II SA/Ke 317/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Liwiusz Hanaj, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M. K., utrzymało w mocy decyzję z dnia 28 stycznia 2013r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu M. K. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego " Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] przyznano M. K. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie 93 zł jednorazowo od dnia 29 stycznia 2013r. W podstawie prawnej powołano przepisy art. 7, 8, 24 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 3, art. 5, art. 15 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm.), jak również § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r., poz. 823). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał na trudną sytuację życiową strony, jak również na dochód przypadający na osobę w jej rodzinie – który nie przekracza 150 % ustawowego kryterium dochodowego. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. opisała swoją trudną sytuację, spowodowaną brakiem pracy i środków finansowych, obarczając odpowiedzialnością za taki stan Ośrodek Pomocy Społecznej, który przyznaje jej zbyt małą pomoc. Strona przedstawiła informacje o wysokości miesięcznych wydatków jakie musi ponosić, oceniając je w miesiącu styczniu na kwotę 413,73 zł, wskazując, że ponosi koszty związane z opłatą za prąd, telefon, TV, mieszkanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję, podzieliło w całości argumentację organu I instancji. Ustosunkowując się do wysokości przyznanego świadczenia – o charakterze uznaniowym – organ odwoławczy przytoczył art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, podkreślając, że wysokość zasiłków celowych uzależniona jest od ograniczonej ilości środków, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Odnosząc się do wysokości ustalonej stawki dziennej wyżywienia (3 zł) Kolegium wskazało, że wartość ta została ustalona w oparciu o wysokość kosztów posiłku gorącego w stołówce Caritas. Organ dodał ponadto, że M. K. jest objęta stałą i regularną pomocą, a w styczniu 2012r. otrzymała zasiłek okresowy w kwocie 271 zł oraz zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 80 zł. Strona korzysta z pomocy społecznej od wielu lat ze względu na powyższe, zdaniem Kolegium, brak jest podstaw do uznania, że organ I instancji, orzekając w niniejszej sprawie, przekroczył granice uznania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium, oraz zasądzenie kosztów postępowania, jak również wydanie decyzji o stałej miesięcznej kwocie zasiłku celowego na zakup żywności do czasu jej powrotu do pracy. Skarżąca szeroko opisała swoją trudną sytuację rodzinną i finansową, wskazując że przyznana jej pomoc nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, wskazała że kwota minimum 550 zł byłaby kwotą, która by wystarczyła jej na minimalne zakupy żywności, przy założeniu braku wzrostu cen produktów spożywczych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania – nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu M. K. zasiłku celowego w wysokości 93 zł z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności. Ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny znajduje pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym – w szczególności w wynikach zaktualizowanego wywiadu środowiskowego. Kwestią, która wywołuje zasadniczy sprzeciw skarżącej, jest natomiast wysokość przyznanego świadczenia, która nie odpowiada jej oczekiwaniom. M. K. twierdzi bowiem, że przyznana jej pomoc nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że stosownie do art. 39 ust. 2 w ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zasiłek celowy może być przyznany m. in. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2012r., poz. 823). Podobną treść ma art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267, poz. 2259 ze zm.), z którego wynika że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie m. in. osobom ubogim i bezrobotnym (art. 7 pkt 1, 4 ustawy o pomocy społecznej), jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % w/w kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jak wynika z kolei z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Ze względu na treść cyt. przepisów – ściśle określających przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności – nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowo – życiowa, w jakiej znajduje się skarżąca odpowiada wszystkim wyżej wymienionym przesłankom. M. K. jest bowiem samodzielnie gospodarującą osobą bezrobotną, której w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o udzielenie pomocy (grudzień 2012r.) przysługiwał zasiłek okresowy w wysokości 271 zł. Zaznaczyć przy tym trzeba, że strona posiada wyższe wykształcenie, nie jest osobą niepełnosprawną, nie może jednak, jak twierdzi, znaleźć żadnej pracy. Od dłuższego czasu utrzymuje się z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że od spełnienia przedstawionych powyżej warunków uzależnione jest jedynie przyznanie zasiłku celowego, natomiast sama jego wysokość została pozostawiona przez ustawodawcę uznaniu organu pomocy społecznej. Do wniosku takiego prowadzi treść art. 39 ust. 1 ustawy oraz art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którymi zasiłek celowy a także pomoc w zakresie dożywiania jedynie mogą (a nie muszą) zostać przyznane. Wskazania przy tym wymaga, że opisany element uznaniowości nie oznacza, że wydanie decyzji w tym zakresie polega na zupełnej dowolności działania organu. Rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o uznanie administracyjne podlegają bowiem kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Mianowicie, w pierwszym rzędzie zbadania wymaga, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, a jeżeli tak, to czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic tego uznania, a także czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem – jak wynika z art. 7 K.p.a. – załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Mając na uwadze treść przepisów ustawy podnieść trzeba, że organ przy udzielaniu przedmiotowej pomocy społecznej kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi na gruncie tej regulacji dotyczącymi wymogu dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3), przy jednoczesnym ograniczeniu uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy do sytuacji, gdy potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ratio legis tych postanowień polega na rozdzieleniu funduszy, jakimi dysponuje właściwy organ w taki sposób, aby pomoc dotarła do wszystkich osób uprawnionych w formie i wysokości adekwatnej do zgłaszanych przez nie potrzeb i zasobów finansowych organów pomocy społecznej. Jak wynika z informacji przedstawionych przez organ I instancji środki pieniężne, którymi Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował w styczniu 2013r. były bardzo ograniczone. W okresie tym była to bowiem kwota 350 zł – z przeznaczeniem na zasiłki celowe. W ramach posiadanych środków przyznano zasiłek celowy 6 osobom – uwzględniwszy konieczność udzielenia pomocy w tej formie rodzinom, w tym skarżącej M. K., która otrzymała zasiłek celowy w kwocie 80 zł. Organy wyjaśniły również, że stawka dzienna, według której wyliczana jest wysokość przyznanego w tym zakresie świadczenia, ustalona jest na kwotę 3 zł, gdyż taki jest koszt gorącego posiłku w funkcjonującej w Starachowicach stołówce Caritasu. Mając na uwadze powyższe zasadnym jest stwierdzenie, że wysokość udzielonej M. K. pomocy nie odbiega od średniej wysokości zasiłków celowych przyznawanych w tym okresie przez organ I instancji. Natomiast przyznanie przedmiotowego zasiłku w żądanej przez skarżącą wyższej wysokości niewątpliwie pozbawiłoby, zdaniem Sądu, pomocy inne osoby. Jak wskazano już powyżej możliwości finansowe Ośrodka są ograniczone, a zatem większe świadczenie przyznane stronie wpłynęłoby jednocześnie na obniżenie wysokości zasiłków celowych na zakup posiłku lub żywności przyznawanych pozostałym potrzebującym – a nawet na odmowę udzielenia niektórym z nich pomocy. Tym samym oczekiwane przez M. K. rozstrzygnięcie pozostawałoby w sprzeczności nie tylko z zasadniczymi celami ustawy o pomocy społecznej, ale także z konstytucyjną zasadą równości obywateli oraz solidaryzmu społecznego. Dlatego też w żaden sposób nie można przyjąć, że przyznanie skarżącej zasiłku celowego w zakresie niekorespondującym z jej oczekiwaniami nosiło znamiona dowolności lub było nieuzasadnione. Powołane okoliczności pozwalają stwierdzić, że organy obu instancji – orzekając w przedmiocie przyznania M. K. zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w kwocie 93 zł w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" – nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zakwestionowane przez skarżącą świadczenie nie jest jedynym, które otrzymuje z pomocy społecznej, jako że oprócz tego zasiłku w styczniu 2013r. strona otrzymała także pomoc w formie zasiłku okresowego w kwocie 271 zł oraz zasiłku celowego w wysokości 80 zł – na koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Ponadto, jak wynika z informacji Kolegium, wnioskodawczyni korzysta ze stałego i systematycznego wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starachowicach od wielu lat. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny Kielcach orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.