II SA/Ke 354/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 września 2014 r. E. N. złożyła w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w K. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 18 marca 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Ze złożonego formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, czternastoletnią córką i dziewiętnastoletnim synem. Skarżąca wykazała własność domu mieszkalnego wielkości 110 m² na działce o powierzchni 3 ha, nieruchomości rolnej o powierzchni 9 ha, kopalni piachu o powierzchni 2 ha, ciągnika rolniczego marki Ursus rok produkcji 2006 o wartości przekraczającej 3000 euro, samochodu marki Mercedes rok produkcji 1996. Wnioskodawczyni podała, że otrzymuje dopłaty rolne w wysokości 1100 zł miesięcznie, jej mąż osiąga z działalności gospodarczej miesięczny dochód w wysokości 2000 zł, a z kopalni piachu w wysokości 15000 zł. Skarżąca wykazała następujące wydatki miesięczne: 200 zł za wodę, 250 zł za energię elektryczną, 70 zł za gaz, 300 zł za telefony, 50 zł za wywóz odpadów, ponadto cztery kredyty o łącznej wysokości 565000 zł płatne w miesięcznych ratach w łącznej wysokości 13800 zł. Postanowieniem z 12 września 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym sprzeciwie skarżąca podniosła, że dotychczas poczynione przez nią wydatki znacznie uszczupliły jej budżet domowy. Wskazała, że całość uzyskiwanych przez nią dochodów przeznaczana jest na utrzymanie domu, rodziny oraz spłacanie zaciągniętych zobowiązań, a miesięczne wydatki nie pozwalają na poczynienie jakichkolwiek oszczędności. Zaznaczyła, że ma dwójkę dzieci w wieku szkolnym, ponosi koszty związane z wyprawką szkolną, wycieczkami oraz składkami szkolnymi, korepetycjami oraz innymi zajęciami pozaszkolnymi, które znacznie obciążają budżet rodzinny. Do wydatków istotnie uszczuplających ten budżet należą również koszty odzieży, obuwia oraz środków pielęgnacyjnych dla całej rodziny. W ocenie skarżącej poniesienie kosztów sądowych negatywnie rzutowałoby na jej sytuację materialno-rodzinną w ten sposób, że poniosłaby ona uszczerbek dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, ponieważ nie posiada oszczędności, a nie jest w stanie ograniczyć innych wydatków zbędnych dla utrzymania rodziny, gdyż takich nie ponosi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy podkreślić trzeba, iż prawo to stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. E. N. nie wykazała bowiem w sposób przekonujący, że nie ma możliwości uzyskania środków finansowych na poniesienie tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba podkreślić, że skarżąca wraz z mężem posiada stałe, wysokie dochody miesięczne z gospodarstwa rolnego, działalności gospodarczej oraz kopalni piachu, co umożliwia planowanie wydatków. Uznać należy zatem, że - przy racjonalnym gospodarowaniu stałym i wysokim dochodem - winna była poczynić stosowne oszczędności celem zabezpieczenia środków na uiszczenie kwoty 801 zł stanowiącej wpis od skargi kasacyjnej. Bez znaczenia dla powyższego pozostają wysokie zobowiązania w postaci kredytów. Spłata kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu strona musi też liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 1/14, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto przyznanie wysokich kredytów świadczy o dobrej sytuacji materialnej kredytobiorcy. Skoro wnioskodawczyni je zaciągnęła, to musiało się to mieścić w jej możliwościach finansowych, tzn. że oceniała swoją sytuację majątkową jako na tyle dobrą, że będzie w stanie spłacić kredyty, jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego (a więc również koszty związane z edukacją dzieci czy zakupu obuwia), a także poczynić oszczędności na niespodziewane wydatki. Koszty sądowe należy przy tym traktować jak wydatki bieżące w budżecie domowym na równi z innymi podstawowymi wydatkami (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 671/14). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oddalił wniosek.