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2011r. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału ARiMR , po rozpatrzeniu odwołania D. W., utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...]. Wyrokiem z dnia 19 września 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 500/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. W. na ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Orzeczenie to D. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże skarga kasacyjna nie została jeszcze rozpoznana. Zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2013r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, przyznanych na mocy ww. decyzji z dnia 2 lutego 2012r. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił D. W. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 w łącznej wysokości 3.918,40 zł, nakazując jej zwrot w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W podstawie prawnej powołano m. in. art. 29 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.) w zw. z art. 20 ust. 2 i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z późn. zm.). W odwołaniu od ww. decyzji D. W. podniósł, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące, jako że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze jego skargi kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...], podzielając przytoczoną przez organ I instancji podstawę prawną. W tym zakresie wskazano, że przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych i nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Niezbędnym, zdaniem organu, było ustalenie czy skarżący pobrał nienależne płatności rolnośrodowiskowych za 2011 rok. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca bowiem daną kwotę powiększoną o odsetki – co uregulowane zostało również w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001r.). W tym zakresie podkreślono, że użyte w powołanym przepisie określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Uzasadniając podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy wskazuje na przedeklarowanie powyżej 0,5 % powierzchni użytkowanych rolniczo przez stronę. W tym zakresie powołano się na art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011r., str. 8, ze zm.). Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na okoliczność, że D. W., będąc pracownikiem ARiMR rozpatrującym m. in. wnioski o przyznanie płatności, miał świadomość obowiązujących przepisów i norm większą od przeciętnego rolnika. Pomimo tego, producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011r. – co uznano za działanie mające na celu uzyskanie korzyści majątkowych. W rezultacie w niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. W. zarzucił decyzji organu odwoławczego: 1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie wyjaśnień strony – które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR poprzez wydanie decyzji administracyjnej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 3.918,40 zł. W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku z dnia 12 maja 2011r. zostały zgłoszone 4 działki ewidencyjne o numerach: [...]. Powierzchnia działki ewidencyjnej [...] wynosi 4,16 ha, z czego w 2011r. użytki rolne wynosiły 4,00 ha (0,16 ha stanowiło plac budowy, budynek ma wymiary 8 x 16 m, co daje 128 m, czyli zajmuje powierzchnię 0,0128 ha z powierzchni uprawnionej do użytkowania w 2011r.). Z deklaracji wynikało, że na działce był uprawiany owies o powierzchni 3,30 ha, oznaczony we wniosku jako działka rolna A oraz mieszanka traw z motylkowymi drobnonasiennymi od północnej części działki [...], w której to części w 2010r. rozpoczęto budowę domu. Z kolei przez działkę B przebiegała polna droga dojazdowa do uprawy znajdującej się w południowej części działki A (owies) tak, aby zapewnić możliwość dojazdu do uprawy. W październiku ww. droga została utwardzona, a następnie po kilku miesiącach poszerzona poprzez wykonanie przy niej skarpy. Jednocześnie wybudowano ogrodzenie. Opisywana droga przekształciła się w drogę dojazdową do budynku powyżej 2 m i rozdziela ona działkę rolną B na dwie części. Pomimo tego części te stanowią obszar kwalifikujący się do płatności, ponieważ każda z nich ma powyżej 10 arów. Organ podczas pierwszej kontroli przeprowadzonej w dniu 2 marca 2012r. stwierdził, że powierzchnia działki rolnej B wynosi 0,45 ha, a następnie w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 11 października 2012r. ustalono, że powierzchnia wynosi 0,51 ha. Z kolei płatność została przyznana przez organ do 0,45 ha z uzasadnieniem, że część działki rolnej B nie była gruntem rolnym w 2011r. przez cały rok kalendarzowy. Powierzchnia całkowita działki [...] wynosi 4,16, ha, a powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza, zgodnie z kartą informacyjną wynosi 4,05 ha. Skarżący z uwagi na rozpoczynanie budowy zadeklarował do płatności 4 ha łącznej powierzchni ujmując dodatkowo 0,05 ha z powierzchni maksymalnej narzuconej przez ARiMR kwalifikującej sie do dopłat. Od przysługującej do dopłat powierzchni odjęto również plac potrzebny na okres budowy. W rezultacie, zdaniem strony, ustalenia organu, na których oparł się tut. Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13 w stosunku do ww. działki są niezgodne ze stanem faktycznym. Z uzasadnienia organu wynika bowiem, że plac budowy zajmował powierzchnię porównując powierzchnię PEG w 2011r. 0,30 ha – co jest niemożliwe – gdyż na działce powstał mały dom jednorodzinny. Dodatkowo powierzchnie zadeklarowane we wniosku skarżącego potwierdzają protokoły do kontroli obligatoryjnej produkcja roślinna i zwierzęca. Protokół z dnia 13 lipca 2010r. potwierdza powierzchnie działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] a mianowicie: A owies - 3,30 ha, B -trawa wieloletnia + mieszanka motylkowych drobnonasiennych - 0,70 ha. Analogicznie jak w 2010r. również w dniu 25 czerwca 2011r. odbyła się pełna roczna zapowiedziana kontrola, która potwierdziła część deklarowanych przez skarżącego powierzchni we wniosku na 2011r. na działkach znajdujących się w bliskim sąsiedztwie, tj. działek położonych w miejscowościach [...]. Końcowo D. W. podkreślił, że w skardze kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 500/13, kwestionuje stanowisko organu o tym, że uzyskanie płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok było nienależne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumetancję przedstawioną w uzsadnieniu zakwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]. Rozstrzygnięciem tym utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu D. W. nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł oraz o nakazaniu zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania wskazać trzeba, że ustawodawca – stanowiąc w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę – producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011r. o sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979). Mając na względzie powyższe wskazać trzeba, że skarżący nie przedłożył organom wiarygodnych dowodów na potwierdzenie zarzutów dotyczących powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli. Również argumentację przedstawioną w tym zakresie w skardze należy uznać za niewystarczającą. W tym miejscu nadmienić należy, że kontrola z marca 2012r. była przeprowadzona jeszcze przed rozpoczęciem prac typu: poszerzenia drogi, budowa ogrodzenia. Okoliczność tę potwierdził skarżący w piśmie z dnia 27 listopada 2012r., w którym wskazał, że "budowa drogi odbywała się etapami i początkowo stanowiła ona polna drogę dojazdową o szerokości nieprzekraczającej 2 m. W tym roku (2012) w miesiącu październiku została poszerzona i dodatkowo utwardzona. Ogrodzenie posesji powstało w miesiącu październiku". W rezultacie pomiar wykonany dla działki rolnej B prawidłowo nie zawiera wyłączeń typu: poszerzenie drogi, budowa ogrodzenia, przy jednoczesnym stwierdzeniu dla tej działki 0,45 ha – jako powierzchni faktycznie użytkowanej. Nie mogły zmienić oceny Sądu niczym nie potwierdzone zarzuty skarżącego dotyczące pomniejszenia przez niego we wniosku o płatność powierzchni użytków rolnych na działce ewidencyjnej nr [...] położonej we wsi [...] właśnie z uwagi na planowaną przez skarżącego budowę na tej działce. Należy zauważyć, że ocena i rozliczenie powierzchni deklarowanej i stwierdzonej dotyczy działek rolnych, a nie ewidencyjnych. Takie też działki były przedmiotem kontroli i pomiarów przeprowadzonych przez pracowników Biura Kontroli Na Miejscu w dniach 2 marca i 11 października 2012r. Skoro w toku tych kontroli stwierdzona powierzchnia działki rolnej B okazała się mniejsza od powierzchni zgłoszonej i fakt ten został udokumentowany zarówno w raporcie pokontrolnym, jak i w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, to zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku. Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego protokołu z dnia 13 lipca 2010r., dotyczący kontroli obligatoryjnej "Produkcja roślinna i zwierzęca. Pełna roczna zapowiedziana kontrola E." stwierdzić trzeba, że dokument ten nie ma dla sprawy znaczenia, skoro dotyczy roku 2010, a nie objętego wnioskiem o płatności roku 2011. Ponadto jedyna wymieniona w skardze działka objęta tym protokołem, to działka nr [...]. Powołując się natomiast w skardze na analogiczną kontrolę, jaka miała się odbyć 25 czerwca 2011r. – z której protokołu producent rolny również nie złożył – sam skarżący stwierdził, że potwierdziła ona jedynie część deklarowanych przez niego we wniosku o płatność powierzchni, nie określając jednak jak duża miałaby być ta część, które konkretnie działki objęte wnioskiem zostały skontrolowane oraz czy w czasie tych kontroli były mierzone jakiekolwiek działki (skoro brak danych o jakichkolwiek pomiarach). Ponieważ tak sformułowane twierdzenia uniemożliwiają jakąkolwiek ich weryfikację nie sposób było wziąć je pod uwagę. Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego wskazać trzeba, że w tym zakresie podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W niniejszej sprawie jest to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, który uprzednio wydał decyzję z dnia 2 lutego 2012r. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych (uchyloną następnie w wyniku wznowienia postępowania). Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności". W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią jest zatem ustalenie, czy skarżący wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania do przestrzegania podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej prowadzenia działalności rolniczej oraz jaka wysokość przekazanych na 2011 środków z tytułu programu rolnośrodowiskowych jest nienależna. Jak wynika bowiem z przepisu § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r. nr 33, poz. 262) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 jeżeli spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Z kolei wśród wymogów, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, przepis § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia wymienia wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W tym miejscu należy przytoczyć art. 51 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005, str. 1, ze zm.), zgodnie z którym jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego (zwanego dalej "danym rokiem kalendarzowym") nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu w danym roku kalendarzowym wniosek o płatność na mocy art. 36 lit. a) ppkt (i)–(v) oraz art. 36 lit. b) ppkt.(i), (iv) i (v) wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta. Przepis ten znajduje również zastosowanie, gdy dana niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania ze strony osoby, której przekazano ziemię lub która takiego przekazania dokonała. Z kolei stosownie do art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011 r., str. 8, ze zm.) jeżeli różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jak wynika natomiast z art. 16 ust. 6 ww. rozrządzenia jeżeli różnice między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem, o których mowa w ust. 3 akapit drugi, wynikają z celowego zawyżania powierzchni obszarów, pomoc, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy wspomnianego akapitu, nie jest przyznawana na dany rok kalendarzowy w ramach danego środka obszarowego, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 0,5 % zatwierdzonego obszaru lub więcej niż jeden hektar. Mając na uwadze treść cyt. regulacji nie budzi wątpliwości tut. Sądu, że w niniejszej sprawie miała miejsce sytuacja opisana w ostatnim z cyt. przepisów. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych D. W. celowo zgłosił do płatności rolnośrodowiskowej grunty, które w 2011r. nie spełniały kryteriów do jego przyznania. Dotyczy to w szczególności wykluczonej części działki rolnej B, gdzie stwierdzono plac budowy, a więc grunt na którym nie była prowadzona działalność rolnicza, tj. produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. O świadomym zgłoszeniu takiego terenu do płatności rolnośrodowiskowej świadczy to, że budowę na tej działce D. W. rozpoczął już w 2010r. – co zostało stwierdzone w raporcie z kontroli przeprowadzonej w 2010r. Skarżący wiedział więc, że część działki rolnej B zajęta pod budowę i w związku z budową nie jest wykorzystywana i nie może być użytkowana rolniczo, ani też utrzymywana zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Ponadto skarżący, składając własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadczył, że zawarte w nim dane są zgodne ze stanem faktycznym i nie poinformował z własnej inicjatywy organu – przed dniem powiadomienia o kontroli – że wniosek jest nieprawidłowy. Podkreślenia wymaga, że D. W., będąc wówczas pracownikiem ARiMR rozpatrującym m.in. wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, miał – w porównaniu do przeciętnego rolnika – znacznie większą świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów. Pomimo tego strona zgłosiła do ww. płatności grunty, które w 2011r. nie spełniały kryteriów wymaganych do ich przyznania. W oparciu o tak sformułowany wniosek decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł – przekazaną na jego rachunek bankowy w dniu 24 lutego 2012r. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, rozpatrywany przez pryzmat cyt. przepisów nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość decyzji organów obu instancji w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 3.918,40 zł. Co się zaś tyczy zawartego w rozstrzygnięciu organu I instancji wskazania, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych to postanowienie to znajduje potwierdzenie w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. nr 64, poz. 427 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Jak wynika z kolei z rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28 stycznia 2011r. ze zm.) obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W tym miejscu wskazać trzeba – co słusznie zauważył organ odwoławczy – że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ww. przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia. Z całokształtu materiału dowodowego wynika bowiem, że producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011r. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że ostateczną decyzją z dnia [...], wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych, organ I instancji uchylił to rozstrzygnięcie i odmówił wnioskodawcy przyznania tej pomocy na 2011r. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 19 września 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 500/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. W. na decyzję organu odwoławczego, utrzymującą w mocy ww. decyzję z dnia [...]. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. ----------------------- 4

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło