II SA/Ke 300/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 7 sierpnia 2015r. o sygn. akt II SA/Ke 300/15 w sprawie ze skargi W. na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę obiektu budowlanego oraz rozbiórkę obiektu budowlanego p o s t a n a w i a : utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach z dnia 7 sierpnia 2015r. o sygn. akt II SA/Ke 300/15. Wyrokiem z dnia 16 lipca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę obiektu budowlanego oraz rozbiórkę obiektu budowlanego. W dniu 29 czerwca 2015r. pełnomocnik W. wniósł skargę kasacyjną od ww. orzeczenia, do której dołączył wypełniony formularz PPPr z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Na wezwanie Referendarza sądowego nadesłano zeznanie podatkowe za rok 2014, wyciągi z rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz sprawozdanie finansowe z działalności W. za rok 2014. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2015r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie W. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując na sprzeczność zawartych w nim ustaleń z zebranym materiałem dowodowym. W tym zakresie podniesiono, że z akt sprawy wynika, że aktualna sytuacja majątkowa oraz możliwości płatnicze wnioskodawczyni nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Rok 2014 W. zamknęła bowiem stratą w wysokości 12.644 zł, zaś zadłużenie z tytułu kredytu bankowego wyniosło 73.314 zł. Ponadto w planie finansowym na bieżący rok nie zawarto zapisów dotyczących wydatków na poczet kosztów prowadzonych spraw sądowych, przy czym ponoszone obecnie wydatki mieszczą się wyłącznie w ramach środków otrzymanych od członków W.. Tym samym, zdaniem strony, niezasadne są twierdzenia Referendarza o tym, że ponoszenie w przeszłości pełnych kosztów sądowych dyskwalifikuje obecne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. W tym zakresie należy bowiem badać aktualną sytuację wnioskodawcy, zwłaszcza że wymaga tego zapewnienie konstytucyjnego prawa do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z kolei jak wynika z art. 260 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W tym miejscu podkreślić należy, że prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o przyznanie prawa pomocy osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów sądowych, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008r., str. 587). Przewidując zatem uruchomienie drogi sądowej strona powinna zabezpieczyć się na tego rodzaju ewentualność i dokonać czynności zmierzające do pokrycia związanych z tym wydatków. W przypadku W. mieszkaniowej chodzi zatem o ujęcie w planach finansowych na dany rok rezerwy na taki właśnie cel. Natomiast w sytuacji, gdy takie zastrzeżenia nie zostały poczynione należy rozważyć zwołanie zebrania właścicieli i podjęcie na nim stosownej uchwały, zwiększającej dotychczasowe obciążenie członków W.. Wyjaśnić przy tym trzeba, że prawo pomocy to instytucja wyjątkową, której celem jest wsparcie podmiotów o braku jakichkolwiek dochodów i nie posiadających realnych możliwości na ich uzyskanie. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy P.p.s.a to strony postępowania obowiązane są do ponoszenia wszelkich związanych z nim kosztów. Jak wynika ze złożonego formularza PPR i nadesłanych dokumentów 2014 W. zamknęła stratą w wysokości 12.644 zł, zaś zadłużenie z tytułu kredytu bankowego wyniosło 73.314 zł. Na rachunek bankowy W. regularnie wpływają wpłaty od właścicieli lokali, zaś na dzień 30 czerwca 2015r. na rachunku bankowym W. znajdowała się kwota 584,94 zł. Mając na uwadze ostatnie z wymienionych okoliczności uznano, że wniosek W. o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie – z uwagi na brak spełnienia określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przesłanki braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dodatkowo nadmienić trzeba, że w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżąca jest reprezentowana w przez adwokata z wyboru, któremu w dniu 30 czerwca 2015r. zapłaciła kwotę 2.214 zł tytułem honorarium (k. 113 akt sądowych). Jest to o tyle istotne, że w tym samym czasie (w dniu 29 czerwca 2015r.) złożono wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą jedynie 350 zł – wpis sądowy od skargi kasacyjnej (250 zł) oraz ewentualnie 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej. Znamienne przy tym pozostaje, że pomimo obowiązywania w 2015 roku powoływanego w sprzeciwie planem finansowym, dotychczas W. nie miała problemów z zgromadzeniem środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W dniu 18 marca 2015r. uiszczono bowiem wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł, a w dniu 19 maja 2015r. opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł – bez ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie, tak z wniosku, jak i ze sprzeciwu nie wynika, aby od tego czasu zaszły jakieś szczególne okoliczności niepozwalające na uregulowanie dalszych opłat sądowych. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do wyjaśnień strony skarżącej, wskazać trzeba, że nawet w przypadkach gdy wpływy z tytułu składek wystarczają tylko na pokrycie bieżących potrzeb, to działając na podstawie art. 31 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r. nr 80, poz. 903 ze zm.), zarząd W. lub jej zarządca mogą zwołać zebranie członków W. mieszkaniowej celem przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków, zaś właściciele lokali mogą podjąć uchwałę, mocą której określone środki zostałyby przeznaczone na przewidziany cel. Nawet zatem gdyby brakowało środków pieniężnych W. może podjąć uchwałę w kwestii wygospodarowania dodatkowych funduszy na utrzymanie nieruchomości wspólnej, w tym prowadzenie sprawy sądowej dotyczącej tej nieruchomości (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2008r. sygn. akt II OZ 1114/08, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Tymczasem, zarówno w złożonym wniosku, jak i w sprzeciwie nie wskazano, aby W. podejmowała jakiekolwiek działania w celu pozyskania kwot na pokrycie pozostałych od uiszczenia kosztów postępowania. W świetle powołanych okoliczności za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku nie może przemawiać wykazanie przez stronę straty za rok podatkowy 2014r. w wysokości 12.644 zł oraz zadłużenia z tytułu kredytu bankowego wyniosło 73.314 zł. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.