II SA/Ke 34/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Wojewody z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. znak: [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania R.K. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...]. znak: [...] w sprawie odmowy umorzenia w całości zadłużenia z tytułu zawartej w dniu 30.04.2001r. umowy pożyczki Nr 2/2001 na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż w dniu 30 kwietnia 2001r. została zawarta pomiędzy Urzędem Pracy w K. a R.K. umowa pożyczki w kwocie 9 tys. zł na podjęcie działalności gospodarczej "Usługi w zakresie wywozu nieczystości stałych z terenu gminy S. i innych". Zabezpieczeniem spłaty udzielonej pożyczki był weksel oraz poręczenie czterech poręczycieli. Pożyczkobiorca na poczet zadłużenia wpłacił kwotę 5 tys. zł i zaprzestał dalszej spłaty pożyczki. Wnioskiem z dnia 24 marca 2006r. R.K. zwrócił się o umorzenie zadłużenia. Decyzją z dnia [...]. znak: [...] Starosta na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 18 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odmówił umorzenia w całości zadłużenia z tytułu zawartej umowy pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej. Od powyższej decyzji odwołał się R.K. podnosząc, iż działalność okazała się nierentowna w związku z tym po 8 miesiącach zaprzestał jej prowadzenia. Nadto wskazał, iż pozostaje jedynym żywicielem rodziny, ma na utrzymaniu dwóch synów w wieku szkolnym i bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy żonę, pracuje w wymiarze - etatu. Rodzina spłaca również raty kredytu hipotecznego za dom, w którym mieszka. Podkreślił, iż w istniejącej sytuacji finansowej nie jest w stanie dalej spłacać pożyczki. Wojewoda rozpatrując odwołanie stwierdził, że w sprawie stosownie do art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe tj. ustawy dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Powołując brzmienie art. 18 ust. 4a pkt 5 w zw. z ust. 4b tej ustawy organ odwoławczy wskazał, że umorzenie pożyczki za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie (szczególne względy gospodarcze lub społeczne) zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Decyzja dotycząca umorzenia pożyczki w całości lub w części, odroczenia terminu jej spłaty albo rozłożenia na raty oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Do organu podejmującego decyzję należy ocena, czy zostały spełnione warunki uzasadniające odroczenie, rozłożenie na raty lub umorzenie pożyczki. Wprawdzie sytuacja materialna R.K. jest bardzo trudna, jednakże postępowanie wyjaśniające dotyczące poręczycieli wykazało, że ich sytuacja (stabilne dochody) umożliwia spłatę zadłużenia. Dokonując oceny postępowania pierwszoinstancyjnego Wojewoda uznał, że Starosta we właściwy sposób przeprowadził postępowanie administracyjne uzyskując opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia oraz informacje na temat sytuacji ekonomicznej zarówno dłużnika, jak i poręczycieli. Zdaniem Wojewody Świętokrzyskiego powyższe okoliczności oraz fakt niewywiązywania się R.K. z kolejnych zobowiązań składanych w toku spłaty zadłużenia czynią wniosek o umorzenie zadłużenia niezasadnym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 18 lipca 2006r. wniósł R.K., podnosząc, że jest dla niego krzywdząca. Skarżący powtórzył wyjaśnienia dotyczące zawarcia umowy pożyczki oraz spłaty 5 tys. zł. Jednocześnie zwrócił się o zaliczenie spłaconych rat na poczet należności głównej a nie na poczet odsetek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej w skrócie ustawa p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest uprawniony do badania celowości i słuszności wydanych decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego sąd nie stwierdził, aby w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego bądź procesowego, które mogłoby stanowić podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) obowiązującej w dacie podejmowania przez Wojewodę kwestionowanej decyzji - pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych. Z tego względu podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia Wojewody oraz organu I instancji stanowił przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) stosownie do którego, Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę udzieloną z Funduszu Pracy o ile zachodzą okoliczności wymienione w pkt 1 - 5 tego przepisu, a mianowicie jeżeli: 1/ wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, 2/ w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, 3/ pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, 4/ wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, 5/ przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Stosownie do art. 18 ust. 4b cyt. wyżej ustawy umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Wojewoda prawidłowo przyjął, że samo umorzenie pożyczki pozostawiono uznaniu organu zatrudnienia (staroście). Uznanie w tym zakresie zostało ograniczone poprzez określenie, iż okoliczności uzasadniające umorzenie wymienione w art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. muszą zachodzić co do wszystkich osób odpowiadających solidarnie z dłużnikiem za spłatę pożyczki. Jak zgodnie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie decyzja wydana w oparciu o przepis zawierający element uznania jest decyzją uznaniową co oznacza, że organ administracyjny "może" podjąć w sprawie rozstrzygnięcie ale nie ma nakazu ustalenia określonej treści rozstrzygnięcia. Element uznaniowości nie świadczy jednak o tym, że decyzja polega na zupełnej dowolności działania organu. Decyzje wydawane według uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej pod względem ich zgodności z prawem, albowiem wymaga zbadania to, czy w ogóle dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy przy wydawaniu decyzji nie przekroczono granic uznania administracyjnego oraz czy prawidłowo uzasadniono - w zgodzie z art. 7 kpa - wybór danego rozstrzygnięcia sprawy. Według zasad zawartych w art. 7 kpa., organy administracji publicznej w toku postępowania są zobowiązane przestrzegać prawa, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Pozostaje bezspornym, że zabezpieczeniem spłaty udzielonej R.K. pożyczki z Funduszu Pracy był weksel oraz poręczenie czterech poręczycieli (w dacie wydawania zaskarżonej decyzji jeden z poręczycieli nie żył). W celu ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz poręczycieli zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w postaci zebrania wywiadów środowiskowych, z których wynika, że poręczyciele posiadają źródła dochodu z tytułu zatrudnienia bądź pracy w gospodarstwie rolnym. Za prawidłowe należy uznać więc stanowisko organów, iż istnieje majątek, z którego można dochodzić należności. Powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie, że nie zachodzą względy społeczne i gospodarcze wobec wszystkich osób solidarnie odpowiadających za spłatę pożyczki uzasadniające jej umorzenie. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji jest również fakt, że Powiatowa Rada Zatrudnienia wyraziła opinię o celowości umorzenia połowy zadłużenia skarżącego i rozłożenia pozostałej części na raty, co świadczy o szukaniu rozwiązań w tej trudnej sytuacji w jakiej znalazł się skarżący. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Starosta wielokrotnie odraczał terminy spłaty należności. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, że organy administracji przeprowadziły rozeznanie, co do sytuacji rodzinnej, materialnej oraz finansowej osób odpowiedzialnych za spłatę zaciągniętej przez R.K. pożyczki, w wyniku którego po uzyskaniu wymaganego prawem stanowiska Powiatowej Rady Zatrudnienia nie znalazły podstaw do całkowitego umorzenia pozostałej do spłaty pożyczki. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy przepisów k.p.a. w zakresie należytego zgromadzenia materiału dowodowego oraz dokładnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. W ocenie Sądu, taki sposób rozstrzygnięcia sprawy jest zgodny z przepisami prawa materialnego w zakresie dotyczącym umarzania pożyczek zaciągniętych z Funduszu Pracy i nie narusza zasad uznania administracyjnego. Sąd nie może natomiast badać celowości i słuszności wydanej decyzji. Kwestie dotyczące zaliczenia dokonanych wpłat na poczet należności głównej nie należą do kompetencji organu (Starosty), który może podejmować rozstrzygnięcia wyłącznie w zakresie określonym przepisem art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W związku z tym żądanie aby Sąd nakazał dokonać takiego zaliczenia jest bezpodstawne. Jak już bowiem wcześniej podniesiono, wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych i tym samym zastępowania organów administracji w orzekaniu. Również z tego względu brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia żądania skarżącego w tym zakresie. Na marginesie wskazać należy, że wobec istniejących uregulowań prawnych oraz stanowiska Powiatowej Rady Zatrudnienia, pożyczkobiorca może zwrócić się do organu z dalszym wnioskiem o umorzenie w części , rozłożenie na raty bądź odroczenie terminu spłaty pożyczki. Mając na uwadze powyższe, uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a