II SA/Ke 303/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Jacek Kuza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Wiesławy Klimontowicz sprawy ze skargi A. K. na niewykonanie przez PKS Bodzentyn Sp. z o.o. w Bogucicach Drugich wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 116/24 I. wymierza PKS Bodzentyn Sp. z o.o. w Bogucicach Drugich grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; II. stwierdza, że bezczynność PKS Bodzentyn Sp. z o.o. w Bogucicach Drugich w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od PKS Bodzentyn Sp. z o.o. w Bogucicach Drugich na rzecz A. K. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargą z 20 maja 2025 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, A. K. zakwestionował niewykonanie przez PKS Bodzentyn sp. z o.o. w Bogucicach Drugich (zwanej dalej "Spółką") prawomocnego wyroku tut. Sądu z 30 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 116/24, domagając się: 1. uznania, że Spółka pozostaje w bezczynności w przedmiocie wykonania ww. orzeczenia; 2. orzeczenia o istnieniu uprawnienia skarżącego do uzyskania informacji publicznej wnioskowanej 9 maja 2024 r. i tym samym o istnieniu obowiązku udzielenia tych informacji przez Spółkę; 3. stwierdzenia, że bezczynność Spółki ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierzenia Spółce grzywny za niewykonanie ww. wyroku; 5. przyznania od Spółki na jego rzecz sumy pieniężnej; 6. zasądzenia od Spółki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że pomimo wydania przez tut. Sąd prawomocnego wyroku z 30 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 116/24 – którym zobowiązano Spółkę do rozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 9 maja 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku – orzeczenie to nie zostało wykonane w wyznaczonym terminie. W rezultacie, wniosek o udostępnienie informacji publicznej oczekuje na realizację już ponad rok – co przesądza o rażącej bezczynności organu, zwłaszcza w kontekście odrębnego wezwania skarżącego do wykonania tego orzeczenia, doręczonego Spółce 6 maja 2025 r. (przedstawionego w załączeniu wraz z dowodem doręczenia). Skarżący wskazał ponadto, że uprzednio tut. Sąd postanowieniem z 30 września 2024 r. o sygn. akt II SO/Ke 14/24 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 400 zł za nieprzekazanie skargi do tego Sądu, a następnie sprawa została rozpoznana na podstawie odpisu skargi złożonego przez skarżącego – co daje obraz celowego i powtarzającego się naruszania przepisów prawa przez Spółkę. W odpowiedzi na skargę z 11 czerwca 2025 r. Spółka wniosła o jej oddalenie, przyznając że wyrok tut. Sądu z 30 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 116/24 został jej przekazany w styczniu 2025 r., jednak "z przyczyn organizacyjnych i konieczności ponownej analizy wniosku skarżącego z dnia 9 maja 2024 r. jego pełne wykonanie uległo opóźnieniu". Spółka nie uchyla się od wykonania wyroku, jednak zarzut rażącej bezczynności jest nieuzasadniony, jako że w ciągu ostatniego roku doszło do wielu zmian kadrowych w Spółce, jak również zmienił się jej zarząd. Wykonanie wyroku wiązało się z przeanalizowaniem całości sprawy, a także z koniecznością uzupełnienia danych potrzebnych do rozpatrzenia wniosku. Niedopełnienie obowiązku w pierwotnym terminie nie miało charakteru celowego ani zawinionego, lecz wynikało z konieczności przeprowadzenia wewnętrznej analizy dokumentacji oraz konsultacji prawnych. Niezależnie od powyższego, podjęto już finalne działania w celu udostępnienia żądanej informacji publicznej – wobec czego skarga stała się bezprzedmiotowa, a wymierzanie grzywny byłoby niezasadne. W załączeniu przedstawiono wysłane 6 czerwca 2025 r. do skarżącego pismo informujące – w odniesieniu do treści wniosku z 9 maja 2024 r., że: "Ad 1. Upoważnione są trzy osoby. Ad 2 Kontroli dokonuje firma zewnętrzna na podstawie zawartej umowy. A) [...] B) Okres umowy 01.01.2024-01.01.2025 C) Wynagrodzenie jest stałe za każdą wykonaną kontrolę", w załączeniu przedstawiając żądane: ww. umowę z 1 stycznia 2024 r. oraz wzór identyfikatora. Na rozprawie sądowej 16 października 2025 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która pismem z dnia 17 września 2025 r. zgłosiła swój udział w sprawie na podstawie art. 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", poparła skargę, do uznania Sądu pozostawiając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 154 w § 1-7 p.p.s.a. stanowi, że: "§ 1. W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 3. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. § 4. Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie o odszkodowanie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. § 5. Odszkodowanie, o którym mowa w § 4, przysługuje od organu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot może wnieść powództwo do sądu powszechnego. § 6. Grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. § 7. Uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6." Wymierzenie grzywny jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy organ administracji publicznej, dysponując materiałem umożliwiającym rozstrzygnięcie sprawy (co w tym przypadku potwierdza ostateczne stanowisko Spółki), sprawy nie załatwia. W postępowaniu wywołanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. należy zatem przede wszystkim ustalić, jak przebiegało postępowanie organu, oraz dokonać jego oceny pod kątem tego, czy ustalone fakty wskazują na bezczynność organu, czy też ta bezczynność jest wynikiem innych okoliczności niezależnych od organu prowadzącego postępowanie. Środki stosowane na mocy komentowanego przepisu mają uzasadnienie w swoistej recydywie organów administracji naruszających prawo. Pierwotnego naruszenia prawa skutkującego uwzględnieniem skargi wniesionej do sądu administracyjnego i ponownego naruszenia polegającego na zignorowaniu wyroku sądu administracyjnego. O niewykonaniu wyroku można mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Bezspornym jest, że wyrokiem z 30 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 116/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach: - zobowiązał PKS Bodzentyn sp. z o.o. w Bogucicach Drugich do rozpatrzenia wniosku A. K. z 9 maja 2024 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku (pkt I); - stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); - wymierzył PKS Bodzentyn Sp. z o.o. w Bogucicach Drugich grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych (pkt III). Wyrok ten, jak wynika z akt sprawy II SAB/Ke 116/24, stał się prawomocny w dniu 20 lutego 2025 r., zaś jego odpis został Spółce doręczony w dniu 10 marca 2025 r. (k. 41 akt ww. sprawy). Termin na wykonanie wyroku upływał zatem organowi z dniem 24 marca 2025 r. Mimo to do dnia wniesienia skargi (datowanej na 20 maja 2025 r.) wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 9 maja 2024 r. nie został rozpoznany, pomimo tego że skarżący pismem z 29 kwietnia 2025 r., doręczonym 6 maja 2025 r. (k. 5-7 akt sądowych), wezwał Spółkę do wykonania ww. wyroku z 30 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 116/24, czym wypełnił tym samym przewidzianą w art. 154 § 1 p.p.s.a. przesłankę niezbędną do skutecznego wniesienia skargi w trybie tego przepisu. Co więcej, pomimo twierdzenia w odpowiedzi na skargę z dnia 11 czerwca 2025 r., że Spółka podjęła finalne działania w celu udostępnienia żądanej informacji publicznej, na okoliczność czego załączyła pisemną odpowiedź na wniosek skarżącego wraz z załącznikami, z informacji Poczty Polskiej (k. 15) wynika, że przesyłka zawierająca tą odpowiedź nie została doręczona (decyzja o zwrocie). Trzeba zaś zauważyć, że błędnie oznaczono adres A. K. jako adresata, wskazując ul. [...] zamiast (prawidłowo) [...]. Tym samym w dalszym ciągu, także na datę orzekania, brak jest podstaw by uznać, by wniosek skarżącego został rozpatrzony – jak do tego zobowiązywał ww. wyrok tut. Sądu. Ponadto należy podkreślić, że jak wynika z przytoczonego wyżej § 3 art. 154 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia zasadność skargi wniesionej na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. według stanu postępowania administracyjnego na dzień wniesienia skargi, co powoduje że ewentualne załatwienie sprawy z uchybieniem terminu po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem - nie ma wpływu na ocenę zasadności skargi, lecz może mieć jedynie znaczenie przy określeniu wysokości grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz treść przytoczonych przepisów należy stwierdzić, że wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku jest w rozpatrywanym przypadku uzasadnione. Grzywnę tę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 156 § 6 p.p.s.a.). Przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2024 r. wyniosło 7 140,52 zł (obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2025 r. - M.P. z 2025 r. poz. 148 z dnia 20 lutego 2025 r.), co oznacza, że maksymalna wysokość grzywny z art. 154 § 1 p.p.s.a. mogła wynieść 71.405,20 zł. Podkreślić trzeba, że sąd administracyjny może swobodnie miarkować wysokość grzywny do wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Na wymiar grzywny mają wpływ takie okoliczności sprawy jak: długość okresu bezczynności, uporczywość uchylania się organu od obowiązku załatwienia sprawy, stopień skomplikowania sprawy, a także fakt wydania lub brak wydania rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi, a przed wyrokowaniem w przedmiocie grzywny. Mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy Sąd uznał, że bezczynność organu w niewykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa i wymierzył Spółce grzywnę w wysokości 2.000 zł. Treść zapytania zawartego we wniosku skarżącego z dnia 9 maja 2024 r. nie wskazuje, by udzielona odpowiedź miała charakter złożony czy skomplikowany. Świadczą o tym zresztą dokumenty dołączone do odpowiedzi na skargę, mające stanowić odpowiedź na wniosek. Trudno zatem uznać za racjonalne uzasadnienie opóźnienia w załatwieniu wniosku przedstawione w odpowiedzi na skargę, z której wynika że w ciągu ostatniego roku doszło do wielu zmian kadrowych w Spółce, jak również zmienił się jej zarząd, a wykonanie wyroku miało wiązać się z przeanalizowaniem całości sprawy oraz koniecznością uzupełnienia danych potrzebnych do rozpatrzenia wniosku. Jak wspomniano, odpowiedź na zadane pytania o podmiot kontrolujący bilety, liczbę osób upoważnionych do kontroli, okres zawarcia umowy, ogólną informację o zasadach wynagradzania i wzór identyfikatora upoważniającego do prowadzenia kontroli, nie wydaje się wymagać wielu skomplikowanych działań. Organ zresztą nie twierdził, że chodzi tu o informację przetworzoną. Trudno zatem usprawiedliwiać opóźnienie w sumie (od daty wniosku) ponad roczne, od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku do wniesienia skargi prawie dwumiesięczne, a do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie kilkumiesięczne. Zwrócić również należy uwagę, że przedmiotem sprawy sygn. akt II SAB/Bd 116/25 była bezczynność organu w sprawie dostępu do informacji publicznej – w których to sprawach obowiązują krótsze terminy załatwiania spraw. Trzeba także mieć na uwadze, że organu nie zmobilizował do działania fakt, że WSA w Kielcach już raz ukarał go grzywną w wysokości 500 zł za bezczynność w rozpoznaniu wniosku, stwierdzając bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto Spółka była ukarana grzywną w wysokości 400 zł również za nieprzekazanie skargi do tut. Sądu (postanowienie WSA w Kielcach z 30 września 2024 r.). Generalnie zatem zachowanie Spółki należy oceniać jako mające charakter nie tylko znacząco opieszały, ale wręcz lekceważący tak dla wniosku strony ubiegającej się o dostęp do informacji publicznej, jak i dla prawomocnego orzeczenia Sądu. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy orzeczona kwota grzywny będzie zatem adekwatna do stopnia zawinienia ukaranego nią podmiotu oraz zapewni, że Spółka być może zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych nań wyrokami sądowymi. Sąd nie zastosował fakultatywnych środków przewidzianych w art. 154 § 2 (zdanie pierwsze) i § 7 p.p.s.a., oddalając skargę w tej części. Z uwagi na charakter sprawy (realizacja prawa skarżącego do dostępu do informacji publicznej) nie było podstaw do rozpoznania wniosku skarżącego za organ. Sąd nie przyznał również na rzecz skarżącego żądanej sumy pieniężnej, który to środek poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinien pełnić przede wszystkim funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, powinien zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. W tym przypadku skarżący powołał się w tym zakresie na poniesione koszty korespondencji. Tego rodzaju wydatki należy zdaniem Sądu oceniać w kategoriach szkody, która stosownie do art. 154 § 4 p.p.s.a. może być podstawą stosownego roszczenia na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., mając na uwadze wysokość wpisu od skargi, uiszczonego przez stronę (200 zł).