II SA/Ke 35/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. M. i J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Postanowieniem z [...] , znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A. i J. M. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy K. z 18 lipca 2014 r. w przedmiocie obciążenia stron przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w miejscowości K. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiąca współwłasność M. K., A. C., S. K. i D. P. z nieruchomością oznaczoną jako działki: nr [...] stanowiącą własność A. i J. małż. M. oraz nr [...] stanowiącą własność J. M. tj. pkt I - obciążenie kwotą w wysokości 1750,00 zł i zobowiązanie: pkt 1 A. M. do zapłaty kwoty stanowiącej nieopłacone koszty postępowania w wysokości 875,00 zł, pkt 2 J. M. do zapłaty kwoty stanowiącej nieopłacone koszty postępowania w wysokości 875,00 zł, pkt II - obciążenie kwotą w wysokości 1750,00 zł: pkt. 1 A. C. kwotą 218,75 zł, pkt 2 M. K. kwotą 1.093,75 zł, pkt 3 S. K. kwotą 218,75 zł, pkt 4 D. P. kwotą 218, 75 zł, pkt 5 wnioskodawcy - współwłaściciele działki oznaczonej nr [...], wpłacili, stosownie do wezwania zaliczkę w kwocie 1750,00 zł, - należności z tytułu kosztów postępowania powinny być wpłacone w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia, i w to miejsce orzekło: pkt I o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie K., gm. K., oznaczonych ewidencyjnie jako działki o nr [...],[...] i [...], w kwocie ogółem 3.500,00 zł, pkt II pkt 1/ o obciążeniu A. i J. M. - współwłaścicieli działki nr [...], kwotą w wysokości 875,00 zł, stanowiącą nieopłacone koszty postępowania rozgraniczeniowego, pkt 2/ o obciążeniu J. M. - właściciela działki nr [...] - kwotą 875,00 zł, stanowiącą nieopłacone koszty postępowania rozgraniczeniowego, pkt III – o obciążeniu pozostałą kwotą w wysokości 1750,00 zł współwłaścicieli działki nr [...] tj. pkt 1/ A. C. kwotą 218,75 zł, pkt 2/ M. K., zam. K. 26, kwotą 1.093,75 zł, pkt 3/ S. K., zam. K. 26, kwotą 218,75 zł, pkt 4/ D. P. kwotą 218, 75 zł, pkt 5/ wnioskodawcy - współwłaściciele działki oznaczonej nr [...], wpłacili, stosownie do wezwania zaliczkę w kwocie 1750,00 zł, pkt IV - o zobowiązaniu wskazanych w pkt II pkt 1 i 2 stron do uiszczenia kosztów postępowania, określonych w pkt II pkt 1 i 2 postanowienia w terminie 14 dni od dnia, kiedy postanowienie stanie się ostateczne. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w złożonym na ww. postanowienie organu I instancji zażaleniu A. I J. M. wnieśli o nie obciążanie ich kosztami postępowania podnosząc, że jest to sprzeczne z prawem. Wskazali, że znają dobrze przebieg granicy i stan prawny nieruchomości, bowiem w 2008 r. zakończyła się sprawa o uwłaszczenie ich działki, podczas której granica była ustalona. Rozpatrując wniesione zażalenie SKO wskazało, iż w toku postępowania rozgraniczeniowego została zawarta w dniu 28 sierpnia 2013 r. umowa pomiędzy Gminą K., a [...] z siedzibą w J. Z rachunku nr 1/2014 z 5 marca 2014 r. wynika, że koszty wykonania rozgraniczenia między nieruchomościami położonymi w K., gm. K., oznaczonymi jako działki nr [...] i [...] oraz [...] wyniosły 3.500,00 zł. W ocenie SKO zasadnie zatem organ I instancji do kosztów postępowania zaliczył wynagrodzenie geodety uprawnionego wykonującego czynności rozgraniczeniowe przebiegu granicy pomiędzy ww. nieruchomościami na podstawie umowy zawartej z Gminą K. w kwocie 3.500,00 zł. Wobec zakończenia postępowania rozgraniczeniowego decyzją z dnia 21 marca 2014 r. na etapie administracyjnym, organ ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 3.500,00 zł. Właściciele działki nr [...] uiścili na wezwanie organu zaliczkę tytułem pokrycia kosztów postępowania w kwocie 1.750,00 zł. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, działka nr [...] jest własnością J. M., zaś działka o nr [...] współwłasnością A. i J. M.. Z kolei działka nr [...] stanowi współwłasność A. C. (w udziale 1/8), M. K. (w udziale 5/8), S. G. K. (w udziale 1/ 8) i D. P. (w udziale 1/8). Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie koszty przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego ponoszą w połowie współwłaściciele działki nr [...] (stosownie do wielkości udziałów) oraz w 1/4 właściciel działki nr [...] tj. J. M. (tj. w kwocie 875,00 zł), i w 1/ 4 współwłaściciele działki nr [...] tj. J. i A. M. (tj. w kwocie 875,00 zł). Tymczasem organ zaskarżonym postanowieniem obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego w pkt 1 A. M. w kwocie 875,00 zł oraz w pkt 2 J. M. w kwocie 875,00 zł. W sentencji postanowienia organ nie wskazał także na kwotę kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego ogółem. Z tego względu w ocenie Kolegium zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia jak wskazano na wstępie. SKO podniosło, że w oparciu o przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa organy administracji publicznej w drodze postanowienia zobowiązane były orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez ten organ (wynagrodzeniu upoważnionego geodety), obciążając kosztami właścicieli działki nr [...] i [...] oraz działki nr [...]. Odnosząc się do stwierdzenia organu zawartego w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia Kolegium zauważyło, że wniosek A. i J. M. o zwolnienie z ponoszenia ustalonych kosztów powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Warunku rozpatrzenia tego wniosku w przewidzianej prawem formie nie spełnia samo tylko stwierdzenie organu, że wniosek taki nie może być pozytywnie rozpatrzony. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na postanowienie z 17 listopada 2014 r. A. i J. M. podnieśli, że nie powinni być obciążeni kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostało wszczęte na żądanie innej strony. Wskazali, że wnioskodawcy złożyli wniosek o rozgraniczenie nieruchomości mając wiedzę, gdzie przebiega granica między nimi. W 2008 r. zapadło postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach, w którym dokładnie została ustalona granica nieruchomości skarżących i ich sąsiadów. Była to sprawa o uwłaszczenie, w której geodeta dokładnie wytyczyła i wyznaczyła na mapie przebieg granicy między działkami. W kolejnej sprawie – o zasiedzenie – również była ustalona granica. Sąd opisał przebieg granicy i stwierdził, że nie doszło do zasiedzenia części działki skarżących i przyjął granice własności nieruchomości w granicach ustalonych w sprawie o uwłaszczenie. W ocenie skarżących koszty rozgraniczenia powinny obciążać wyłącznie wnioskodawców, gdyż to wg nich przebieg granicy był sporny. Podnieśli też, że ich możliwości finansowe nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności postanowienia objętego skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że rozgraniczenie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287), zwanej dalej ustawą, obejmuje co do zasady dwa stadia postępowania: administracyjne i przed sądem powszechnym (art. 29-39). Postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu lub na wniosek (art. 30). W tym postępowaniu czynności rozgraniczające dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta (art. 31). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1). Rozgraniczenie nieruchomości położonych w miejscowości K. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiąca własność M. K., A. C., S. K. i D. Z. z nieruchomością nr ewid. [...] stanowiącą własność A. i J. M. oraz nr [...] stanowiącą własność J. M., nastąpiło decyzją Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 21 marca 2014 r. W toku postępowania rozgraniczeniowego została zawarta umowa pomiędzy Gminą K., a biurem geodezyjnym, a wystawiony na skutek jej wykonania rachunek na kwotę 3.500,00 zł wskazał na koszty postępowania rozgraniczeniowego, którymi zostały obciążone strony tego postępowania tj. właściciele rozgraniczonych nieruchomości. Ponieważ, jak zasadnie zauważył organ, ustawa nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania, stosuje się przepisy kpa tj. art. 262-265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy kosztami postępowania rozgraniczeniowego winni być obciążeni nie tylko wnioskodawcy, ale również skarżący, skoro to nie na ich wniosek postępowanie to się toczyło. Przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" dotyczy interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Reasumując, należy stwierdzić, że art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. Należy wszakże mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 §1 pkt 2 kpa, którego wykładnia gramatyczna skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego (por. wskazana powyżej uchwała NSA z 11 grudnia 2006r.). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie biegłego geodety, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, a więc również skarżących, gdyż rozgraniczenie nieruchomości jest zawsze skutkiem sporu właścicieli w zakresie przebiegu granic. Koszty te nie wynikały także z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dlatego obowiązkiem ich poniesienia prawidłowo obciążono strony po połowie. We właściwy sposób organ ustalił też w jakiej wysokości koszty postępowania zobowiązane są ponieść poszczególne strony. Działka nr [...] jest bowiem własnością J. M., działka nr [...] współwłasnością A. i J. M., a działka nr [...] stanowi współwłasność A. C., M. K., S. K. i D. P.. Wobec tego koszty postępowania winni ponieść po połowie właściciel sąsiadujących i rozgraniczanych nieruchomości tj.: w 1/2 współwłaściciele działki nr [...], w 1/4 J. M. jako właściciel działki nr [...] i w 1/4 oboje skarżący jako współwłaściciele działki nr [...]. Podnoszona zaś okoliczność trudnej sytuacji materialnej nie może wpływać na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia, może zaś skutkować złożeniem przez skarżących wniosku do organu o zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia w całości lub w części na podstawie art. 267 kpa. Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.