II SA/Ke 360/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Asesor WSA Jacek Kuza ( spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2007r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Wojewody z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia drzew w związku z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...]. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...], którą oddalono wniosek K. A. w sprawie likwidacji samowolnych zalesień na gruntach rolnych we wsi R., przez które przebiega rurociąg drenarski. W uzasadnieniu tej decyzji organ ustalił, że: - decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] zatwierdzono uchwałę Walnego Zgromadzenia Delegatów Gminnej Spółki Wodnej w R. z dnia [...] w sprawie rozwiązania tej spółki, - Rada Gminy uchwałą z dnia [...] zaakceptowała przedłożony przez Starostę wniosek m. in. W. K., właściciela działek położonych w R., oznaczonych numerami [...] i [...] o pow. 1,81 ha, o zmianę użytkowania z rolnego na leśne, - melioracja w miejscowości R. wykonana była na przełomie lat 60 – tych i 70 – tych. W oparciu o takie tylko ustalenia organ II instancji uznał, że rolnicy w miejscowości R. nie byli i nie są zainteresowani utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Podjęte przez zainteresowanych rolników działania, tj. likwidacja spółki wodnej i przeznaczenie gruntów pod zalesienie niewątpliwie przyczyniły się do dalszej degradacji i tak już wyeksploatowanych urządzeń. Dlatego nawet likwidacja zalesień na działce nr [...] nie przyniosłaby żadnych efektów. Z tej przyczyny brak jest podstaw prawnych do nałożenia na obecnego właściciela tej działki, tj. E. D., obowiązku usunięcia drzew. Organ II instancji pouczył na koniec skarżącego, że jeśli "uważa, iż urządzenia melioracyjne spełniają swoje zadania i nie są utrzymywane przez zainteresowanych rolników, to może dochodzić swoich roszczeń na podstawie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – art. 195 ustawy Prawo wodne". W skardze na tę decyzję K. A. wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, że zalesienia na urządzeniach melioracyjnych zostały dokonane samowolnie, bowiem sama uchwała Rady Gminy nie jest podstawą do uzyskania decyzji o zalesieniu. Gdy bowiem Starosta rozpatrywał wnioski o zalesienie w oparciu o tę uchwałę to stwierdził, że zalesień na gruntach objętych wnioskiem dokonano samowolnie, zanim uchwała ta weszła w życie. W efekcie Starosta wniosek o zalesienie rozpatrzył negatywnie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał dotychczasowe twierdzenia i wniósł o rozstrzygnięcie sprawy przez sąd, nie precyzując swojego stanowiska co do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie był przepis art. 77 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 239/05 poz. 2019 ze zm.). Zgodnie z jego treścią utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Według art. 73 ust. 1 pkt 1a) Prawa wodnego, do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się drenowania, jeżeli służą celom o których mowa w art. 70 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem natomiast, melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 Prawa wodnego utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Przepisy te stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych nie zaliczonych do urządzeń wodnych, o czym stanowi art. 9 ust. 2 pkt 1 a) Prawa wodnego. Organy administracji rozstrzygające niniejszą sprawę, bez powołania części z przytoczonych i mających w sprawie zastosowanie przepisów oraz, bez dostatecznej analizy ich treści arbitralnie stwierdziły, że wnioskowana w sprawie likwidacja zalesień "nie przyniosłaby żadnych efektów". Z takiej konstatacji należy wyciągnąć wniosek, (którego jednak brakło w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, choć obligowała do jego zawarcia w uzasadnieniu decyzji treść art. 107 § 3 kpa), że zdaniem organu, usunięcie zalesień na działce przez którą przebiega drenowanie, co do zasady mieści się w pojęciu utrzymywania, czyli eksploatacji, konserwacji lub remontów urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, w celu zachowania ich funkcji. Ponadto organy administracji prawdopodobnie uważają, (prawdopodobnie, bo takie sformułowania również nie znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) że istniejące na działce [...] położonej w R. drenowanie, nie służy już celom z art. 70 ust. 1 Prawa wodnego, tj. polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby, ułatwieniu jej uprawy lub ochronie użytków rolnych przed powodziami. Do wyciągnięcia takich wniosków organy rozpatrujące sprawę nie miały wystarczających podstaw. Jedynymi przytoczonymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentami przemawiającymi za brakiem potrzeby utrzymywania przedmiotowego urządzenia melioracyjnego było stwierdzenie, że skoro rolnicy z R. zlikwidowali spółkę wodną i przeznaczyli grunty pod zalesienie, to przyczynili się do dalszej degradacji i tak już wyeksploatowanych urządzeń, przez co nawet likwidacja zalesień na działce nr [...] nie przyniosłaby żadnych efektów. Wniosek taki należy uznać za całkowicie dowolny i sprzeczny nawet z ustaleniami poczynionymi przez same organy administracji w toku przeprowadzonego postępowania. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia [...]. (zał. 6) wynika, że przeprowadzona przez ten organ lustracja wykazała, iż przez studzienki drenarskie występujące na działach drenarskich nr [...],[...] i [...] w miejscowości R. przepływa woda, co świadczy o funkcjonowaniu drenowania. Wniosek taki potwierdza również protokół oględzin dokonanych w dniu [...] oraz zawarte w nim oświadczenie K. A. z którego wynika, że wskazane na gruncie dwie studzienki melioracyjne działają prawidłowo. O ile można by się zgodzić, że takie informacje nie były wystarczające do uznania potrzeby utrzymania drenowania na przedmiotowych działkach (gdyż brak jest w nich uściślenia czy istotnie dotyczą urządzenia melioracji szczegółowej przebiegającego przez działki objęte wnioskiem o usunięcie zalesień, czy urządzenia te rzeczywiście są sprawne, czy służą w dalszym ciągu polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby, ułatwieniu jej uprawy lub ochronie użytków rolnych przed powodziami), to z pewnością nie pozwalały na oddalenie wniosku strony bez poczynienia dalszych ustaleń. W szczególności, z racji specjalistycznego charakteru problematyki występującej w niniejszej sprawie i z racji potrzeby przeprowadzenia terenowych badań funkcjonowania urządzeń melioracyjnych znajdujących się na przedmiotowych działkach, wydaje się w sprawie konieczne zwrócenie się przez organ administracji do biegłego z zakresu melioracji wodnych o wydanie opinii, do czego upoważnia art. 84 § 1 kpa. Biegły w takiej opinii winien odpowiedzieć na pytania: czy istniejące na działkach nr [...] i [...] położonych w R., urządzenia melioracji wodnych szczegółowych służą w dalszym ciągu celom, o jakich mowa w art. .70 ust. 1 Prawa wodnego, czy nakazanie usunięcia drzew z trasy przebiegu drenowania, mieści się w pojęciu utrzymywania tego urządzenia, zdefiniowanym w art. 64 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 1 a) Prawa wodnego, czy utrzymanie tego urządzenia wymaga istotnie usunięcia drzew z działek uczestniczki, a jeśli tak to czy z całej ich powierzchni, czy też może tylko z pasa gruntu położonego nad drenażem, czy skarżący i właściciel działek nr [...] i [...] odnoszą jakieś korzyści z istnienia drenowania, a jeśli tak to w jakich proporcjach. Dopiero uzyskanie odpowiedzi na takie pytania pozwoli organowi administracji na rozstrzygnięcie wniosku K. A. o likwidację samowolnego zalesienia. Zaniechanie dokonania wskazanych ustaleń przez organy administracji I i II instancji spowodowały naruszenie przez nie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 kpa, a także wymogu o jakim mowa w art. 77 § 1 kpa. Wskazane wyżej niedostatki przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania wyjaśniającego i wynikłe z nich wadliwości poczynionych ustaleń spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 u.p.p.s.a. Prawidłowych ustaleń, wymagających uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, dokona przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji, co pozwoli dopiero na końcowe załatwienie sprawy. Organ będzie miał przy tym na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa. Organ I instancji będzie również pamiętał, o obowiązkach jakie wynikają z treści art. 61 § 4 i 10 kpa, co zostało przeoczone w toku dotychczasowego postępowania. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku oparte zostało o przepis art. 152 u.p.p.s.a.