II SA/Ke 362/18

PostanowienieWSA w Kielcach2018-10-05

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, posiadająca stałe dochody z emerytur i działalności gospodarczej, a także majątek w postaci mieszkania i pojazdu, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i otrzymać ustanowienie zastępcy procesowego (adwokata) w postępowaniu administracyjnosądowym?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia adwokata. Posiadanie stałych dochodów z emerytur i działalności gospodarczej, a także majątku w postaci mieszkania i pojazdu, przy racjonalnym gospodarowaniu środkami, pozwala na pokrycie kosztów sądowych i honorarium pełnomocnika z wyboru.
Stan faktyczny
H. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w postępowaniu administracyjnosądowym dotyczącym kary pieniężnej. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, osiąga dochody z emerytur i działalności, posiada majątek. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący ma możliwość pokrycia kosztów. Skarżący złożył sprzeciw, wskazując na inne sprawy sądowe i koszty związane ze skargą kasacyjną. Sąd rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie z 26 lipca 2018 r. odmawiające przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Ke 362/18 POSTANOWIENIE Dnia 5 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 26 lipca 2018 r., w sprawie ze skargi H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Przewóz Osób "..." w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie z 26 lipca 2018 r. II SA/Ke 362/18 UZASADNIENIE H. S. złożył formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokat w niniejszej sprawie. Z formularza tego wynikało, że wnioskodawca ma 66 lata, pozostaje we wspólnym w gospodarstwie domowym z żoną i dorosłą córką. Prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga miesięczny dochód w wysokości 700 zł, ponadto otrzymuje emeryturę w wysokości 2210 zł, jego żona pobiera emeryturę w wysokości 1120 zł netto miesięcznie, córka jest bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie osiąga własnego dochodu. W sumie miesięczny dochód całej rodziny wynosi 4030 zł. Wnioskodawca nie wykazał innego majątku oprócz mieszkania wielkości 62 m kw o wartości około 140 000 zł i czternastoletniego busa o wartości 7000 zł do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu 13 osób. Skarżący podał następujące stałe wydatki miesięczne: czynsz za mieszkanie – 561 zł, opłaty za prąd i gaz – 200 zł, za inne media – 200 zł, koszty leczenia jego samego i żony około 950 zł, środki higieny i czystości – 200 zł, buty i ubranie – 400 zł. Ponadto miesięcznie wydaje 500 zł na remonty busa i 200 zł na remont mieszkania. Do wniosku dołączył zaświadczenia lekarskie dotyczące leczenia oraz podatku dochodowego, wydruk ze spółdzielni mieszkaniowej potwierdzający opłaty za mieszkanie oraz paragony dokumentujące koszty leczenia. Zaskarżonym postanowieniem referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. Wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi wynoszącego 120 zł ani ponieść innych ewentualnych kosztów sądowych nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł. Wnioskodawca nie podał żadnych informacji świadczących o tym, że dorosła córka nie może podjąć się choćby dorywczych prac zarobkowych. Wydatki na remont busa w działalności gospodarczej z zakresu transportu stanowią koszty uzyskania przychodu i nie mogą zostać uwzględnione przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie brany jest pod uwagę dochód netto. Również wydatków na remont mieszkania nie można zaliczyć do kosztów utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny, które świadczą raczej o możliwościach finansowych wnioskodawcy. Referendarz uznał, że przy racjonalnym gospodarowaniu osiąganymi stałymi dochodami wynoszącymi około 4000 zł miesięcznie na trzyosobową rodzinę, skarżący ma możliwość uiścić koszty sądowe i honorarium ewentualnego adwokata z wyboru. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że w sprawie II SA/Ke 8/18 jego skarga została oddalona, a sporządzenie skargi kasacyjnej przez prawnika wiążę się z wydatkiem około 1000 zł. Na poniesienie takiego wydatku go nie stać, podobnie jak na zapłacenie kary pieniężnej w wysokości 3000 zł. Dodał, że otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu w trzeciej sprawie o sygnaturze II SA/Ke 475/18. Ponadto skarżący zaznaczył, że ponosi koszty leków, wizyt lekarskich, a także remontów busa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1320), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podziela argumentację przedstawioną przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu odnośnie przyczyn odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Zasadnicze znaczenie ma fakt, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodu z emerytur (2210 zł miesięcznie), emerytura żony pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 1120 zł. Skarżący ponadto posiada dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz jest właścicielem mieszkania o wartości 140.000 zł oraz busa o wartości 7.000 zł. Skarżący nie wykazał także, aby miał problemy z regulowaniem bieżących zobowiązań. Nie jest zatem osobą żyjącą w ubóstwie, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielanie prawa pomocy. Odnośnie kwestii podniesionych w sprzeciwie należy stwierdzić, że cytowany wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a., zawiera przesłanki, którymi powinien kierować się referendarz oraz sąd oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy i wprost z regulacji tej wynika, że ustawodawca nie przewidział, aby konieczność uiszczenia wpisu sądowego w innej sprawie, a także nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym stanowiło przesłankę powodującą przyznanie prawa pomocy. Natomiast odnośnie poniesienia kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z wyboru. To zauważyć należy, że w niniejszej sprawie jeszcze nie został wydany wyrok, dlatego też Sąd nie może przyznać – tak jak chce tego w złożonym formularzu PPF skarżący – adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej. Ponieważ jednak faktycznie ze względu na przymus adwokacko-radcowski, koszty sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z wyboru są wysokie, skarżący, w przypadku oddalenie skargi w niniejszej sprawie, może jeszcze raz złożyć wniosek o ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy, orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło