II SA/Ke 355/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 maja 2015r. S. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie S. K. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, kwestionując zawarte w uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzenia o tym, że nie jest osobą ubogą, a osiągane przezeń dochody przewyższają koszty sądowe, co ma umożliwiać mu planowanie wydatków. Strona wskazała ponadto, że w związku z ponoszonymi wydatkami nie ma możliwości wcześniejszego zgromadzenia środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004r., sygn. akt FZ 375/04). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych, obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego, na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Podkreślić ponadto należy, że opłaty sądowe – do których zalicza się wpis – stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe wyłącznie wobec osób charakteryzujących się ubóstwem, do których przykładowo należy zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Nie budzi wątpliwości Sądu, że S. K. nie należy do żadnej z wyżej wymienionych osób. Z danych zawartych w urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że wnioskodawca, prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej miesięczny dochód w wysokości 12.203,07 zł, a jego żona ze stosunku pracy uzyskuje kwotę 2.923,19 zł brutto miesięcznie. Jedynym majątkiem wykazanym przez stronę jest mieszkanie o powierzchni 62,10 m², położone w Kielcach. Skarżący, uzasadniając swój wniosek, wskazał, że NOMI S.A. w stanie upadłości jest winna jego firmie z tytułu usług transportowych ponad 100.000 złotych, "co wiąże się z zadłużeniami finansowymi". Tej ostatniej okoliczności S. K. nie uprawdopodobnił jednak w żaden sposób ani w ww. formularzu, ani w złożonym sprzeciwie – pomimo podkreślenia tego w zakwestionowanym postanowieniu. W szczególności nie wskazano w jaki sposób powyższe "zadłużenie" wiąże się z ograniczeniem zdolności płatniczej wnioskodawcy, uniemożliwiającej uregulowanie wpisu sądowego od skargi w kwocie 278 zł (oraz ewentualnie opłaty kancelaryjnej za doręczenie uzasadnienia orzeczenia – 100 zł i wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 139 zł). W tym miejscu podkreślić trzeba, że skarżący osiąga wysoki dochód miesięczny (12.203,07), który łącznie z dochodami żony ze stosunku pracy znacznie przewyższa koszty sądowe sprawy niniejszej. Podnieść również należy, że skarżący nie wskazał jakie konkretnie wydatki uniemożliwiają zgromadzenie środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołuje skarżący odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. S. K. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zestawienie dochodów strony oraz jego żony z łączną kwotą kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie daje podstaw, aby uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.