II SA/Ke 307/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 307/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant - referent stażysta Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005 r. sprawy ze skargi E. S. i K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]znak: [...] w przedmiocie obowiązku wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz E. S. 500,00 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art.51 ust.1 pkt.2 i 3 i art.51 ust.5 ustawy Prawo budowlane z 1994r.zobowiązał E. i K. S. do doprowadzenia w terminie do dnia 30 września 2004r., do stanu zgodnego z prawem, budynku mieszkalnego znajdującego się w Z. gm. Ł., przez likwidację otworów ściany wschodniej znajdujących się w odległości 1,0m -4,0m od granicy działki, z tym iż realizacja tych robót powinna być poprzedzona wykonaniem przez uprawnioną osobę projektu budowlanego zmian i przeróbek uwzględniających rozwiązanie wejścia budynku i doświetlenie pomieszczeń na pobyt stały, a roboty budowlane wykonane pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w toku ponownych oględzin przeprowadzonych w dniu 27 stycznia 2004r, po uchyleniu w trybie zażaleniowym postanowienia z dnia [...] o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie przedmiotowego budynku mieszkalnego, inwestorzy E. i K.S. oświadczyli , że budynek ten został wybudowany w latach 1992-94 na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] Organ I instancji po dokonaniu porównania projektu budowlanego przedmiotowego budynku mieszkalnego, stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę, a stanem istniejącym na gruncie stwierdził, że obiekt ten zrealizowano z istotnymi odstępstwami od warunków pozwolenia na budowę polegającymi na tym, że zmieniono lokalizację budynku oraz zbiornika na nieczystości ciekłe na gruncie, a także zmieniono układ otworów okiennych i drzwiowych, co może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska / zagrożenie pożarem/. Przedmiotowy budynek poprzez zmianę lokalizacji, znajduje się w odległości od 1,0 do 4,1m od granicy działki i od tej strony posiada otwory okienne i drzwiowe. Tym samym naruszone zostały obowiązujące w okresie jego budowy warunki techniczne określone w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, bowiem zgodnie z par.12 ust.1 tego rozporządzenia budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o scianach z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta mogła być zmniejszona do 3m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych . Taka lokalizacja budynku narusza także warunki techniczne określone w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. W myśl par.12 ust.3 pkt.2 obecnie obowiązujacego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. - w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odległości zabudowy od granicy działki budowalnej przy nierównoległym do granicy usytuowaniu ściany bocznej, powinny wynosić, co najmniej 4m do najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego w ścianach zwróconych w stronę granicy oraz 3 m do najbliższego narożnika, ryzalitu lub wykusza budynku. W ocenie organu skoro przedmiotowy budynek został wybudowany niezgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z przepisami obowiązujacymi zarówno w dacie jego budowy jak i dotychczas niezbędne jest doprowadzenie tego budynku do zgodności z obecnie obowiązującymi przepisami. Możliwość ta istnieje poprzez likwidację otworów okiennych i drzwiowych w ścianie wschodniej. Likwidacja otworów winna byc poprzedzona opracowaniem odpowiedniego projektu budowlanego zmian i przeróbek bowiem projekt ten musi rozwiązać sposób nowego wejścia do budynku oraz doświetlenia pomieszczeń po likwidacji okien. Organ podał, że zmieniona lokalizacja zbiornika na nieczystości ciekłe nie narusza warunków technicznych lecz w związku z tym ze nie było mozliwości oceny jego szczelności projekt zmian i przeróbek winien zawierać ocenę szczelności zbiornika. Odwołanie od tej decyzji wnieśli E.i K. S. zarzucili, że likwidacja otworów w ścianie wschodniej budynku jest zbędna, ponieważ sąsiednia działka nr 190 wchodząca w skład gospodarstwa rolnego stanowi ich własność, a najbliższa "obca" działka jest w odległości 38 m i budynek mieszkalny nie stanowi zgrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W piśmie złożonym toku postępowania odwoławczego podnieśli, że ich gospodarstwo rolne składa się z kilku działek geodezyjnych bez wyodrębniania granic i tak też zostało to uznane w decyzji o pozwoleniu na budowę, w której udzielono pozwolenia na terenie oznaczonym literami ABCD obejmującym cały obszar skaładajacy się z kilku dzialek geodezyjnych aż do granicy z sąsiadem od strony wschodniej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu tego odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i stwierdził, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Budynek został wybudowany niezgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę, co spowodowło niezgodność jego usytuowania z przepisami obowiązującymi zarówno w dacie jego budowy jak i obecnie. Lokalizacja budynku oraz układ otworów okiennych i drzwiowych powoduje, że ściana usytuowana od strony działki sąsiedniej nie spełnia wymagań ściany odzielenia przeciwpożarowego, a więc roboty budowlane zostały wykonane w sposób o którym mowa w art. 50 ust.1 pkt.2 i 4 Prawa budowlanego. Prawidłowo zatem organ I instancji w trybie przepisu art.51 ust.1 pkt.2 Prawa budowlanego nałożył na właścicieli obowiązek wykonania zmian i przeróbek. Błędnie natomiast organ I instancji powołał w podstawie prawnej swej decyzji pkt.3 art.51 ust.1,który nie ma zastosowania w sprawie, nie ma to wpływu jednak na prawidłowośc rozstrzygnięcia.Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iz mimo tego że plan zagospodarowania działki obejmował teren oznaczony lit.ABCD, to przedmiotowy budynek został usytuowany na działce nr 188 równolegle względem działek sąsiednich i w określonych od nich odległościach wynoszących 4,88 m od granicy działki zachodniej i oraz 5,0 m od granicy działki wschodniej nr 190. Fakt , że działki nr 188 i nr 190 stanowią własność skarżących nie ma znaczenia, bowiem odległości od granic działki jednoznacznie określały zarówno przepisy obowiązujące w dacie budowy przedmiotowego budynku, jak również jednoznacznie określają te odległości przepisy obowiązujace obecnie.Cytując stosowne przepisy odległościowe warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie obowiązujace w dacie budowy obiektu jak i obecnie, organ odwoławczy podkreślił, że skoro ściana wschodnia przedmiotowego budynku usytuowana w odległości 1,0-4.1 m od granicy działki, posiada otwory okienne i drzwiowe, to doszło do naruszenia w/w warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z tych względów wobec dokonania odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego stanowiących jednocześnie naruszenie przepisów warunków technicznych obowiązujących w dacie budowy, obowiązek wykonania zmian i przeróbek jest obowiązkiem ustawowym i nie jest uzależniony od sytuacji materialnej inwestora. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. i K. małż. S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, zarzucili, że na zatwierdzonym planie zagospodarowania terenu / stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę / nie ma naniesionych numerów ani granic działek nr ew. 188, 190, 187, które są ich własnością i stanowią jedność gospodarczą. Podnieśli, że lokalizacja budynku nie powoduje zagrożenia pożarowego, ani nie narusza interesu osób trzecich, ponieważ pozostała część działki nie będzie zabudowana i jest użytkowana przez nich jako ogródek i sad. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...]. burmistrz Miasta i Gminy S. udzielił E. i małż. S. pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego, wolnostojącego wg dokumentacji powtarzalnej i bezodpływowego zbiornika na ścieki na działce położonej w Z., oznaczonej w ewidencji gruntów nr.188. Okolicznością niesporną w sprawie było to, iż skarżący realizując przedmiotowy dom mieszkalny na swojej działce nr 188, odstąpili od warunków udzielonego im decyzją z dnia [...] pozwolenia na budowę. Fakt ten wynika z ustaleń dokonanych w trakcie oględzin i porównania ich z treścią projektu budowlanego. Odstępstwa te polegały m.in. na zmianie lokalizacji budynku na gruncie, w ten sposób, iż usytuowano go w odległości od 1,0-4,1m od granicy z sąsiednią działką nr 190, zamiast w odległości 5,00m, jak przewidywał projekt budowlany. Ponadto we wschodniej ścianie budynku położonej właśnie od strony działki nr 190 dokonano zmiany układu okien i otworu drzwiowego. W tych okolicznościach faktycznych sprawy, organy orzekające w sprawie przyjęły, że doszło do wykonania robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art.50 ust.1 pkt.2 i 4 ustawy Prawo budowlane z 1994r. tj. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ponieważ sciana usytuowana od strony działki sąsiedniej nr 190 posiadająca otwory okienne i drzwiowe nie spełnia wymagań ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, oraz przepisach. Naruszone bowiem zostały zarówno przepisy odległościowe określone w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, jak i przepisy odległościowe określone w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. W myśl par.12 ust.3 pkt.2 obecnie obowiązujacego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. - w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odległości zabudowy od granicy działki budowalnej przy nierównoległym do granicy usytuowaniu ściany bocznej, powinny wynosić, co najmniej 4m do najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego w ścianach zwróconych w stronę granicy oraz 3 m do najbliższego narożnika, ryzalitu lub wykusza budynku. W ocenie organu odwoławczego, te ustalenia, dawały podstawę do zastosowania trybu art.51 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane / Dz.U..03.207.2016 z późn.zm. - dalej zwaną ustawą Prawo budowalne / i nakazania inwestorom zlikwidowanie istniejących w ścianie wschodniej budynku otworów, nie miała przy tym znaczenia okoliczność, iż to skarżący są właścicielami sąsiedniej działki nr 190. Analiza okoliczności niniejszej sprawy nie pozwala Sądowi podzielić powyższego stanowiska. Jak wyżej wskazano bezspornym jest, że skarżący w trakcie budowy odstąpili od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Ocena tego, czy odstępstwa te były istotne, czy też nie, należy do właściwego organu nadzoru budowlanego. Faktem jest, że zmiana lokalizacji budynku nastąpiła samowolnie, bez zmiany ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia [...], a niezależnie od okoliczności, inwestor nie ma prawa samowolnie odstąpić w trakcie budowy od warunków ustalonych w ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie budzi również wątpliwości to, że samowolna zmiana lokalizacji przedmiotowego budynku na działce nr 188, narusza normy odległościowe sytuowania budynku od granicy działki, określone w treścią obowiązującego przepisu cyt. wyżej par.12 ust.3 pkt.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.- w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jednak odstępstwa te w ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy nie mogą zostać zakwalifikowane jako istotne. Skarżący już w odwołaniu zarzucali, że od strony wschodniej, działka nr 188, na której wybudowali przedmiotowy budynek mieszkalny graniczy z działką nr 190, która również stanowi ich własność i wchodzi w skład gospodarstwa rolnego o pow. 1,16 ha., a najbliższa "obca" działka położona jest w odległości 38 m, w związku z czym budynek nie stanowi zgrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W skardze zarzucali, że obie te działki stanowią jedność gospodarczą. Podnieśli, że działka nr 190 nie jest zabudowana i użytkowana jest jako ogródek i sad. Dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy potwierdza te wyjaśnienia skarżących. Wynika z niej, że od wschodniej ściany przedmiotowego budynku na działce nr 190 nie ma żadnych zabudowań, a grunt tej działki nie jest ogrodzony. Podniesione przez skarżących zarzuty należy uznać za trafne. Na tle stanu faktycznego sprawy nie można przyjąć, że realizacja przedmiotowego budynku w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach ma istotny charakter w odniesieniu do pozwolenia na budowę. Zauważyć należy, że celem regulacji przepisu par.12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.- w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jest, w przypadku planowanej realizacji obiektu budowlanego na działce inwestora, zapewnienie również osobom trzecim - właścicielom sąsiednich nieruchomości możliwości zagospodarowania swojej działki w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami i z poszanowaniem ich uzasadnionego interesu prawnego. Społeczno- gospodarczy cel tego przepisu sprowadza się natomiast do tego, że właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych / art.144 kc/. Jeśli zatem inwestor narusza warunki pozwolenia na budowę sytuując obiekt na działce w odległości niezgodnej z warunkami technicznymi, zbliżając go do granicy sąsiedniej działki, która nie należy do innej osoby, lecz także stanowi własność inwestora i stanowi całość gospodarczą z działką, na której wzniesiono obiekt budowlany , to nie dochodzi w tej sytuacji do istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę. Trudno bowiem przyjąć w świetle powyższych założeń , że lokalizacja przedmiotowego budynku ogranicza czy też uniemożliwia zagospodarowanie działki sąsiedniej przez osobę trzecią skoro jej właścicielem jest także inwestor. Nie można też w tej sytuacji przyjąć , że roboty budowlane wykonano w sposób mogący spowodować zagrożenie pożarowe, przez to, że ściana usytuowana od strony sąsiedniej nieruchomości ma otwory okienne i tym samym nie spełnia wymagań ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Zauważyć należy, że przedmiotowy obiekt wzniesiono na działce nr 188 stanowiącej wraz z działką nr 190 siedlisko, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, a po stronie wschodniej budynku, na działce nr 190 nie ma żadnych zabudowań. Przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane nawiązuje w ust. 1 do art. 50, co oznacza, że obydwa przepisy regulują ten sam stan faktyczny. W konsekwencji powyższego również przepis art. 51 cytowanej ustawy może być stosowany tylko do robót, które odpowiadają warunkom określonych w art. 50 tego prawa. Tak więc skoro przepis art.51 ustawy Prawo budowlane może być zastosowany tylko do robót, które odpowiadają warunkom określonym w art.50 a te w ninieszej sprawie nie wystąpiły, to nie było podstaw do zastosowania art.51 ust.1 pkt 2 tej ustawy i nałożenia na skarżących obowiązku likwidacji otworów w ścianie wschodniej budynku, a postępowanie w tym zakresie było bezprzedmiotowe. Tak więc organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art.50 ust.1 pkt.2 i 4 i art.51 ust.1 pkt.2 Prawa budowlnego, czego organ odwoławczy, nie dostrzegł i utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu I instancji. Ponadto za takim stanowiskiem przemawia również to, że ostateczną decyzją Starosty S. z dnia [...] o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów w obrębie Z., którą na rozprawie okazał skarżący, wykreślono z ewidencji działki nr 188 i 190 i wpisano działkę nr 211. Tak więc obecnie stan faktyczny zmienił się - po dokonaniu scalenia przedmiotowy budynek położony jest na działce nr 211 i nie ma podstaw do badania legalności jego usytuowania w stosunku do granicy z działką nr 190. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art.50 ust.1 pkt.2 i 4 i art.51 ust.1 pkt.2 ustawy Prawo budowlane z 1994/ Dz.U..03.207.2016 z późn.zm/ , które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na podstawie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji, natomiast orzeczenie o kosztach postępowania wydano w oparciu o art.200 tej ustawy.