II SA/Ke 306/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 roku sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...], znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania mu zasiłku stałego na okres od 1 marca 2008 r. do 30 kwietnia 2008 r. W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji [...] wskazał m.in., że Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie wykonał wszystkich zaleceń Kolegium zawartych w poprzednich decyzjach. W jego ocenie zarówno zasiłku pielęgnacyjnego jak i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego nie należy wliczać do dochodu na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku stałego, bowiem środki z tych świadczeń nie są przeznaczone na podstawowe utrzymanie rodziny. Zaznaczył także, że do dochodu wliczone zostały zasiłki chorobowe, a nie zostały odliczone składki na ubezpieczenie zdrowotne, które musiał płacić do ZUS, pomimo, że otrzymywał zwolnienie lekarskie. Skarżący zaznaczył także, że jego zdaniem zasiłek okresowy także nie powinien być wliczany do dochodu na potrzeby ustalenia zasiłku stałego. Podkreślił, że OPS w R. na miesiąc wrzesień 2009 r. nie wydał żadnej decyzji, ani też nie ujął tego okresu w innej. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, iż podstawę przyznania zasiłku w niniejszej sprawie stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ przytoczył treść art. 6, art. 8 ust. 1, 3, 4 i 5 tej ustawy. Kolegium podniosło, że [...] został zaliczony wyrokiem Sądu Rejonowego w K. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sygn. akt. [...] do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od 13 kwietnia 2004 r. do 13 kwietnia 2007 r. Z kolei orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2012 r. Okoliczność ta uzasadnia przyjęcie, iż skarżący w ww. okresie spełniał przesłankę całkowitej niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności, uprawniającą do nabycia zasiłku stałego. SKO ustaliło, że [...] prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem [...]. Dwuosobowa rodzina utrzymywała się w okresie objętym zakresem zaskarżonej decyzji z dochodu z gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych w udziale ½. Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] Wójt Gminy R. wykreślił z dniem [...] z ewidencji gospodarczej wpis dotyczący działalności prowadzonej przez skarżącego. Organ podniósł, że regułą w sprawach przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej jest, iż przyjmuje się dochód z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. W przypadku utraty dochodu należy przyjąć dochód z miesiąca złożenia wniosku (bądź przyznania świadczenia z urzędu). Decyzją Kolegium z dnia [...] utrzymano w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą [...] zasiłku stałego na okres od [...] do [...] z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ zwrócił uwagę na fakt, że dochody rodziny skarżącego w stosunku do stycznia 2008 r. uległy obniżeniu, bowiem od marca 2008 r. nie pobierał już zasiłku pielęgnacyjnego na syna oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na syna z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Wobec tego w niniejszej sprawie, jak wskazało SKO, należało przyjąć dochód z marca 2008 r. Organ ustalił, że w marcu 2008 r. na dochód rodziny [...] składał się zasiłek rodzinny w kwocie [...], zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł, dochód z udziału w gospodarstwie rolnym wówczas o powierzchni [...] ha przeliczeniowego w kwocie 29,86 zł. Dochód ten wynosił łącznie 457,93 zł, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 228,97 zł. Organ zauważył, że na dochód własny skarżącego w marcu 2008 r. w kwocie 393,93 zł składał się dochód z tytułu pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł, dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 29,86 zł oraz dochód z tytułu pobieranego zasiłku okresowego w kwocie 211,07 zł. Przekroczył więc kryterium dochodowe, a zatem odmowa przez organ I instancji przyznania mu zasiłku stałego na okres od 1 marca 2008 r. do 30 kwietnia 2008 r. była zasadna. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż wykaz świadczeń, które nie podlegają wliczeniu na potrzeby ustalania dochodu wskazanych w art. 8 ust. 4 ustawy stanowi katalog zamknięty. Wobec tego tylko świadczenia tam wymienione nie podlegają doliczeniu do dochodu. Organ podniósł, że aby mogło być przyznane świadczenie w postaci zasiłku stałego, zarówno dochód osoby ubiegającej się o to świadczenie, jak i dochód na członka rodziny tej osoby muszą być poniżej kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku stałego, które dla osób w rodzinie wynosi 351,00 zł. Zasiłek rodzinny, jak i dodatki do tego zasiłku, są świadczeniami przyznawanymi na pokrycie potrzeb dziecka, wobec tego nie stanowią dochodu rodzica któremu są przyznawane. Niemniej jednak, w ocenie SKO, zarówno zasiłek rodzinny, jak i dodatki do niego (oprócz jednorazowych) stanowią dochód rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek stały. Ponadto organ podkreślił, iż brak jest podstaw do odliczenia od dochodów składki zdrowotnej, gdyż z zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. wynika, że skarżący w 2005r. i 2006r. nie osiągnął żadnych przychodów z działalności gospodarczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach [...] zarzucił Kolegium, że nie zastosowało odpowiedniej ustawy, na podstawie której można by prawidłowo ustalić wysokość przysługującego mu zasiłku stałego przy uwzględnieniu sytuacji, w jakiej się znalazł. Zdaniem skarżącego zapis "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej" obligował organ do zastosowania przepisu odpowiedniej regulacji, na podstawie której można odliczyć od dochodu takie świadczenia jak: zasiłek rodzinny, dodatek do tego zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, czy też zasiłek pielęgnacyjny. Należy bowiem mieć na uwadze cel tych świadczeń i to, że nie są one przeznaczane na podstawowe utrzymanie rodziny. [...] podkreślił ponadto, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko, które jest wyłącznie na jego utrzymaniu, a pojęcie dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku stałego należy wiązać z dochodem, jaki strona uzyskuje dzięki własnej aktywności życiowej, bądź z uwagi na przysługujące wyłącznie jej przymioty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kryteria przyznania zasiłku stałego określone są w art. 37 ust. 1 ustawy. Przysługuje on m.in. pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że [...] wyrokiem Sądu Rejonowego w K. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], sygn. akt [...] został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres od [...] do [...] Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] został natomiast zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] Spełnia zatem przesłankę całkowitej niezdolności do pracy z powodu niepełnosprawności, uprawniającą - na mocy przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy – do zasiłku stałego. Ponadto z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że [...] prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem [...]. Powodem, dla którego organy odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku, było ustalenie, że jego dochód nie spełnia kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351,00 zł. Chociaż dochód na członka rodziny [...] w miesiącu marcu 2008 r. nie przekraczał tego kryterium, to już dochód własny skarżącego był wyższy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dochód własny [...] w marcu 2008 r. wyniósł 393,93 zł – na co w ocenie organu złożyły się sumy pieniężne uzyskane przez niego z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego (153 zł), dochodu z gospodarstwa rolnego (29,86 zł) oraz z tytułu pobieranego zasiłku okresowego w kwocie 211,07 zł. Z przedstawionym przez organ odwoławczy wyliczeniem dochodu własnego skarżącego nie sposób się zgodzić. Jak już podniesiono na wstępie, okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa domowego wspólnie z synem i tym samym przysługujący mu status osoby w rodzinie – nie zaś osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 2 lipca 2008 r., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Skoro z prawidłowych ustaleń organu wynika, że w miesiącu marcu 2008 r. [...] nie był osobą samotnie gospodarującą, to oznacza, że stosownie do zacytowanego wyżej art. 38 ust.1 pkt 2, przyznany w tym okresie zasiłek okresowy był dochodem rodziny. Dlatego też organ powinien był uwzględnić w dochodzie własnym skarżącego tylko połowę tego zasiłku, a więc kwotę 105,53 zł, nie zaś – jak wskazano w zaskarżonej decyzji – całość tego świadczenia w kwocie 211,07 zł. Tak obliczony dochód własny [...] nie przekracza kryterium dochodowego, a co za tym idzie za okres objęty postępowaniem przysługiwał mu zasiłek stały. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że Kolegium, dokonując w powyższym zakresie odmiennych ustaleń i ich oceny, dopuściło się naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto o treść art. 152 p.p.s.a. Jeśli natomiast chodzi o pozostałe zawarte w skardze zarzuty, to są one nieuzasadnione. Prawidłowo bowiem Kolegium wyjaśniło, że brak jest podstaw do odliczenia od dochodu innych niż wskazane w art. 8 ust. 3 i ust. 4 należności i świadczenia. Zasiłek rodzinny, jak i dodatki do tego zasiłku przyznawane na pokrycie potrzeb dziecka nie stanowią bowiem dochodu rodzica, któremu są przyznawane, stanowią natomiast dochód rodziny osoby ubiegającej o zasiłek stały. Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji uwzględni przedstawione wyżej stanowisko, prawidłowo ustali dochód skarżącego i wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.