II SA/Ke 346/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Dziubińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2008r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u B. W. choroby zawodowej, tj. zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), zwanego dalej rozporządzeniem. Decyzją z dnia 16 maja 2008r., znak: SE III a-413/28/07 Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania B. W., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołano art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2006r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), § 1 i 8 cyt. rozporządzenia oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji organu I instancji z dnia 17 września 2007r. nr SE III a - 413 /14 V 03. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził ponowne postępowanie dowodowe. Organ I instancji zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego uzupełnił materiał dowodowy, poszerzony w szczególności o kolejne karty oceny narażenia zawodowego, ustalając jednocześnie przebieg pracy B. W. oraz jej trwające 28 lat narażenie zawodowe związane ze sposobem wykonywania pracy na stanowisku lekarza stomatologa. Tak uzupełnioną ocenę narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przesłał do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy celem ponownej analizy – stosownie do § 6 cyt. rozporządzenia. W piśmie z dnia 11 lutego 2008r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wskazał, iż jakkolwiek narażenie zawodowe pacjentki od początku pozostawało bezsporne to jednostki orzecznicze nie rozpoznały u niej choroby zawodowej wyłącznie z uwagi na brak cech klinicznych choroby. Z tego też względu poszerzenie materiału dowodowego nie mogło mieć wpływu na treść wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniach tych opinii stwierdzono bowiem brak rozpoznania cech klinicznych zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Odnosząc się do w/w orzeczeń organ II instancji stwierdził, iż pozostają w zgodności z materiałem dowodowym i nie budzą zastrzeżeń. Są rzeczowe, przekonywająco uzasadnione oraz jednoznacznie wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nie rozpoznania u B. W. choroby zawodowej. Oceniając natomiast postępowanie przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego organ odwoławczy stwierdził, iż jest ono zgodne z § 8 cyt. rozporządzenia oraz przepisami art. 7, 10, 80, 77 § 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu odwoławczego wniosła B. W. podnosząc, iż nie zgadza się z wydanymi w jej sprawie decyzjami. Skarżąca kieruje także zarzuty w stosunku do stwierdzeń neurologa, zawartych w orzeczeniu z dnia 2 października 2006r. Zdaniem B. W. "albo są obiektywne dane i badania, które z całą pewnością przemawiają za stwierdzeniem choroby zawodowej albo ich nie ma". Natomiast zdaniem skarżącej już samo domniemanie, że szkodliwe warunki pracy mogły mieć wpływ na występowanie przedmiotowych dolegliwości przemawiają za uznaniem choroby zawodowej. Powołała się przy tym na stanowisko wyrażone na konferencji naukowej z dnia 22 listopada 2007r. w Warszawie oraz badania, które wykazują, iż najbardziej narażoną częścią ciała u stomatologów jest w szczególności kręgosłup. Zdaniem skarżącej orzeczenie lekarskie jest wybiórcze i krzywdzące, gdyż postępowanie od początku prowadzone było jednostronnie, przy przyjęciu pierwotnych zmian zwyrodnieniowych. Tymczasem w ogóle nie wzięto pod uwagę czynników szkodliwych na stanowisku pracy. Natomiast sugerowanie predyspozycji chorobowych (zwłaszcza u kobiet w przedziale wiekowym 45-54) stanowi dyskryminację, także z tego powodu, iż stomatologia jest zawodem sfeminizowanym. Skarżąca podniosła, iż stwierdzono u niej osłabienie czucia i spowolnienie szybkości przewodzenia w nerwie pośrodkowym prawym, słabszy odruch promieniowy i z mięśnia trójgłowego, dodatni objaw Tinnela po stronie prawej, jak również osłabienie prawego przedramienia i ręki prawej. W ocenie skarżącej wszelkie wątpliwości zawarte w kwestionowanych orzeczeniach powinny być rozpatrzone na jej korzyść. W celu udowodnienia okoliczności nie stwierdzenia choroby zawodowej należało przeprowadzić badania porównawcze drugiej kończyny górnej, czego nie uczyniono, naruszając tym samym dyspozycję art. 80 oraz 77 § 1 k.p.a. Skarżąca wskazała również na przewlekłość postępowania, która – jej zdaniem – świadczy o braku pewności co do wydanych orzeczeń i decyzji. Wątpliwości Instytutu Medycyny Pracy "miały charakter typu: nie w pełni, raczej przeważające prawdopodobieństwo". Dlatego też organ odwoławczy niezasadnie stwierdził, iż okoliczność niestwierdzenia choroby zawodowej została w pełni udowodniona. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu sądowo - administracyjnym badaniu podlega, po pierwsze – prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, a po drugie – trafność wykładni tych przepisów. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na decyzję (lub postanowienie), uchyla ją w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Chorobą zawodową jest choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (§ 1 i 2 cyt. rozporządzenia). Okoliczność występowania przedmiotowych przesłanek lub też ich brak na gruncie konkretnej sprawy winien ustalić właściwy organ orzekający – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i wyrażoną w nim zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Natomiast jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 powołanego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r., wśród których znajduje się zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, jak i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, których opinie legły u podstaw decyzji organu I i II instancji. Jak wynika bowiem z § 8 cyt. rozporządzenia właściwy organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Ze względu na powyższe szczególna rola w postępowaniu przypada orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze, które nie tylko rozpoznają chorobę występującą u pracownika, ale i stwierdzają, jaka jest przyczyna schorzenia. Organy inspekcji sanitarnej są bowiem związane treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie poczynionych w nim ustaleń tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Tym samym w prowadzonym przez nie postępowaniu administracyjnym brak jest podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Pod pozycją 20 pkt 1 załącznika do cyt. rozporządzenia ustawodawca jako jedną z chorób zawodowych wśród przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy wymienił zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż B. W. pracowała przez 28 lat na stanowisku lekarza stomatologa wykonując powtarzające się czynności zawodowe, charakteryzujące się wymuszoną pozycją ciała, rytmicznością i powtarzalnością. Jednocześnie bezsporną pozostaje okoliczność, iż powyższe mogło doprowadzić do przeciążenia układu ruchu oraz obwodowego układu nerwowego w obrębie kończyny górnej (ucisk nerwów obwodowych) i spowodować stan chorobowy tych układów. Wskazać jednakże należy, iż rozpoznanie choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka nie jest uzależnione jedynie od sposobu, w jaki wykonywana była praca, a od stwierdzenia tego schorzenia u badanej osoby, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Mając na uwadze powyższe podnieść należy, iż B. W. była dwukrotnie badana w jednostkach orzeczniczych, początkowo pierwszego szczebla - w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, a następnie – po złożonym przez nią odwołaniu – w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W rezultacie wydano orzeczenia: Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia nr z dnia [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w nr [...] z dnia [...] Z treści tych orzeczeń wynika, iż występujące u skarżącej zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego oraz w obrębie stawów kończyn górnych i dolnych "nie odpowiadają w pełni zespołowi cieśni w obrębie prawego nadgarstka, a są raczej wyrazem zmian w odcinku szyjnym kręgosłupa o charakterze prawostronnej radikulopatii C5-C7", która nie stanowi choroby zawodowej. Tym samym " brak jest podstaw do rozpoznania u badanej – z przeważającym prawdopodobieństwem – zespołu cieśni nadgarstka". Wbrew zarzutom skargi użycie w opinii z dnia 2 października 2006r. sformułowań: "nie w pełni"," " z przeważającym prawdopodobieństwem", nie może przesądzać o zdyskwalifikowaniu jej mocy dowodowej, skoro, jak już wskazano na wstępie rozważań, chorobą zawodową jest choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (§ 1 i 2 cyt. rozporządzenia). Treść orzeczeń jednostek orzeczniczych determinowała rozstrzygnięcie sprawy. Godzi się bowiem podnieść, iż orzeczenie lekarskie ma walor opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 sierpnia 1998r., sygn. akt II SA/Wr 1980/97, niepubl.), co oznacza, że bez niego lub sprzecznie z nim organ nie może dokonywać rozpoznania choroby i ustalenia, że dane schorzenie jest chorobą zawodową. Organ przed wydaniem decyzji musi dokonać – w oparciu o art. 80 k.p.a. – oceny wiarygodności opinii i nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na orzeczeniu lekarskim, które niedostatecznie lub w sposób nieprzekonujący uzasadnia zajęte stanowisko (por. wyrok NSA z 5 listopada 1998r., LEX nr 45833 ). Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy dokonały oceny wiarygodności przedmiotowych opinii i przekonująco, na podstawie obowiązujących przepisów prawa uzasadniły swoje stanowisko. Wskazały bowiem, że skarżąca była badana w jednostce orzeczniczej pierwszego szczebla – w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, który skonsultował się w tej kwestii z Instytutem Medycyny Pracy ( por. pismo WOMP z [...] k.76 akt sprawy), a następnie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Żadne z powyższych badań nie dało podstaw do rozpoznania u B. W. choroby zawodowej. Podkreślić jednocześnie trzeba, iż sam fakt długoletniej pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej nie może uzasadniać jej stwierdzenia u skarżącej, tym bardziej, iż nie wykazały jej szczegółowe badania jednostek orzeczniczych obu szczebli. Mając na uwadze, iż w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono materiał dowodowy a następnie prawidłowo oceniono na jego podstawie, iż brak jest podstaw do rozpoznania u B. W. choroby zawodowej, za niezasadne uznać należy zarzuty skargi o naruszeniu art. 77 oraz 80 k.p.a. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.