II SA/Ke 360/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę. Postanowieniem z dnia 15 maja 2024 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia M. B., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy B. z dnia 29 marca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sprostowania w akcie własności ziemi nr [...] z dnia 18 grudnia 1979 r. wydanym przez Naczelnika Gminy w B. , stwierdzającym nabycie z mocy prawa na rzecz J. G. c. J. i M. nieruchomości (działek) oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] i [...] o powierzchni 1,19 ha położonej w obrębie wsi O., w sposób polegający na sprostowaniu powierzchni w wierszu 14 z 1,19 ha na 2,64 ha. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Skarżysku - Kamiennej, V Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości oznaczonej nr działek [...] i [...] wynika, że podstawą wpisu w Dziale II był akt własności ziemi nr [...] z 18 grudnia 1979 r. oraz umowa darowizny z 6 października 2008 r., na mocy której właścicielem nieruchomości stała się M. B.. Skarżącej przysługuje zatem interes prawny w postępowaniu prowadzonym na jej wniosek z 26 stycznia 2024 r. o sprostowanie ww. aktu własności ziemi. Rozpoznając zażalenie od postanowienia Wójta, Kolegium wskazało, że podstawę sprostowania z urzędu i na wniosek błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ decyzjach stanowi art. 113 § 1 k.p.a. Wyjaśniając, co należy rozumieć pod pojęciem oczywistej omyłki, Kolegium stwierdziło, że takiego charakteru nie ma błąd, który ww. aktowi własności ziemi zarzuca skarżąca. W tej sprawie wnioskodawczyni zażądała bowiem sprostowania omawianego aktu własności ziemi w ten sposób, aby w miejsce powierzchni gospodarstwa rolnego 1,19 ha wpisać 2,64 ha. Jak ustaliło Kolegium, wydanie aktu własności ziemi zostało poprzedzone protokołem przesłuchania strony z 18 grudnia 1979 r. z którego wynika, że uregulowaniu własności podlegała nieruchomość o pow. 1,19 ha składająca się z działek o nr [...] i [...]. Z dołączonej do wniosku kserokopii nakazów płatniczych wynika, że A. G. (użytkownik W. G.) był płatnikiem podatku w roku 1968 z powierzchni gruntów 2,64 ha. W. G. s. A. był płatnikiem podatku w roku 1971 z powierzchni gruntów 2,64 ha oraz w roku 1978 z powierzchni gruntów 2,64 ha. Jednakże w nakazach płatniczych brak jest wyszczególnionych numerów działek, a nadto podatnikiem był A. G., a nie J. G., tj. osoba wskazana w akcie własności ziemi. Z kolei z przesłanych przez Starostwo Powiatowe w Skarżysku - Kamiennej dokumentów w postaci rejestru gruntów wynika, że J. G. c. J. była właścicielem działek [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,19 ha (na rok 1979 r.). W powyższej pozycji dokonano poprawek poprzez wykreślenie osoby władającej gruntem (G. W. s. A. ) oraz działek nr [...] i [...] (o łącznej powierzchni 1,45 ha) oraz łącznej powierzchni gospodarstwa na rok 1967 wynoszącej 2,64 ha. Natomiast działki nr [...] i [...] zostały uwłaszczone aktem własności ziemi [...] wydanym 18 grudnia 1979 r. na rzecz E. S. i W. S.. Sporządzony na potrzeby wydania ww. aktu protokół przesłuchania strony w sprawie uregulowania własności nieruchomości rolnej z 18 grudnia 1979 r. stwierdza, że przesłuchany w charakterze strony E. S. i W. S. byli posiadaczami m.in. działek nr [...] i [...], które kupili w drodze umowy dobrowolnej ustnej w roku 1969 od J. G.. Podsumowując Kolegium wskazało, że zgodnie z zebraną w postępowaniu dokumentacją, w tym dokumentacją uwłaszczeniową, J. G. była na dzień 18 grudnia 1979 r. posiadaczem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,19 ha, a nie jak to zostało określone we wniosku o sprostowanie o powierzchni 2,64 ha. W ocenie Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie daje jakichkolwiek podstaw do ustalenia, że wpisana pow. 1,19 ha stanowi oczywistą omyłkę pisarską. W wyniku uwzględnienia wniosku doszłoby natomiast do merytorycznej zmiany decyzji - aktu własności ziemi, co jest niedopuszczalne w świetle art. 113 § 1 k.p.a. M. B. w skardze na powyższe postanowienie Kolegium zarzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie prawa poprzez: 1) błędne wskazanie, pomimo zgormadzonych w sprawie dowodów w postaci danych z rejestru gruntów, że w dacie 18 grudnia 1979 r. J. G. była ujawniona jako właściciel nieruchomości rolnej składającej się z działek nr [...] i [...] o pow. 1,19 ha, sugerując, że taki stan był ujawniony w ewidencji gruntów od 1969 r. z pominięciem faktu, że ewidencję tę dla obrębu O. założono w 1973 r. i zapisu tego dokonano w oparciu o wydany w tym dniu akt własności ziemi; 2) zatajenie, pomimo zgromadzonych dowodów, że w rejestrze ewidencji gruntów do 18 grudnia 1979 r. jako władający gospodarstwem rolnym składającym się z działek o nr [...] i [...] o powierzchni 2,64 ha figurował W. G., który zmarł w 1972 r.; 3) art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przez przyjęcie, że powierzchnię gospodarstwa rolnego w decyzji uwłaszczeniowej określono na podstawie oświadczeń stron postępowania twierdzących, że część tego gospodarstwa o pow. 1,45 ha składającego się z działek nr [...] i [...] J. G. sprzedała umową ustną w 1969 r. i pozostawiła część tego gospodarstwa w postaci działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 1,19 ha, a co nie zostało ujawnione w rejestrze gruntów do 18 grudnia 1979 r. pomimo, że w tej dacie ujawnione było całe gospodarstwo o pow. 2,64 ha, którym władał W. G.. Kolegium stwierdziło zatem, że zapisy co do stanu prawnego gospodarstwa rolnego w ewidencji gruntów na dzień jego uwłaszczenia są wtórnymi oświadczeń stron tego postępowania co do jego stanu prawnego, tj. numerów działek oraz ich powierzchni; 4) art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. i innych przez nie odniesienie się do zarzutów powołanych w zażaleniu, że Wójt poprzez postępowanie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji nr [...] przeprowadził postępowanie, w którym przez ukierunkowaną interpretację zgromadzonych dowodów przyjął za fakt, że w 1969 r. część gospodarstwa rolnego o pow. 2,64 ha została sprzedana umową ustną, co jest sprzeczne z zapisami w ewidencji gruntów i innymi powołanymi dowodami wskazującymi, że na dzień uwłaszczenia tego gospodarstwa w ewidencji figurowała jego powierzchnia 2,64 ha, zaś władającym był W. G.. W uzasadnieniu skargi jej autorka przedstawiła rys historyczny dotyczący własności omawianej nieruchomości oraz argumentację na poparcie postawionych zarzutów. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57d (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowił art. 113 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Określony w art. 113 § 1 k.p.a. tryb dotyczy usuwania nieistotnych wad decyzji administracyjnej, przybierających m.in. postać oczywistych omyłek, polegających na widocznym, niebudzącym wątpliwości niewłaściwym użyciu, czy też opuszczeniu wyrazu, mylnej pisowni, bądź też wystąpieniu błędu rachunkowego, to jest nietrafnego doboru cyfr lub wyniku obliczeń, mimo wskazania, co do zasady prawidłowego sposobu przeprowadzenia operacji matematycznych. Wady te winny mieć charakter techniczny, pozostający bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. W doktrynie i w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przedmiotem postępowania o sprostowanie nie mogą być więc kwestie merytoryczne takie jak mylne ustalenia faktyczne czy też błędne zastosowanie przepisów prawa. Nie podlegają zatem w omawianym trybie sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki NSA z 23.04.2001 r. II SA/863/00, Lex nr 77522; z 24.09.1988 r. I SA 152/97; z 24.09.1999 r., IV SA 1184/97, 1.07.1999 r., IV SA 1067/97, niepubl.). Na gruncie powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że zmiana powierzchni nieruchomości objętej aktem własności ziemi nr [...] z 18 grudnia 1979 r. wydanym przez Naczelnika Gminy B. prowadzi do zmiany merytorycznej decyzji - tego aktu własności ziemi. Dotyczy bowiem prawa własności i związanych z tym uprawnień właścicielskich osób, które na podstawie aktu własności ziemi nabyły w całości przedmiotową nieruchomość, zaś tych kwestii organy administracji nie mogą rozstrzygać samodzielnie i to w oparciu o art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z dokumentami uwłaszczeniowymi (w tym protokołem przesłuchania strony z 18 grudnia 1979 r.), uregulowaniu własności podlegała nieruchomość o pow. 1,19 ha składająca się z działek nr [...] i [...] - na tak oznaczoną nieruchomość wydano akt własności ziemi [...] Stanowiąca tytuł własności decyzja była podstawą przeniesienia własności i posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz skarżącej (umowa darowizny z 6 października 2008 r.). Podkreślić należy, że zarówno w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej, jak i zawarcia umowy darowizny nie podnoszono niewłaściwego oznaczenia powierzchni tej nieruchomości. Stan prawny oraz powierzchnię nieruchomości potwierdzają kopie poświadczonych za zgodność z oryginałem archiwalnych rejestrów ewidencji gruntów położonych w obrębie O. oznaczonych działkami nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,19 ha, będących w 1979 r. w posiadaniu J. G.. Ubocznie tylko wypada zauważyć, że - jak ustaliły organy - działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 1,45 ha zostały uwłaszczone innym aktem własności ziemi wydanym 18 grudnia 1979 r. na rzecz E. S. i W. S., bowiem ze sporządzonego na potrzeby tego aktu protokołu przesłuchania strony wynika, że E. S. i W. S. byli posiadaczami ww. działek, które kupili na umowę dobrowolną ustną w 1969 r. od J. G.. W świetle wyżej powołanych dokumentów zarzut skarżącej zaistnienia błędu jako oczywistej omyłki pisarskiej, polegającego na mylnym wpisaniu do aktu własności ziemi nr [...] z 18 grudnia 1979 r. przez Naczelnika Gminy w B. , stwierdzającego nabycie z mocy prawa na rzecz J. G. nieruchomości (działek) oznaczonej w ewidencji gruntów nr ewid.[...], [...] i [...] - powierzchni tej nieruchomości 1,19 ha zamiast na 2,64 ha jest chybiony. Żądanie skarżącej w rzeczywistości zmierza do ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ponownego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego samoistnego posiadania w sposób odmienny niż ujawniony w aktach administracyjnych dotyczących uwłaszczenia. Przedmiotem sprostowania nie mogą być zaś mylne ustalenia faktyczne organu administracji. Nie jest również dopuszczalne w postępowaniu o sprostowanie decyzji na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez skarżącą. W orzecznictwie jako kryterium uzasadniające uznanie omyłki za oczywistą podaje się m.in. porównanie wadliwej treści z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Istotne jest jednak, aby było to proste zestawienie danych, a nie ich analiza. Okoliczność, że zgodnie z nakazami płatniczymi w latach 1968, 1971 i 1978 A. G. (użytkownik W. G.) był płatnikiem podatku z powierzchni gruntów 2,64 ha nie prowadzi do uznania, że omyłka co do powierzchni nieruchomości ma charakter oczywisty. Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.