II SA/Ke 356/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.),, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007r. sprawy ze skargi A. B. i R. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia R. B. i A. B. na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] znak: [...] ustalające koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości na kwotę [...] zł i obciążające tymi kosztami: Z. Ł. w kwocie [...] zł, R. B. w kwocie [...] zł i A. B. w kwocie [...] zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 kpa zaskarżone postanowienie utrzymało w mocy. Postanowienie to zostało wydane na tle następujących okoliczności. Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2006r. Z. Ł. zwrócił się do Wójta Gminy o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy stanowiącymi jego własność działkami nr 242 i 231 a działkami nr 243 i 232 należącymi do R. B. i A. B. Wnioskodawca zapewnił, że pokryje 50% kosztów postępowania rozgraniczeniowego, a w przypadku, gdyby druga strona nie zapłaciła pozostałej kwoty, zobowiązał się do pokrycia kosztów rozgraniczenia w całości. W odpowiedzi na wniosek zarówno R. B. jak i A. B. oświadczyli, że nie zgadzają się na pokrycie połowy kosztów wspomnianego postępowania. Ponieważ administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do zawarcia ugody, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] umorzył je i przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu. Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 20 lutego 2007r. Z. Ł. oświadczył, iż wycofuje się z deklaracji pokrycia całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, gdyż geodeta wskazał granicę, której przebieg mu nie odpowiada. Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy ustalił koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości na kwotę [...] zł / koszt opinii uprawnionego geodety zgodnie z fakturą VAT z dnia [...]// i obciążył nimi wszystkie strony proporcjonalnie do długości granic ich nieruchomości. Na postanowienie to zażalenie złożyli R. B. i A. B., zarzucając, że niesprawiedliwie podzielono koszty postępowania rozgraniczeniowego, bo wnioskodawcą postępowania był Z. Ł., który zadeklarował pokrycie całości kosztów rozgraniczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wskazało, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. 05.240.2027 ze zm./ rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Stosownie do art. 31 tej ustawy czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta /burmistrza, prezydenta miasta /. Organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe poniósł koszty nie wynikające z jego ustawowego obowiązku, gdyż sprawa została wszczęta na wniosek strony. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I OPS 5/06 z dnia 11 grudnia 2006r., koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Dlatego też zdaniem Kolegium organ administracji orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości /art. 152 kc /, a nie tylko tę, która żądała wszczęcia postępowania. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnieśli R. B. i A. B., zarzucając, że " z niekwestionowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika wprost, iż organ administracji nie może kosztami postępowania wszczętego z urzędu obciążać stronę uznając, że zostały poniesione w interesie strony, jeżeli nie zachodzi przypadek z art. 61 § 2 Kpa", że procedurze administracyjnej nie jest znana możliwość orzekania o kosztach postępowania między stronami, a z przepisów działu IX kpa wywieść należy, że koszty postępowania /wydatki/ ponosi organ prowadzący postępowanie. Wynika to wprost z obowiązków dowodowych organu określonych w art. 7, art. 75 §1, art. 77§ 1 kpa oraz ze ściśle określonych przypadków, kiedy koszty postępowania obciążają stronę. Ponadto wnoszący skargę nadmienili, że organ pokrywa koszty postępowania ponoszone w wykonaniu obowiązku ustawowego, natomiast stronę obarczają koszty powstałe z jej winy i na skutek czynności, w której strona bezzasadnie nie wzięła udziału i na skutek czynności wykonanych na żądanie strony lub w jej interesie. Tylko tego rodzaju koszty są ustalone w drodze postanowienia, o którym mowa w art. 264 § 1 kpa, czyli koszty obowiązujące stronę lub inne osoby, a nie koszty, które mogłyby być zwrócone stronie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 262 § 1 pkt 2 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na wstępie podnieść należy, iż istniejące rozbieżności orzecznicze w stosowaniu powyższego przepisu w sprawach administracyjnych o rozgraniczenie nieruchomości zostały wyjaśnione powołaną przez organy obu instancji uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006r. sygn. OPS 5 / 06. Zgodnie z jej tezą organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć tymi kosztami strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości / art. 153 kc/ a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W świetle okoliczności niniejszej sprawy zdaniem Sądu prawidłowo organy uznały, iż uchwała ta ma zastosowanie. Postępowanie administracyjne o rozgraniczenie nie było prowadzone z urzędu /nie wynikało z ustawowego obowiązku organu/, lecz zostało wszczęte na wniosek Z. Ł. Jak wynika ze sporządzonej przez uprawnionego geodetę opinii, w księgach wieczystych brak jest danych geodezyjnych do wyniesienia granicy prawnej, nie odnalazł on także żadnego punktu pomiaru z 1957r., a z uwagi na to, że w trakcie pomiaru w 1957r. granice nieruchomości sąsiednich były sporne, nie mógł on wykorzystać danych z ewidencji dotyczących szerokości działek. Z akt sprawy wynika także jednoznacznie, że między stronami istnieje spór graniczny. W związku z tym w ocenie Sądu ustalenie przebiegu granicy leżało w interesie nie tylko wnioskodawcy, ale również skarżących, jako właścicieli nieruchomości, których granice są sporne. Nadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 152 kc właściciele gruntów sąsiednich obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Negatywne konsekwencje wynikające ze sporu granicznego w jednakowym stopniu dotykają wszystkich właścicieli nieruchomości, których granice są sporne. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt. 2 kpa kosztami postępowania obciąża się strony, w których interesie te koszty zostały poniesione. Skoro wykonane przez organ czynności rozgraniczeniowe były podjęte w interesie wszystkich stron, jako właścicieli rozgraniczanych nieruchomości a nie tylko wnioskodawcy, władne były organy na podstawie tego przepisu obciążyć kosztami postępowania / na które składają się koszty sporządzenia opinii przez biegłego geodetę / również skarżących. Także przyjętą przez organy zasadę rozdziału kosztów proporcjonalnie do długości granicy działek objętych rozgraniczeniem należy uznać za prawidłową. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że wynikają one z braku zrozumienia zasad rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stroną a organem administracyjnym. Powołując się na bliżej nie określone orzecznictwo sądów administracyjne skarżący nie zauważyli, że postępowanie o rozgraniczenie zostało wszczęte na wniosek a nie z urzędu. Ponadto, wbrew twierdzeniu autorów skargi, organ nie orzekł o kosztach postępowania rozgraniczeniowego między jego stronami lecz o kosztach należnych od stron w związku ze zleceniem przez organ I instancji uprawnionemu geodecie sporządzenia opinii, które to koszty strony winny uiścić na rzecz organu. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.