II SA/Ke 319/08
PostanowienieWSA w Kielcach2008-07-15
Skład orzekający: Małgorzata Długońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, która deklaruje niskie dochody, ale jednocześnie prowadzi zakrojone na szeroką skalę inwestycje budowlane z wykorzystaniem środków pochodzących od syna, może zostać uznana za osobę niezdolną do poniesienia kosztów postępowania?Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podlega oddaleniu, gdy wnioskodawca, mimo deklarowania niskich dochodów, prowadzi znaczące inwestycje budowlane, korzystając z pomocy finansowej syna, co wskazuje na możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy wnioskodawca jest w rzeczywistym ubóstwie.Stan faktyczny
Skarżący S. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, powołując się na niskie dochody z zasiłku przedemerytalnego, konieczność zakupu leków i leczenia, brak majątku oraz korzystanie z pomocy społecznej. Organ rozpatrujący wniosek, opierając się na aktach innych spraw z udziałem skarżącego, ustalił, że S. S. prowadzi zakrojone na szeroką skalę inwestycje budowlane, częściowo finansowane przez syna, co podważa jego twierdzenia o braku środków finansowych.Rozstrzygnięcie
I. Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. II. Oddalono wniosek o ustanowienie radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Dnia 15 lipca 2008 r. Referendarz sądowy Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego.
S. S. złożył urzędowy formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej.
W formularzu wnioskodawca podał, że pobiera zasiłek przedemerytalny w wysokości [...] zł netto miesięcznie, który w całości przeznacza na zakup lekarstw i leczenie, gdyż cierpi choroby układu krążenia, urologicznego i zwyrodnienie stawów. Ponadto dostał skierowanie do szpitala na operację. Skarżący stwierdził, że nie posiada żadnego majątku, nie ma stałego miejsca pobytu, korzysta z pomocy społecznej w postaci ciepłych posiłków.
Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy.
Zgodnie z art. 245 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego). Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
W rozpatrywanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Przy ocenie sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy należy zwrócić uwagę na istotne okoliczności faktyczne wynikające z akt licznych spraw tut. Sądu, gdzie jako skarżący występuje S. S..
Z wyjaśnień udzielonych przez wnioskodawcę pismem z dnia 23 stycznia 2008 r., do sprawy II SA/Ke 11/08 dotyczącej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] nakładającej na S. S., jako inwestora, obowiązek wykonania czynności mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych związanych z utwardzeniem części działki nr ewid. [...] w B., gmina M., wynika, iż całkowity koszt inwestycji polegającej na utwardzeniu i wyłożeniu kostką brukową w/w działki "ocenia się na kwotę 1500 tys. zł". Na obecną chwilę wykonano wyrównanie terenu o powierzchni około 2250 m kw. Prace dotychczas wykonane inwestor – S. S. wycenia na sumę około 18.000 zł. Za te prace już częściowo zapłacił z pieniędzy, które otrzymał w formie pożyczki i darowizny od swojego syna – D. S. – właściciela działki nr [...] w B., na której jest prowadzona inwestycja budowlana.
Tutejszy Sąd rozpatrywał także sprawę o sygn. akt II SA/Ke 450/07 ze skargi S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], dotyczące nakazania S. S. – jako inwestorowi – wstrzymania robót budowlanych prowadzonych na działce o nr ewid. [...] położonej w B., gmina M.. W skardze na w/w rozstrzygnięcie organu odwoławczego S. S. zarzuca, iż nie jest możliwe wybudowanie hotelu, restauracji, parkingu i dróg dojazdowych na tej nieruchomości przy jednoczesnym zachowaniu wymogów zabudowy parterowej oraz 60 – procentowego udziału powierzchni biologicznie czynnej. Twierdzenie to świadczy zarazem o rozmachu i ogromnej wartości inwestycji realizowanej przez skarżącego na przedmiotowej działce. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika natomiast, że na tej samej działce wnioskodawca jako inwestor zrealizował budynek socjalno-gospodarczy o powierzchni 107 m kw.
Wskazać także trzeba na sprawę tut. Sądu o sygn. akt II SA/Ke 638/07 ze skargi S. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 2 października 2007r., w sprawie nakazania S. S. rozbiórki stacji tankowania gazem znajdującej się na działce nr [...] w miejscowości W., gmina C. (położoną przy trasie E-7), wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. W sprawie tej, tak samo jak w wyżej wymienionych właścicielem przedmiotowej działki jest D. S., natomiast jego ojciec jest inwestorem.
Powyższe okoliczności świadczą o tym, iż S. S. prowadzi zakrojone na szeroką skalę działania inwestycyjne na obszarze województwa. Niemożliwym jest by czynił to bez współudziału syna, na którego nieruchomościach realizowane są przedmiotowe inwestycje, zwłaszcza, iż sam osiąga niskie dochody. Jednocześnie, żądanie przez skarżącego w zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z powołaniem się na jego niedostatek (zarówno w rozpatrywanej sprawie jak i pozostałych wyżej wymienionych) w sytuacji, gdy operuje znacznymi środkami finansowymi, choć sam formalnie nie posiada żadnego majątku, stanowi obejście przepisu art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy może mieć bowiem miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy ze względu na ubóstwo wnioskodawcy nie może on ponieść jakichkolwiek wydatków związanych z postępowaniem. Sytuacja taka z całą pewnością nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Wskazania także wymaga, iż – jak wynika z akt administracyjnych w wyżej wymienionych sprawach – skarżący i jego syn mają taki sam adres dla doręczeń, a S. S. regularnie odbiera korespondencję adresowaną do D. S. zarówno w mieszkaniu, jak i przez awizo na poczcie. Można z tego wyciągnąć wniosek, iż prowadzi skarżący w rzeczywistości gospodarstwo domowe wspólnie z D. S. Ze względu na powyższe, twierdzenia wnioskodawcy o przeciwnej treści nie mogą być uznane za wiarygodne. Skarżący zresztą sam przyznał w sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego w sprawie sygn. akt II SA/Ke 11/08, iż często przebywa u syna i spożywa posiłki.
Należy zatem uznać, że skarżący przy pomocy syna, który go w dużej części utrzymuje, jest w stanie zgromadzić środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika prawnego z wyboru, gdyż są one znacznie niższe zarówno od kwot już wydanych i jak przewidywanych kosztów prowadzonych przez nich inwestycji budowlanych.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło