II SA/Ke 338/07
WyrokWSA w Kielcach2007-08-16
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Sylwester Miziołek, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres poprzedzający złożenie wniosku o kontynuację świadczenia, mimo że dziecko posiadało orzeczenie o niepełnosprawności, a strona twierdzi, że nie została należycie poinformowana o możliwości złożenia wniosku?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.), ponieważ nie zbadał zarzutu strony o braku stosownego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o świadczenie rodzinne przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności. Brak należytego poinformowania strony o jej uprawnieniach nie może skutkować dla niej szkodą, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie, lecz do kontroli legalności działania organu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od maja 2005 r. do października 2006 r. Organ administracji uznał, że prawo do świadczenia można ustalić jedynie od listopada 2006 r., czyli od miesiąca złożenia wniosku o kontynuację świadczenia, mimo że dziecko posiadało orzeczenia o niepełnosprawności obejmujące wcześniejsze okresy. Strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym braku należytego poinformowania o możliwości złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]znak:[...] w przedmiocie dodatków do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata T. Ż. kwotę 292, 80 ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 ( pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania E. D. utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Z-cy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. D. (ur. [...]) na okresy:
- od 1 maja 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.
- od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r.
- od 1 września 2006 r. do 31 października 2006 r.
oraz orzekającą o przyznaniu prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. D. na okres
- od 1 listopada 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazaną przez organ I instancji, tj. art. 4-6, art. 8, art. 13, art. 26, art. 29 ust. 1, art. 30, art. 32, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992), przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 130, poz. 903).
Organ podniósł, że prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:
1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie uczącej się (art. 4 ust. 2).
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Od dnia 1 września 2006 r. wysokość tego dodatku wynosi na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia 80 zł miesięcznie (§ 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych).
K. D. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 14 grudnia 2006 r., wydanym w wyniku wykonania wyroku Sądu Okręgowego w K. Wydział VI Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 października 2006 r. sygn. akt IV Ua 10/06 przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie, które zostało wydane na okres do 31 grudnia 2006 r. Jest to kolejne orzeczenie, gdyż dziecko K. D. posiadał orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...], które zachowało swą ważność do dnia 30 kwietnia 2005 r.
Organ odwoławczy podniósł, że orzeczenie o niepełnosprawności K. D., którym obecnie się legitymuje stanowi kontynuację poprzedniego orzeczenia z dnia [...]. W związku z powyższym prawo do świadczeń rodzinnych należy ustalić na podstawie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w sytuacji, kiedy osoba niepełnosprawna uzyska kolejne orzeczenie o niepełnosprawności bądź odpowiednio o stopniu niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym złożony został wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.
E. D. wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna K. D. złożyła w dniu 30 listopada 2006 r. (następnie uzupełniony w dniu 15 grudnia 2006 r. i 22 grudnia 2006 r.) na okresy: od 1 maja 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., od 1 września 2006 r. do 31 grudnia 2006 r.
Organ odwoławczy podniósł, że wobec tego, że wniosek w przedmiocie kontynuacji świadczenia strona złożyła w miesiącu listopadzie 2006 r., to w myśl powyższego przepisu prawo do tego świadczenia należy ustalić od miesiąca listopada 2006 r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności (art. 24 ust. 3 ustawy).
Zdaniem organu uregulowania art. 24 ustawy nie dają podstaw tego, aby w opisanym stanie faktycznym ustalić prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko K. D. zgodnie z oczekiwaniem strony, tj. za okresy: od 1 maja 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r., od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., od 1 września 2006 r. do 31 października 2006 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy nie wynika, żeby organ I instancji uchybił przepisom postępowania w zakresie informowania, przede wszystkim nie wynika ażeby MOPR odmówił udzielenia informacji. Organy administracji mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich, jednakże nie jest ich zadaniem obowiązek świadczenia pomocy prawnej. Organ zauważył, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych ulegają częstym zmianom i z oczywistych względów nie jest możliwe, zwłaszcza w dużym ośrodku, ażeby organ ds. świadczeń rodzinnych informował z urzędu wszystkich beneficjentów o zmianach, jakie następują w tych przepisach.
Organ odwoławczy podniósł, że jakkolwiek skarżąca złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego z opóźnieniem z przyczyn niezależnych od siebie dopiero w miesiącu listopadzie 2006 r., to nie jest możliwe przyznanie tego świadczenia za okresy wcześniejsze, mimo że wyrok Sądu potwierdził, że dziecko w okresie od 1 maja 2005 r. do 31 grudnia 2006 r. było dzieckiem niepełnosprawnym. Prawo do świadczeń rodzinnym w sytuacji kontynuacji orzeczenia ustala się nie wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku o kontynuację świadczenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła E. D., obecnie nosząca nazwisko N. Pełnomocnik z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tzn. art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazał, że "zasiłek stały pielęgnacyjny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego skarżąca pobierała do 30 kwietnia 2005 r., ponieważ do 30 kwietnia 2005 r. ważne było orzeczenie o niepełnosprawności syna". Wniosek z dnia 30 listopada 2006 r. jest kontynuacją wniosku, albowiem w dniu 21 kwietnia 2005 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o uznanie syna za niepełnosprawnego. Wniosek w sprawie niniejszej skarżąca złożyła dopiero dnia 30 listopada 2006 r., gdy uzyskała prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego o niepełnosprawności syna z dnia 27 października 2006 r. Podniósł także zarzut naruszenia prawa procesowego związanego z brakiem należytego poinformowania stron o możliwości złożenia wniosku przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu powszechnego o niepełnosprawności syna, które mogło być postawą do zawieszenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, aczkolwiek przyczyny jej uwzględnienia nie w pełni są tożsame z przedstawionymi przez skarżącą. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze.
Podkreślenia wymaga, że Sąd nie ocenia zaskarżonej decyzji pod względem słuszności i celowości.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jej wydania stwierdzić należy, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialno-prawną decyzji w sprawie niniejszej, wskazaną przez organ I instancji stanowiły przepisy art. 4-6, art. 8, art. 13, art. 26, art. 29 ust. 1, art. 30, art. 32, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992), zwanej dalej "ustawą", przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 130, poz. 903).
Organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ponadto przepis art. 24 ust. 3a ustawy, mający jego zdaniem zastosowanie w sprawie niniejszej, na podstawie którego przyjął, iż wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia rodzinnego nie może być uwzględniony za cały wskazany w nim okres, a jedynie od dnia złożenia wniosku. Przepis ten stanowi, iż w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego.
Podkreślić należy, że w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo to przyznaje się na okres zasiłkowy, chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 3 zd. 1). W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3 zd. 2). "Termin ważności orzeczenia" oznacza okres, w jakim w sensie materialnego prawa administracyjnego osoba uprawniona czerpie z orzeczenia tytuł do korzystania ze statusu osoby niepełnosprawnej. Termin ważności orzeczenia należy utożsamiać z okresem, na jaki orzeczono niepełnosprawność w orzeczeniu o niepełnosprawności. Status niepełnosprawnego oraz tytuł do świadczenia rodzinnego związanego z niepełnosprawnością trwa do końca miesiąca, w którym ustaje status niepełnosprawnego.
Pierwsze orzeczenie o niepełnosprawności dziecka K. D. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku przedstawiciela ustawowego złożonego w dniu 1 marca 2004 r. (k. 68 akt administracyjnych). Organ odwoławczy mylnie wskazał w uzasadnieniu decyzji datę wydania orzeczenia na [...]. W orzeczeniu tym określono termin ważności orzeczenia na dzień 30 kwietnia 2005 r. Kolejne orzeczenie o niepełnosprawności, związane z wydaniem przez Sąd Okręgowy w K. Wydział VI Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia 27 października 2006 r. sygn. akt IV Ua 10/06 Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał dnia [...], określając, że niepełnosprawność datuje się od dnia 1 maja 2005 r., a orzeczenie wydaje się na okres do dnia 31 grudnia 2006 r.
W obu orzeczeniach tożsame jest schorzenie uzasadniające kolejne ustalenie tego samego rodzaju niepełnosprawności, określone symbolem [...]., zatem przyjąć należy, że organ słusznie przyjął, że występuje kontynuacja orzeczenia, o jakiej mowa w art. 24 ust. 3a ustawy.
Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] stanowiło podstawę do przyznania świadczenia rodzinnego, jednak z akt sprawy nie wynika, ażeby skarżąca, będąca matką małoletniego K. D. taki zasiłek miała przyznany i go faktycznie pobierała. Od ustalenia tej okoliczności zależy, czy była ona uprawniona do złożenia wniosku o "kontynuację świadczenia rodzinnego", o którym mowa w art. 24 ust. 3a ustawy i możliwość zastosowania tego przepisu w zakresie obliczenia terminu początkowego pobierania świadczenia rodzinnego związanego z niepełnosprawnością. Żądanie uzupełnienia decyzji może bowiem dotyczyć na gruncie art. 24 ust. 3a ustawy wyłącznie ustalenia okresu zasiłkowego, w zakresie nieobjętym decyzją uzupełnianą. Organ odwoławczy przyjmuje, że jest to wniosek o kontynuację świadczenia, jednak tej okoliczności niczym nie uzasadnia. Zauważyć jednak należy, że wniosek skarżącej z dnia 30 listopada 2005 r. jako początek okresu zasiłkowego wskazuje dzień 1 maja 2004 r., który jest pierwszym dniem uprawniającym do zasiłku na podstawie pierwszej decyzji o niepełnosprawności (z dnia 30 kwietnia 2004 r.).
Przepis art. 24 ust. 3a ustawy wszedł w życie dopiero 1 czerwca 2005 r., jednak przyjąć należy, że nie ma znaczenia czy utrata ważności dotychczasowego orzeczenia o niepełnosprawności nastąpiła przed, czy też po tej dacie, ale to czy nastąpiło zdarzenie uzasadniające wydłużenie okresu przysługiwania świadczenia.
Zatem w sprawie niniejszej, gdyby skarżąca pobierała świadczenie rodzinne w związku z orzeczeniem z dnia 30 kwietnia 2004 r., które utraciło ważność 30 kwietnia 2005 r. mogłaby złożyć wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego i uzyskać je na podstawie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy.
Podkreślić należy, że strona nie jest związana terminem złożenia wniosku o uzupełnienie okresu zasiłkowego. Wniosek w zasadzie powinien być złożony w dowolnym dniu miesiąca, w którym rozpoczyna się okres nowoustalonej niepełnosprawności, ale złożenie wniosku po jego upływie powoduje, że już za miniony miesiąc organ nie może przyznać świadczenia rodzinnego i ustala początkową datę przysługiwania świadczenia bez zachowania ciągłości ze świadczeniem przysługującym na podstawie decyzji uzupełnianej. Zmiana art. 24 ust. 3a wprowadzona została z dniem 14 stycznia 2006 r. (przez art. 1 pkt 9 lit. a ustawy z 29.XII.2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych - Dz.U. Nr 267, poz. 2260) i uzależniła uzyskanie uzupełnienia świadczenia rodzinnego od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o jego kontynuację.
Przepis art. 1 pkt 9 lit. b ustawy z 29.XII.2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadził także z dniem 14.I.2006 r. do art. 24 nowy ustęp - 3b, umożliwiający uzyskiwanie okresów uzupełniających pobieranie świadczenia już na podstawie wykazania, że toczy się postępowanie o stwierdzenie tożsamej z poprzednią niepełnosprawności. Wniosek o uzupełnienie decyzji co do okresu zasiłkowego w związku z ustaniem niepełnosprawności i ubieganiem się o wydanie nowego, tożsamego orzeczenia o niepełnosprawności może być złożony więc przed uzyskaniem nowego orzeczenia. Wystarczającym do uwzględnienia wniosku o uzupełnienie jest wykazanie przez stronę, że ubiega się przed właściwym zespołem do spraw niepełnosprawności o takie samo jak poprzednio orzeczenie. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 3b ustawy w takim przypadku do wniosku dołącza się zaświadczenie właściwej instytucji, potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności.
Powyższa analiza przepisów, na podstawie których orzekł organ odwoławczy wskazuje, że do ich zastosowania konieczne jest ustalenie, czy skarżąca pobierała świadczenie rodzinne - zasiłek rodzinny, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, świadczenie pielęgnacyjne w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 30 kwietnia 2004 r., i czy złożony przez nią dnia 30 listopada 2006 r. wniosek należy, jak to uczynił organ odwoławczy uznać za wniosek o kontynuację świadczenia, co wiąże się z ustaleniem początkowej daty okresu zasiłkowego. Z zaświadczenia MOPR z dnia [...] złożonego przez skarżąca na rozprawie wynika, że w okresie od 1.X.2003 r. do 30.IV.2004 r. pobierała ona na podstawie ustawy z dnia 29.XI.1990 r. o pomocy społecznej świadczenie w formie zasiłku stałego z tytułu opieki nad dzieckiem. Było to zatem świadczenie, przyznane przed wejściem w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych (1.V.2004 r.), co do pozostałego okresu - po 30.IV.2004 r. brak jest danych w sprawie. Sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń w sprawie. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu i z tego względu nie może zastępować organu administracji publicznej. Rolą sądu była zatem kontrola zaskarżonej decyzji i prawidłowość przeprowadzonego przez ten organ postępowania dowodowego.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia przez organ przepisów postępowania tj. braku poinformowania skarżącej o jej uprawnieniach do złożenia wniosku przed uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności zauważyć należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone w oparciu o przepisy procedury administracyjnej. Zgodnie zaś z przepisami art. 8 i 9 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa i są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W szczególności organy są zobowiązane do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu winny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Przepis art. 24 ust. 3a i 3b nie obowiązywał w dacie, gdy upłynął termin ważności pierwszego orzeczenia o niepełnosprawności, tj. 30 kwietnia 2005 r., wszedł w życie w aktualnym brzmieniu dnia 14 stycznia 2006 r. Obowiązujący wówczas przepis art. 24 ust. 2. ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określał początkowy termin ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (nie wyróżniając przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności) stanowił, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, ale przepis ten - mający na celu zmobilizowanie wnioskodawców do przedstawienia organowi kompletu dokumentacji pozwalającej na prawidłowe rozstrzygnięcie wniosku - nie mógł być interpretowany w oderwaniu od podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Skarżąca w odwołaniu wskazała, że wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego złożyła dopiero po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego o ustaleniu niepełnosprawności, a organ wiedząc o początkowej odmowie zaliczenia dziecka do niepełnosprawnych i odwoływaniu się od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i wyroku sądu I instancji "nigdy nie proponował złożenia odpowiednich wniosków" wcześniej. Zauważyć należy, że skarżąca wniosek o zaliczeniu syna do osób niepełnosprawnych złożyła do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dnia [...] (przed upływem terminu ważności poprzedniego orzeczenia), lecz decyzję organu uzyskała dopiero dnia [...]. Zatem uznać należy, że w sytuacji, gdy skarżąca ubiegając się o przyznanie świadczenia o charakterze pomocowym, jakim jest świadczenie rodzinne, zawiadamia organ o takiej sytuacji, winna być pouczona o możliwości złożenia wniosku i późniejszym jego uzupełnieniu stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności, a brak tego nie może skutkować dla niej szkodą.
W tym konkretnym przypadku zatem, mając na uwadze ogólne zasady postępowania administracyjnego oraz cel ustawy o świadczeniach rodzinnych organ odwoławczy winien był zbadać podniesiony w odwołaniu zarzut braku stosownego pouczenia, odebrać od skarżącej wyjaśnienia i w zależności od ich treści rozważyć konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. Nie wystarczy bowiem samo stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ nie ma obowiązku udzielania porad prawnych wobec często zmieniających się przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę.
Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia adw. T. Ż. z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uzasadnia § 18 ust. 1 pkt 1c oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło