II SA/Ke 316/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2013r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata K. J. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym VAT w kwocie 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania M K od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] w sprawie przyznania M K zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w styczniu 2013 r. w kwocie 80 zł jednorazowo, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium powołując ustalenia organu I instancji podało, że w styczniu 2013 r. pracownik socjalny miał do rozdysponowania na cały rejon 350 zł. Z kwoty tej przyznano 6 zasiłków celowych; 40 zł na leki, 2 razy po 50 zł na opał, 60 zł na leki, 70 zł na opał i na mieszkanie 80 zł. Zatem M K przyznano zasiłek celowy w najwyższej wysokości, ponadto przyznano jej w tym miesiącu pomoc finansową na zakup posiłku lub żywności w wysokości 93 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 271 zł miesięcznie. Dalej Kolegium wskazało, że M K jest osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, nie osiągającą żadnych dochodów, a więc spełnia warunki do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej, a zgłoszony przez nią cel przyznania tej pomocy – pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania mieści się w katalogu celów na jaki może być przyznany zasiłek celowy. Organ odwoławczy stwierdził, że możliwość zaspokojenia najbardziej pilnych i koniecznych potrzeb mieszkańców determinowana jest środkami posiadanymi przez gminę na realizację zadań własnych z zakresu pomocy społecznej, a z informacji udzielonej przez organ I instancji wynika, że pomoc finansowa została udzielona w miarę posiadanych środków, zachowana więc została zasada równego traktowania osób ubiegających się o pomoc na ten cel. Kolegium stwierdziło, że pomoc przyznana M K jest niewątpliwie niewspółmiernie niska w porównaniu ze zgłoszonymi przez nią potrzebami, lecz wynika ona z faktu, że osób oczekujących na pomoc jest wiele, a gmina dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi. Organ również dodał, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokojenie wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła M K wnosząc o jej uchylenie oraz wydanie decyzji o stałej miesięcznej kwocie zasiłku celowego na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania do czasu jej powrotu do pracy, a także w przypadku stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa ukaranie osoby odpowiedzialnej za wydanie takiej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz z tego tytułu odszkodowania. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia jej sytuacji osobistej, gdyż koszty miesięcznego utrzymania mieszkania to kwota 892,80 zł w tym opłata za: mieszkanie – 386,03 zł, ciepłą i zimna wodę – 334, 47, za energię elektryczną – 53, 65 zł, abonament telewizyjny – 18, 65, remonty i naprawy – 100 zł. Dodała, że z uwagi na szacunkową wartość opłat za wodę i energię elektryczną jak i kosztów prowizji od tych opłat, koszt utrzymania mieszkania w skali miesiąca wynosi 900 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania skarga została sprecyzowana przez pełnomocnika skarżącej, który zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie art. 2, 3 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 127 i 138 kpa, poprzez niewłaściwą kontrolę decyzji organu I instancji, który przyznał wnioskodawczym zasiłek celowy, w kwocie niewspółmiernie niższej, od jej realnych potrzeb, których w związku z ciężką sytuacją materialną i bytową ona sama zaspokoić nie może, - naruszenie art. 37 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 127 i 138 kpa, poprzez niewłaściwą kontrolę decyzji organu I instancji - który mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, powinien był przyznać wnioskodawczyni zasiłek okresowy o którym mowa w art. 37 ustawy - na cele związane z utrzymaniem mieszkania, albowiem przyznanie jedynie jednorazowej pomocy - w tak niskiej kwocie, nie jest w stanie zrealizować zadania pomocy społecznej, - naruszenie art. 7, 107 § 3 kpa, poprzez wydanie decyzji o charakterze uznaniowym w sposób dowolny, przy jednoczesnym braku zawarcia w decyzji stosownego i popartego dowodami uzasadnienia, wyjaśniającego dlaczego wnioskodawczyni, może liczyć na zasiłek w wysokości tak niskiej, jak zostało to określone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z kolei art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Z powyższego wynika więc, że zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspieranie w działaniu osób zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie stałego źródła utrzymania. Jest to więc pomoc dla zainteresowanego w jego dążeniu do polepszenia swojej sytuacji życiowej, co nie może oznaczać bezwarunkowego zaspokajania jego wszystkich potrzeb i akceptowania przez organy postawy roszczeniowej. Ponadto pomoc ta powinna mieć charakter przejściowy, skłaniający jednostkę do aktywizacji i samodzielnego działania i nie może być instytucją, która ma przejąć cały ciężar utrzymania wnioskodawcy. Zwrócić również należy uwagę, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy mogą zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Powyższe uregulowanie wskazuje więc, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową, a organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony. Zainteresowany musi zatem liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub też, że jego rozmiar będzie różny od tego, który określił we wniosku. Jednakże uznaniowość nie oznacza swobody organu orzekającego, który swoje stanowisko musi należycie uzasadnić. Organy rozpoznające niniejszą sprawę w niczym wskazanym przepisom prawa nie uchybiły. W sprawie ustalone zostało, jakimi środkami finansowymi dysponował organ w miesiącu wydawania decyzji, jaka była wysokość w tym miesiącu przyznanych zasiłków celowych oraz ile osób korzystało w tym czasie z tej formy pomocy. Ponadto uzasadniając przyznanie skarżącej zasiłku celowego związanego z utrzymaniem mieszkania w wysokości 80 zł organ wziął pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, która niewątpliwie spełnia warunki do jego otrzymania, ale również swoje możliwości finansowe i potrzeby innych osób starających się w tym czasie o pomoc pieniężną. Słusznie organ zauważył, że skarżącej oprócz ww. zasiłku celowego została także przyznana pomoc w kwocie 93 zł na zakup żywności lub posiłków oraz zasiłek okresowy w wysokości 271 zł miesięcznie. W związku z powyższym nie można zgodzić się z zarzutem pełnomocnika skarżącej, że organy nie uzasadniły swojego stanowiska, a ponadto niezrozumiały jest zarzut tego pełnomocnika, że organy winny przyznać skarżącej zasiłek okresowy skoro skarżąca jest już beneficjentką tego zasiłku uzyskanego w innej sprawie. Na marginesie również należy zauważyć, że pełnomocnik M K w żaden sposób nie uzasadnił swojego twierdzenia, że organy dysponują znacznie większymi możliwościami finansowymi na cele pomocy społecznej, niż to ustalono w toku postępowania administracyjnego oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dlatego zarzut ten nie mógł odnieść skutku. Co do żądania skarżącej dotyczącego przyznania jej zasiłku celowego w wysokości 900 zł płatnego regularnie raz w miesiącu należy stwierdzić, że nie mieści się ono w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Określona w art. 39 ust. 1 ustawy niezbędna potrzeba ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. Jak już wcześniej wspomniano pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, nie jest zaś jej rolą pełne zaspokajanie wszelkich potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Ponadto zasiłek celowy, jak na to wskazuje chociażby jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Zapewnieniu stałego i systematycznego dostarczania środków finansowych służą zasiłek stały (który przysługuje tylko osobom całkowicie niezdolnym do pracy) oraz zasiłek okresowy. Jak już wyżej wspomniano skarżąca z tego ostatniego świadczenia już korzysta. Na koniec należy dodać, że ze względu na wynikający z art. 134 p.p.s.a. zakres orzekania przez sąd administracyjny określony granicami sprawy, które wyznacza przedmiot zaskarżenia, czyli konkretna decyzja administracyjna, nie było w sprawie możliwości odniesienia się do decyzji z dnia [...], znak [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta w sprawie odmowy przyznania M K pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w styczniu 2013 r. (k. 10 akt administracyjnych). Decyzja ta bowiem nie była przedmiotem odwołania, ani też skargi w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013.461 j.t.).