II SA/Ke 313/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Ke 313/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy M. W., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż M. W. uzyskał uprawnienia kombatanckie przyznane przez Zarząd Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby wojskowej pełnionej po 30 czerwca 1947 r. Dlatego ma zastosowanie przepis art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach nakazujący w takim przypadku pozbawienie uprawnień kombatanckich. Okoliczności wskazywane przez M. W. dotyczące jego przynależności w AK organ uznał za nie mające znaczenia dla sprawy, ponieważ nie dołączono potwierdzających je dokumentów, a zgodnie z art. 22 ust.3 ustawy, termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z nowego tytułu i za nowy okres upłynął dnia 31 grudnia 1998 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 grudnia 2005 r. w sprawie II SA/Kr 3009/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił przytoczoną wyżej decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...]. W uzasadnieniu Sąd zarzucił organowi naruszenie w toku postępowania zasady prawdy obiektywnej ustanowionej w art. 7 kpa, zasady czynnego udziału strony przewidzianej w art. 10 kpa oraz innych przepisów kpa regulujących szczegółowo treść zasad ogólnych - art. 77 § 1 kpa, art. 78 § 1 i 2 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 1 i 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organ nie wyjaśnił okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących jego udziału w działalności konspiracyjnej w okresie okupacji hitlerowskiej ( przynależność do AK) oraz udzielanie schronienia w tym czasie osobom narodowości żydowskiej. Są to przesłanki do uznania takiej działalności jako działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z kombatancką, a zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych winny być one przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich. Sąd nakazał organowi wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy okoliczności dotyczące członkostwa skarżącego w AK oraz ukrywania osób narodowości żydowskiej, a także umożliwić skarżącemu zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił M. W. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki w K. z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 5 sierpnia 1948 r. do 25 października 1949 r., a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4 lit.c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Rozstrzygając wniosek M. W. o ponowne rozpoznanie sprawy, orzeczenie to utrzymane zostało w mocy decyzją tego samego organu z dnia [...]na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu organ ustalił, że w deklaracji członkowskiej ZBOWiD zainteresowany wskazywał, iż podczas pełnienia służby w KBW brał udział w walkach z bandami reakcyjnego podziemia na terenie województwa k. i b. jak "Pezda", "Drągal", "Wicher", "Daszko", "Powstańczyk", "Huzar", "Szeloch". Na te okoliczność przedstawił wówczas oświadczenia świadków H. C. i S. D., którzy potwierdzili powyższe okoliczności. Jak wynika z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 3 września 2001 r., jednostki w których służył skarżący w latach 1948-52 (7 Pułk KBW i 12 Pułk KBW) brały udział w walkach z poakowskim podziemiem zbrojnym, z Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz bandami rabunkowymi. Z przedstawionych dokumentów wynika zatem, że zainteresowany podczas pełnienia służby wojskowej wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych. Do ustalonych okoliczności ma zastosowanie art. 25 ust.1 pkt 1a w zw. z art. 21 ust.2 pkt 4c ustawy o kombatantach, którego treść organ zacytował. Powołując się w dalszym ciągu na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ podniósł, że na podstawie art. 21 ust.2 pkt 4c ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Z punktu widzenia wymagań ustawy o kombatantach, fakt udziału w ramach służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w walkach z niepodległościowym podziemiem - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Organ stwierdził zatem, że ze względu na powyższe okoliczności fakt ewentualnego prowadzenia walk z oddziałami UPA, prowadzenia działalności w ruchu oporu czy ukrywanie osób narodowości żydowskiej w czasie wojny nie może mieć wpływu na zmianę decyzji Kierownika Urzędu. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. W. Podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, bo pozbawia go przysługujących mu uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do ruchu oporu AK oraz ukrywania w okresie okupacji hitlerowskiej osób narodowości żydowskiej. Podał także, że w czasie gdy odbywał służbę wojskową w latach 1948-1949 na terenie województwa k. działało kilka grup zbrojnych, w składzie od dwóch do trzech osób o różnym charakterze terrorystyczno-rabunkowym i niepodległościowym. Kiedy któraś z nich dokonywała napadu, to w teren wyjeżdżała "na akcję" na kilka dni jedna kompania w składzie około 100 żołnierzy i nie były to żadne działania operacyjne, lecz jednorazowe akcje mające na celu poszukiwanie sprawców danego napadu (czesanie lasów, szukanie kryjówek, melin itp.). Skarżący podał, że nie słyszał, aby "z jakąś grupą była walka zbrojna i nikt z żołnierzy nie zginął" i zarzucił organowi błędną interpretację art. 25 ustawy o kombatantach, ponieważ w jego ocenie działania operacyjne mające na celu rozpracowanie poszczególnych grup zajmowała się wyłącznie Służba Bezpieczeństwa, a nie prosty szeregowiec, który mógł być "uczestnikiem przymusowym na rozkaz swoich przełożonych". M. W. podniósł także, iż nie jest jego winą, że został w ramach poboru skierowany do jednostki KBW. Był wówczas zwykłym szeregowcem i musiał wykonywać rozkazy, niezależnie od tego czy mu się to podobało czy nie. Jego udział w zwalczaniu grup niepodległościowych w ramach służby wojskowej był przymusowy, a nie w pełni dobrowolny. Wyraził żal, że organ nie wziął pod uwagę jego zasług, bowiem w okresie stalinowskim uratował szereg członków AK od represji, więzień "a może nawet śmierci". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego aktu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 p.p.s.a.). Treść skargi wskazuje na to, że jej autor nie kwestionuje ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a znajdujących potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżący w latach 1948 - 1949 pełnił służbę wojskową w 7 Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w K., którego żołnierze - jak wynika z informacji Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 3 września 2001 r. znajdującej się w aktach administracyjnych - brali udział w zwalczaniu poakowskiego podziemia, Narodowych Sił Zbrojnych i band terrorystyczno-rabunkowych. Deklaracja członkowska zawierająca prośbę skarżącego o przyjęcie w poczet członków ZBOWiD wskazuje wyraźnie na to, że skarżący w ramach odbywanej służby wojskowej w jednostce KBW brał udział w walkach z "bandami reakcyjnego podziemia" na terenie województwa k. i b., jak "Pezda", "Drągal", "Wicher", "Daszko", "Powstańczyk", "Huzar", "Szeloch". Okoliczności te znajdują także potwierdzenie w oświadczeniach dwóch świadków H. C. i S. D. Ustalony przez organy stan faktyczny wyczerpuje - co zostało prawidłowo zinterpretowane w obu decyzjach - sytuację określoną w art. 25 ust.2 pkt 1a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tymi przepisami, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 21 ust.2 ustawy stanowi nadto, że osobie, o jakiej mowa wyżej, nie przysługują uprawnienia kombatanckie określone w ustawie w art. 1 ust.2 i art. 2, tj. wynikające między innymi z takiej działalności, jak: -pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 ( art. 1 ust.2 pkt 3) oraz - dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach 1939-1945, ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej - groziła kara śmierci (art. 2 pkt 31). Na uprawnienia wynikające z powyższych tytułów powoływał się skarżący w toku postępowania administracyjnego. Regulacja zawarta w art. 21 ust.2 oznacza zatem, że nawet gdyby M. W. spełniał wymogi określone w art. 2 ust. 2 pkt 3 oraz art. 2 pkt 31ustawy i jego twierdzenia w tym zakresie były prawdziwe, to fakt pełnienia służby i wykonywania działań, o jakich mowa w art. 21 ust.2 pkt 4 ustawy wyklucza możliwość uzyskania przez niego uprawnień kombatanckich określonych ustawą. Pełnienie służby w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego należy zakwalifikować jako stan przewidziany art. 21 ust.2 pkt 4 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że KBW był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą po 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" oznaczało wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Są zatem podstawy do wniosku, że KBW był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Jednocześnie przyjmuje się, że zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować oddzielnie. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej - co było udziałem skarżącego - powodować zatem musi utratę uprawnień kombatanckich ( por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., II OSK 536/05, LEX nr 194856, wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1126/04, LEX nr 165721 wraz z powołanym tam orzecznictwem). Ponadto wbrew twierdzeniom skargi, działania skierowane przeciwko organizacjom oraz osobom działającym na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej ( określanym w latach służby skarżącego w KBW jako "bandy reakcyjnego podziemia-), opisywane przez M. W., jako "jednorazowe akcje ..(czesanie lasów, szukanie kryjówek, melin itp.)", należy zakwalifikować jako działania operacyjne o jakich mowa w art. 21 ust.2 pkt 4c ustawy. Dla zasadności wydanych w sprawie decyzji nie ma też znaczenia podnoszony w skardze fakt, że M. W. pełnił służbę w KBW na zasadzie poboru, a więc bez wpływu na charakter jednostki wojskowej do której otrzymał przydział i rodzaj wykonywanej w niej działalności. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji zauważyć także należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przyjął inną podstawę materialnoprawną pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, a tym samym inną podstawę prawną całego rozstrzygnięcia. Okoliczność ta ma znaczenie z punktu widzenia spełnienia wymogów określonych w art. 153 p.p.s.a. dotyczących związania zarówno organu jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 grudnia 2005 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpoznając sprawę ponownie, organ nie przeprowadził postępowania mającego na celu wyjaśnienie okoliczności dotyczących członkostwa skarżącego w AK oraz ukrywania osób narodowości żydowskiej. Podkreślenia jednak wymaga, że w wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy M. W. pozbawiony został uprawnień kombatanckich w oparciu o inny przepis prawa materialnego, aniżeli wskazywany przy pierwszych decyzjach, uchylonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Organy przyjęły wówczas, że skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie o jakich mowa w art. 25 ust.2 pkt 2 jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" i przy pozostawieniu takiej podstawy prawnej pozbawienia tych uprawnień, pogląd przedstawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zachowuje aktualność i byłby wiążący dla organu. Nie może mieć on jednak zastosowania przy innej podstawie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich tj. w oparciu o art. 25 ust.2 pkt 1a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy. Taka zmiana podstawy prawnej była - w ocenie Sądu - dopuszczalna przy ponownym rozpoznaniu sprawy, tym bardziej że odpowiada prawidłowo ustalonemu przez organ stanowi faktycznemu, spełniającemu przesłanki określone w art. 21 ust.2 pkt 4. W takim przypadku, brak realizacji wskazań prawnych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jako odnoszących się do innego stanu prawnego, jest usprawiedliwiony i nie może zostać poczytany za uchybienie powodujące konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.