II SA/Ke 361/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej po rozpoznaniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję własną z dnia [...], którą na podstawie art. 26 pkt 10, art. 27 ust. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2, art. 34 pkt 2, art. 37 ust.1 i 2, art. 81 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (tekst jednolity Dz.U. z 2004, Nr 156 poz.1641 ze zm.) zwolniono J. S. - eksperta celnego, starszego aspiranta celnego - ze służby stałej w Izbie Celnej – Urząd Celny – Oddział Celny w S., z dniem upływu trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia liczonego od dnia doręczenia decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej uznał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] jest prawidłowe i znajduje oparcie w przepisach prawa i zgromadzonym materiale dowodowym. Organ wskazał, że podstawą materialno-prawną zwolnienia ze służby J. S. był art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, który stanowi, że funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia ważnej przyczyny (innej niż określone w pkt 1-9 artykułu), jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych. Za ważną przyczynę uznano naruszenie przepisu art. 34 pkt 2 oraz art. 37 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. W ramach czynności kontrolnych Dyrektor Izby Celnej ustalił, że ekspert celny J. S. poza wypełnianiem obowiązków służbowych w ramach służby celnej wykonywał dodatkowe czynności i otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie. Skarżący posiadał zgodę przełożonego na wykonywanie dodatkowych zajęć zarobkowych związanych jedynie z prowadzeniem zajęć dydaktycznych i okoliczność ta nie stanowiła przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby celnej. Natomiast za ważną przyczynę uzasadniającą zwolnienie ze służby celnej J. S. uznano naruszenie przepisów art. 34 pkt 2 oraz art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Celnej związane z wykonywaniem przez skarżącego dodatkowych (oprócz pełnienia służby celnej) zajęć zarobkowych na rzecz podmiotów, których działalność pozostawała w związku z jednostką organizacyjną, kierowaną przez skarżącego, co mogło wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność. Dyrektor Izby Celnej wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że J. S. w latach 1999 i 2001 otrzymywał wynagrodzenie między innymi od podmiotu A. W dniu 15.01.2001 r. doszło do zawarcia umowy pomiędzy Urzędem Celnym w P. a firmą A, której przedmiotem był wynajem obiektu w S. z przeznaczeniem na siedzibę Posterunku Celnego w S. W tym czasie J. S. piastował stanowisko kierownika Posterunku Celnego, później Oddziału Celnego w S. i jako osoba sprawująca kierownicze stanowisko mógł m.in. opiniować sposób wywiązywania się firmy A z realizacji umowy najmu, związanej z bieżącą działalnością kierowanej jednostki. Jako kolejny fakt mogący budzić podejrzenia o stronniczość i interesowność organ celny wskazał fakt, że J. S., pełniąc obowiązki Dyrektora Izby Celnej w 2005r. podpisał kolejny aneks do wymienionej umowy, przedłużając tym samym termin wynajmu obiektu od firmy A dla Oddziału Celnego w S. Ponadto ustalono, że w 2002 roku skarżący otrzymywał wynagrodzenie od firmy B, która prowadziła w tym okresie skład celny i dokonywała obrotu towarowego z zagranicą, przedstawiała towar do odprawy celnej w Oddziale Celnym w S. Skład celny prowadzony przez tę firmę oraz podejmowane przez spółkę czynności związane z nadawaniem przeznaczenia celnego, były bezpośrednio nadzorowane przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego w S., którego kierownikiem był J. S.. Kierując ta komórką podejmował bezpośrednio decyzje co do czynności z zakresu kontroli i dozoru celnego w stosunku do w/w podmiotu. Organ podniósł, że od skarżącego, jako zajmującego stanowisko kierownicze należało wymagać, aby stanowił przykład dla osób wchodzących w skład kierowanego zespołu, był wzorem do naśladowania, przede wszystkim w zakresie etycznych zachowań. Takie cechy funkcjonariusza celnego jak rzetelność, bezinteresowność nabierają szczególnego znaczenia w odniesieniu do osób zajmujących stanowiska kierownicze. Ponadto jako ważną przyczynę utraty gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych organ wskazał pobieranie w 1999 i 2000 roku przez J. S. wynagrodzenia również od spółki prawa handlowego – C. Przed wydaniem decyzji o zwolnieniu J. S. ze służby celnej Dyrektor Izby Celnej , stosownie do wymogu zawartego w treści art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej w dniu 14 lutego 2007 r. zasięgnął opinii Związku Zawodowego Celników Izby Celnej . Zarząd związku zawodowego po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poparł konieczność zastosowania art. 26 pkt 10 ustawy o Słupie Celnej i zwolnienie skarżącego z pełnienia służby. Od decyzji z dnia 25 kwietnia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. S., zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez a) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów Decyzji nr 28 Szefa Służby Celnej z dnia 28.10.2002r., b) błędną wykładnię art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, c) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25.01.2005r. w sprawie zasad współdziałania organów celnych z organami administracji publicznej, 2) prawa procesowego poprzez niedopełnienie przez organ obowiązków wynikających z art. 7 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podkreślając i podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie ocenia ich pod względem słuszności i celowości. W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, iż wbrew zarzutom skargi kwestionowana decyzja nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej legalności. Podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby celnej stanowił art. 26 pkt 10 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o służbie celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem funkcjonariusza celnego można zwolnić w przypadku zaistnienia innej niż wymienione w pkt 1-9 ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawienie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, iż zwolnienie funkcjonariusza w oparciu o tę podstawę prawną ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. Organ administracji, działając na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest zobowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Musi ponadto przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa). Przed podjęciem rozstrzygnięcia zobowiązany jest także wnikliwie i wszechstronnie zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej duże znaczenie ma szczególny status funkcjonariuszy celnych. Cechuje go wyższy niż innych pracowników stopień podporządkowania i dyspozycyjności, większy zakres obowiązków i odpowiedzialności za ich pełnienie. Niedogodności te rekompensuje m.in. zagwarantowana przez ustawodawcę większa niż w odniesieniu do innych pracowników stabilność zatrudnienia. Ochrona trwałości stosunku pracy ogranicza dopuszczalność zwolnienia funkcjonariusza celnego tylko do ściśle określonych przypadków. Oznacza także, iż przepisy regulujące rozwiązanie stosunku pracy z funkcjonariuszem celnym nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Skorzystanie z rozwiązań przyjętych w art. 26 pkt 10 ustawy nie może zatem opierać się wyłącznie na subiektywnych przekonaniach dyrektora urzędu celnego. Wymaga natomiast wskazania przez organ realnie istniejącej "ważnej przyczyny" lub składającego się na nią szeregu okoliczności uzasadniających konieczność zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Chodzi tu przy tym o konkretne zdarzenia dotyczące zachowania się funkcjonariusza w służbie lub w życiu prywatnym bądź inne okoliczności, których powstanie obiektywnie utrudnia lub uniemożliwia należyte wykonywanie przez tego funkcjonariusza obowiązków służbowych. O ważności przyczyny określonej w art. 26 pkt 10 ustawy z 1999 r. o Służbie Celnej muszą świadczyć dowody przeprowadzone na okoliczność, że pozostawienie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania przez funkcjonariusza obowiązków służbowych oraz że Dyrektor Izby Celnej nie może dalej go zatrudniać, ponieważ utracił do niego zaufanie. W rozpatrywanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie dowodowe i poczynił ustalenia, że skarżący dopuścił się czynów pozwalających na przyjęcie, że nie daje gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych. Dyrektor Izby Celnej dokonał analizy okoliczności konkretnego przypadku i zgromadził dowody wskazujące na konkretne uchybienia funkcjonariusza celnego, które stanowią ważną przyczynę zwolnienia ze służby na podstawie art. 26 pkt 10 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano dokładnie stan faktyczny i przesłanki, jakimi kierował się Dyrektor Izby Celnej podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie. Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że J. S. jako funkcjonariusz celny, kierownik Oddziału Celnego w S. łamał przepisy art. 34 pkt 2 oraz art. 37 ust.1 i 2 ustawy o Służbie Celnej. Przepis art. 34 pkt 2 ustawy stanowi, że funkcjonariusz celny nie może wykonywać innych zajęć w spółkach prawa handlowego, które mogłyby wywołać podejrzenie o jego stronniczość lub interesowność. Zgodnie z art. 37 ust.1 ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia 15 lutego 2007 r. funkcjonariusz celny może wykonywać dodatkowe zajęcia zarobkowe jedynie za zgodą kierownika urzędu. W odniesieniu do dyrektora izby lub jego zastępcy zgody udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych. Poprzednie brzmienie w/w przepisu prawa, obowiązujące od wejścia w życie ustawy o Służbie Celnej (15 września 1999r.) do 30 kwietnia 2002r. miało bardziej restrykcyjne brzmienie - "funkcjonariusz celny może wykonywać dodatkowe zajęcia zarobkowe jedynie na zlecenie organów administracji rządowej za zgodą Prezesa Głównego Urzędu Ceł lub w zakresie działalności publicystycznej i dydaktycznej''. Stosownie do ust. 2 art. 37 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusz celny nie może wykonywać zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z jego obowiązkami albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organ nie przekroczył uznania administracyjnego przyjmując, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fakty wykonywania przez skarżącego dodatkowych czynności zarobkowych wbrew ustawowym zakazom na rzecz podmiotów, które pozostawały w związku z działalnością organu celnego (spółki A, firmy B) budziły podejrzenie stronniczości i interesowności, co nie pozwoliło na dalsze pozostawanie w służbie J. S. Dyrektor Izby Celnej właściwie zastosował przepisy cytowanej ustawy o Służbie Celnej oraz rozporządzenia, a także właściwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy i w pełni uzasadnił oparte na tych przepisach rozstrzygnięcie. Za nieuzasadniony uznać należy zarzut skargi naruszenia art. 10 kpa. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w dniu 11 kwietnia 2007 r. został zapoznany z zebranym materiałem dowodowym dotyczącym jego osoby oraz otrzymał uwierzytelnione odpisy z akt administracyjnych. Dyrektor Izby Celnej prowadził działania kontrolne wobec wszystkich funkcjonariuszy i pracowników Izby Celnej, a całość ustaleń poczynionych przez kontrolującego została ujęta w protokole z doraźnej kontroli, który zgodnie z 23 ust. 3 pkt 1 Decyzji nr 28 Szefa Służby Celnej służy tylko do użytku służbowego. Zatem organ celny słusznie przedstawił J. S. jedynie wyciąg z kontroli, zawierający ustalenia dotyczące tylko jego osoby, z wyłączeniem danych dotyczących innych funkcjonariuszy i pracowników Izby Celnej . J. S. nie kwestionował ustaleń faktycznych w sprawie, tj. okoliczności świadczenia przez niego usług na rzecz podmiotów gospodarczych, wbrew dyspozycji art. 37 ust.1 i 2 ustawy o Służbie Celnej. Podkreślał jedynie, że zdarzenia te wystąpiły ponad 5 lat przed podjęciem decyzji o zwolnieniu go ze służby i nigdy później się nie powtórzyły. Skarżący miał zapewnioną również możliwość przedstawienia własnych dowodów, z czego jednak nie skorzystał. Niezasadny jest zatem zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowanie w sprawie przepisów Decyzji nr 28 Szefa Służby Celnej z dnia 28.10.2002r., błędnej wykładni art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25.01.2005r. w sprawie zasad współdziałania organów celnych z organami administracji publicznej Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.