II SA/Ke 337/18

WyrokWSA w Kielcach2018-06-27

Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Dorota Chobian

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zstępny może uzyskać nieodpłatne przyznanie na własność działki gruntu, która została przydzielona jego wstępnym do dożywotniego użytkowania w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu, jeśli nie wykaże nieprzerwanego posiadania tej działki od śmierci wstępnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu i nieprawidłowo oceniły zeznania świadków dotyczące faktycznego władania nieruchomością. Ponadto, organy nie poczyniły wystarczających ustaleń co do tego, czy sporna działka była objęta decyzją o przydzieleniu dożywotniego użytkowania.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty odmawiającą F.S. przyznania nieodpłatnie na własność działki gruntu, która była przydzielona jego wstępnym do dożywotniego użytkowania w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu. Organ odwoławczy uznał, że F.S. nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 118 ust. 1 i 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności nie wykazał nieprzerwanego faktycznego władania nieruchomością od śmierci wstępnego. F.S. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym nienależyte uzasadnienie decyzji, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz F.S. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Chobian, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 marca 2018r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania nieodpłatnie na własność działki gruntu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz F. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 15 marca 2018 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty K. z dnia 15 listopada 2017 r. znak: [...] odmawiającą F.S. przyznania nieodpłatnie na własność działki gruntu oznaczonej numerem [...] o pow. 0,1200 ha, położonej na terenie gm. Ch. obręb H., stanowiącej własność Gminy Ch. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przed organem I instancji toczyło się postępowanie z wniosku F.S., zstępnego (wnuka) A. i K. małż. S., o nieodpłatne przyznanie na własność działki dożywotniego użytkowania przyznanej A. i K. małż. S. z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Skarb Państwa, położonego w gm. Ch. obręb H. w trybie art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2016 r. poz. 277 ze zm.), zakończone wydaniem w/w decyzji z dnia 15 listopada 2017r., od której odwołanie złożył F.S. Rozpatrując odwołanie Kolegium wskazało, że podstawą materialnoprawną decyzji organu I instancji jest art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Regulacja zawarta w tym przepisie uzależnia przyznanie prawa własności działek ubiegającemu się o to zstępnemu między innymi od spełnienia przesłanki, wedle której przedmiotem nabycia może być tylko ta działka, która została przydzielona rolnikowi do użytkowania w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego Państwu. A zatem art. 118 ust. 1 nie stanowi podstawy prawnej do zgłaszania roszczenia o przyznanie własności innych działek niż działka objęta prawem użytkowania. Kolegium podniosło ponadto, że art. 118 ust. 2a wskazanej ustawy wymaga również wykazania, że zstępny faktycznie włada działką w zakresie odpowiadającym uprawnieniom przysługującym zmarłemu rolnikowi. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepis ten wymaga, aby najpóźniej z chwilą śmierci uprawnionego rolnika działka gruntu pozostająca w dożywotnim użytkowaniu była przejęta w posiadanie przez zstępnego rolnika i nieprzerwanie przez niego posiadana w zgodzie z jej przeznaczeniem. Zdaniem Kolegium analiza stanu faktycznego doprowadziła do przyjęcia, że nie zostały wyczerpane ustawowe przesłanki wynikające z art. 118 ust. 1 i 2a ustawy, konieczne do wydania decyzji w przedmiocie przyznania prawa własności przedmiotowej działki. Kolegium wskazało, że ostateczną decyzją z dnia 12 marca 1977 r. znak: [...] Naczelnik Miasta i Gminy w Ch. przejął z urzędu od A. i K. małż. S. na własność Państwa w zamian za rentę gospodarstwo rolne bez zabudowań, położone we wsi H. gm. Ch. o łącznej pow. 7,88 ha, składające się z działek: [...]. Wyżej opisaną decyzją A. i K. małż. S. przydzielono w dożywotnie użytkowanie działkę przyzagrodową o pow. 0,50 ha. Budynki wchodzące w skład przejętego gospodarstwa rolnego, znajdujące się na części działki nr [...], zostały pozostawione jako odrębny przedmiot własności A.S. W wyniku przeprowadzonego w 1977 roku postępowania scaleniowego zatwierdzonego decyzją Wojewody Kieleckiego z dnia 17 września 1977 r. znak: [...] część działki nr [...] znalazła się w działce oznaczonej nr [...]. F.S. w dniu 9 września 2004 r. jako jedyny spadkobierca budynków znajdujących się na działce nr 114 wniósł do organu I instancji wniosek o zwrot działki. W toku prowadzonego postępowania na wniosek Starosty dokonano podziału działki nr [...], w wyniku którego wydzielono działkę zabudowaną oznaczoną numerem [...]o pow. 0,1100 ha oraz działkę gruntu oznaczoną [...] o pow. 0,1200 ha. Następnie decyzją z dnia 25 lutego 2005 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. nr 10, poz. 53 ze zm.) Starosta przyznał nieodpłatnie na rzecz F.S. własność działki stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, oznaczonej numerem [...] o pow. 0,1100 ha, położonej w H. gm. Ch. W drugim punkcie tej decyzji Starosta odmówił F.S. nieodpłatnego przyznania na własność działki stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej numerem [...] o pow. 0,1200 ha. Wnioskiem z dnia 19 maja 2017r. F.S., zstępny (wnuk) A. i K. małż. S., złożył podanie o nieodpłatne przyznanie mu na własność w trybie art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników działki nr [...] o pow. 0,1200 ha położonej w H. gm. Ch. Organ I instancji na podstawie skróconych aktów zgonów wydanych przez USC w Ch. sporządzonych w dniu 2 czerwca 2017 r. ustalił, że K.S. zmarła w dniu 23 maja 1979 r., natomiast A.S. zmarł 27 grudnia 1990r. Przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1974 r. o przekazaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za renty i spłaty pieniężne (Dz.U. z 1974 r. nr 21 poz. 118). Organ odwoławczy podał, że w celu ustalenia czy F.S. faktycznie włada wnioskowaną nieruchomością w zakresie odpowiadającym uprawnieniom rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu, w dniu 8 września 2017 r. organ I instancji przeprowadził oględziny nieruchomości oznaczonej nr 114/2. W wyniku oględzin ustalił, iż ww. nieruchomość nie jest użytkowana rolniczo, w całości porośnięta jest wysokimi chwastami i trawami. Na działce nie widać śladów upraw ani też nie stwierdzono, że jest to łąka. Zdaniem Kolegium z dokumentów zawartych w aktach sprawy nie wynika, aby działka o nr ewid. [...] była przekazana wstępnym F.S. do bezpłatnego użytkowania. Ostateczną decyzją z dnia 12 marca 1977 r. znak: [...] Naczelnik Miasta i Gminy Ch. przydzielił A. i K. małż. S. w dożywotnie użytkowanie działkę przyzagrodową o pow. 0,50 ha. Decyzja ta stanowi o ustanowieniu prawa użytkowania nieruchomości i posiada charakter konstytutywny, niemniej jednak decyzja ta wglądem samych nieruchomości odnosi się w sposób nieostry, określając jedynie ich powierzchnię i wskazując ją jako 0,50 ha. To ten akt administracyjny przesądza zaś o uprawnieniach strony do konkretnej lub konkretnych nieruchomości, pozbawiając wszelkich uprawnień do innych działek gruntu. Przedmiotowa działka w dokumencie tym nie została zaś uwzględniona. Poza tym zdaniem Kolegium fakt zawarcia umowy dzierżawy przez zstępnego byłych rolników, nie może stanowić spełnienia warunków z art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a to z tej przyczyny, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest wykazanie nieprzerwanego dysponowania nieruchomością przez zstępnych, a także musi być spełniony podstawowy warunek w postaci przekazania nieruchomości byłym rolnikom do dożywotniego użytkowania - a ten warunek w spawie się nie ziścił. Uzasadniając nieziszczenie się przesłanki przewidzianej w art. 118 ust. 2a ustawy Kolegium wskazało, że F.S. nie wykazał aby nieprzerwanie, tj. od dnia 27.12.1990 r. (data śmierci A.S.) użytkował nieruchomość nr ewid. 114/2. Z przedłożonej przez stronę umowy dzierżawy wynika, iż objął nieruchomość w użytkowanie wieczyste w dniu 31 sierpnia 2017r. Również z odwołania wynika, że od 2007 r. skarżący prowadzi działalność rolniczą na spornej nieruchomości. Kolegium podniosło, że z powołanego wyżej przepisu wywodzi się obowiązek aby zstępny użytkował działkę nieprzerwanie od śmierci wstępnego. Organ odwoławczy podał również, że z zeznań zaproponowanych w odwołaniu świadków nie wynika, aby sporna działka była użytkowana przez skarżącego nieprzerwanie od roku 1990. Ze zgodnych zeznań świadków wynika, że F.S. uprawiał rolniczo działkę w latach 2016 - 2018. Co do pozostałego czasu, a przede wszystkim obejmującego okres od 27 grudnia 1990 r., zeznania stron są lakoniczne i mało konkretne i nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący użytkował działkę nieprzerwanie przez okres ostatnich prawie 28 lat. Kolegium zaznaczyło również, że sam odwołujący się wyjaśnił, że dopiero od 2007 r. objął w użytkowanie sporną nieruchomość. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżając w całości powyższą decyzję, F.S. zarzucił naruszenie przepisów: – art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie zbyt ogólnikowych stwierdzeń, niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i na których się oparł, pominięcie faktów istotnych dla sprawy, co skutkowało niewyjaśnieniem od kiedy faktycznie skarżący włada nieruchomością oraz niewskazaniem dlaczego nieruchomość o nr ewid. 114/2 nie może być uznana za nieruchomość, która przekazana została poprzednikowi prawnemu do bezpłatnego użytkowania; – art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji prowadzące do niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.; – art. 10 § 1 i 79a § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania przez organ II instancji polegające na braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie przed wydaniem decyzji oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; – art. 79 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony oraz pełnomocnika o zamiarze przeprowadzenia dowodu (przesłuchanie świadków J.W. i E.K.). W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c p.p.s.a. skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga F.S. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną orzekania przez organy były przepisy art. 118 ust. 1, 2a i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 2336 ze zm.), dalej jako "u.s.r.". Zgodnie z ust. 1 art. 118 osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Z kolei ust. 2a art. 118 stanowi, że z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków. Decyzje w w/w sprawach wydaje starosta (ust. 4). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że uprawnienie wynikające z w/w przepisu jest niezależne od uprawnienia wynikającego z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53), dalej jako "ustawa z dnia 24 lutego 1989r.". Uprawnienie określone w tym ostatnim przepisie jest związane z sytuacją, o której mowa w art. 11 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118), a także w analogicznym przepisie art. 51 następnie obowiązującej ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140), i jego celem jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków. Natomiast przepis art. 118 u.s.r. dotyczy sytuacji przewidzianej w art. 12 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. (a także w analogicznym przepisie art. 22 powyższej ustawy z dnia 27 października 1977 r.), a więc chodzi w nim wyłącznie o przyznanie własności działki gruntu rolnego przyznanej do bezpłatnego użytkowania (por. wyrok NSA w Łodzi z dnia 9 maja 1995r., sygn. SA/Łd 983/94). Jak słusznie odnotował organ odwoławczy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych na tle art. 118 ust. 2a u.s.r. (m.in. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2018r., sygn. II OSK 958/16, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 lutego 2018r., sygn. II SA/Sz 110/18, wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 czerwca 2010r., sygn. II SA/Ke 266/10), prawo do nabycia własności działki gruntu przyznanej do użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu przysługuje zstępnemu osoby uprawnionej, ale tylko i wyłącznie takiemu, który od chwili śmierci osoby uprawnionej nieprzerwanie faktycznie włada daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, przy czym warunek faktycznego władania oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości przez zstępnego, ubiegającego się o przyznanie prawa własności, czyli osobistego uprawiania i pobierania pożytków z nieruchomości. Wymóg tak rozumianego władania nieruchomością dotyczy także momentu rozstrzygania przez organy. Pomimo powołania się przez organ odwoławczy na taką wykładnię wskazanego przepisu, dokonując ustaleń faktycznych i wydając rozstrzygnięcia organy obu instancji naruszyły w stopniu istotnym przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Negatywna decyzja organu I instancji oparła się w zasadzie wyłącznie na jednorazowej czynności w postaci oględzin nieruchomości dokonanych w dniu 8 września 2017r., kiedy to stwierdzono, że nie jest ona użytkowana rolniczo, w całości jest natomiast porośnięta wysokimi chwastami i trawami. Jak tłumaczył F.S. przesłuchany na etapie postępowania odwoławczego, działkę zaorał w kwietniu 2017r. pod poplon. Wysoka temperatura, duża wilgotność, a później letnia susza spowodowały, że nie dało się zaorać działki. Dopiero pod koniec września lub na początku października 2017r. możliwa była orka (na okoliczność czego skarżący przedłożył fotografie), a w kwietniu zasiany zostanie poplon, co jest potrzebne do użyźnienia gleby pod warzywa. Okoliczności te potwierdzili także w swoich zeznaniach J.W. i E.K. Z zeznań tych świadków wynika ponadto, że F.S. uprawiał rolniczo przedmiotową działkę jeszcze za życia swojego dziadka A. – były tam przez niego sadzone warzywa, truskawki, ziemniaki, groch, siana kukurydza i żyto. J.W. miał pomagać skarżącemu i jego żonie odkąd miał 22 lata, tj. od 1987 roku. Działkę tę – jak zeznał – orał przeważnie dwa razy do roku. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji stwierdził, że "z zeznań zaproponowanych w odwołaniu świadków nie wynika, aby sporna działka była użytkowana przez skarżącego nieprzerwanie od 1990r. Ze zgodnych zeznań świadków wynika, że F.S. uprawiał rolniczo działkę w latach 2016 - 2018. Co do pozostałego czasu, a przede wszystkim obejmującego okres od 27 grudnia 1990 r. zeznania stron są lakoniczne i mało konkretne i nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący użytkował działkę nieprzerwanie przez okres ostatnich prawie 28 lat". W ocenie Sądu tak dokonana ocena powyższych zeznań narusza w stopniu istotnym dyspozycję art. 80 k.p.a. Jak podniesiono, obaj świadkowie potwierdzili bowiem, że skarżący użytkował działkę od 1987r., jeszcze za życia swojego dziadka A.S. Żaden ze świadków nie zaprzeczył, że użytkowanie działki miało miejsce aż do dnia dzisiejszego. E.K. zeznał na przykład: "Osobiście widziałem, że pan F.S. uprawiał rolniczo działkę [...]. Od lat (jeszcze za życia swojego dziadka A.) pan F. uprawiał rolniczo tę działkę". Nieuprawnionym jest jednak w tej sytuacji wniosek, że z zeznań tych wynika, iż skarżący kiedykolwiek przestał użytkować działkę. Jeśli organ miał jakiekolwiek wątpliwości co do tego czy przez cały okres po śmierci A.S. skarżący uprawiał działkę winien zlecić bardziej szczegółowe przesłuchanie świadków na tę okoliczność, a nie oceniać je jako "lakoniczne i mało konkretne". Świadkowie podają przecież co było uprawiane, że ziemia była orana przeważnie dwa razy do roku. Sam F.S. przesłuchany jako strona stwierdził zaś, że po śmierci dziadka dalej użytkował działkę. Organy nie oceniły tej wypowiedzi i nie zakwestionowały jej w żaden sposób. Organ odwoławczy nie odniósł się także do twierdzeń skarżącego dotyczących zaorania działki w kwietniu i październiku 2017r. Twierdzenia te przeczyłyby przecież ustaleniom organu I instancji co do braku użytkowania ziemi w obecnym czasie. Z kolei organ odwoławczy podał, że "ze zgodnych zeznań świadków wynika, że F.S. uprawiał rolniczo działkę w latach 2016-2018". Trudno powiedzieć, czy organ uznaje zatem te zeznania w tej części za wiarygodne czy też nie. Gdyby bowiem uznał je za wiarygodne mogłoby to świadczyć o tym, że nie podziela ustaleń organu I instancji opartych na oględzinach z dnia 8 września 2017r. Ponadto nie jest równoznaczne z użytkowaniem działki posiadanie podpisanej umowy dzierżawy, co w przypadku skarżącego miało miejsce od 2007r. Nie można wykluczyć, że skarżący, mimo braku takiej umowy, faktycznie użytkował działkę także wcześniej. Organy jednak nie dokonały wystarczających ustaleń w tym zakresie. Nie można także podzielić stanowiska organu odwoławczego co do tego, że skoro w decyzji z dnia 12 marca 1977 r. Naczelnik Miasta i Gminy Ch. przydzielił A. i K. małż. S. w dożywotnie użytkowanie działkę przyzagrodową o pow. 0,50 ha, określając ją tym samym w sposób nieostry, to brak jest podstaw do przyjęcia, że działka o nr ewid. [...]została przekazana wstępnym wnioskodawcy do bezpłatnego użytkowania. Twierdzenie takie jest przedwczesne, organy nie poczyniły bowiem w tym zakresie żadnych ustaleń, stwierdzając jedynie, że w wyniku przeprowadzonego w 1977 roku postępowania scaleniowego zatwierdzonego decyzją Wojewody K. z dnia 17 września 1977 r. część działki nr [...] znalazła się w działce oznaczonej nr [...], a w toku prowadzonego postępowania z wniosku F.S. o zwrot działki, na wniosek Starosty K. dokonano podziału działki nr [...], w wyniku którego wydzielono działkę zabudowaną oznaczoną numerem [...]o pow. 0,1100 ha (przyznaną F.S. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r.) oraz działkę gruntu oznaczoną [...]o pow. 0,1200 ha. Organy nie zgromadziły w szczególności żadnej dokumentacji, choćby – o ile to możliwe – dotyczącej wspomnianego postępowania scaleniowego, nie dokonały analizy geodezyjnej, mogącej prowadzić do ustalenia o jaką część działki może chodzić. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy, co ma kluczowe znaczenie dla każdego postępowania, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania administracyjnego (wyr. NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., II FSK 521/07, LEX nr 475569). Rację ma ponadto skarżący twierdząc, że organ II instancji naruszył art. 10 § 1 k.p.a. i art. 79a § 1 k.p.a. nie zawiadamiając i nie informując skarżącego w trybie przewidzianym w tych przepisach, a nadto naruszył art. 79 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia pełnomocnika skarżącego o terminie przesłuchania świadków. Nie jest bowiem równoznaczne z takim zawiadomieniem telefoniczne uzgodnienie terminu z żoną skarżącego, co wynika z adnotacji urzędowej (k. 104). Z tych wszystkich względów, wobec faktu, iż zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem powołanych przepisów prawa procesowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji publicznej I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. W szczególności, przy uwzględnieniu powyższych wskazań, zgromadzi materiał dowodowy zmierzający do ustalenia, czy doszło do spełnienia przesłanek art. 118 ust. 1 i 2a u.s.r., dokona należytej analizy tego materiału, a zapadłe rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie ze wskazaniami art. 107 § 3 kpa. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło