II SA/Ke 368/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi H. Ł. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] czerwca 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. T. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt [...]) złotych, w tym VAT w kwocie [...](sto dziesięć [...]) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Ke 368/24 Uzasadnienie H. Ł. złożyła wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 388), dalej zwaną "ustawą bądź ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej". Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] marca 2024 r. Nr [...] odmówił H. Ł. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, podkreślając, że w wyniku kwerendy w zasobie Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej nie odnaleziono dokumentów potwierdzających prowadzenie przez stronę działalności opozycyjnej lub doznanych przez nią represji. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Argumentowała, że była członkiem "Solidarności", pełniła funkcję męża zaufania w okręgu wyborczym nr [...] w P. w sztabie wyborczym L. W., powielała ulotki solidarnościowe, opowiadała dowcipy o wymowie politycznej. Doznała szykan w postaci nieotrzymania kredytu powodziowego oraz odprawy emerytalnej. Była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i były podejmowane wobec niej bezprawne działania. Podniosła, że otrzymała naganę i rozwiązano z nią umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym, została pozbawiona możliwości wykonywania zawodu, oskarżono ją i skazano na jeden rok pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata oraz wymierzono karę grzywny. Do wniosku dołączone zostały: pismo do Kancelarii Wsparcia Prawnego, postanowienie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt [...] z 28 września 2018 r. o wpis hipoteki przymusowej, uzasadnienie w sprawie IV [...] z pozwu o zasądzenie odprawy emerytalnej, decyzja przyznająca wcześniejszą emeryturę, orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie dołączyła żadnych dodatkowych dokumentów na okoliczność prowadzonej działalności opozycyjnej lub doznanych represji. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] czerwca 2024 r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 5 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, utrzymał w mocy decyzję własną z 14 marca 2024 r. Organ podkreślił, że nie neguje postawy skarżącej mającej na celu wyrażanie sprzeciwu wobec ówcześnie panującego systemu oraz podejmowanie przez stronę działań w kierunku przywracania Polsce niepodległości i suwerenności lub respektowania publicznych praw człowieka, jednak ta działalność nie miała charakteru o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Strona nie wykazała prowadzenia działalności opozycyjnej w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. W zasobach IPN brak jest dokumentów potwierdzających tego typu działalność. Nadto nie wykazała, że podlegała represjom w rozumieniu art. 3 ustawy. Za represje wymienione w tym przepisie uznaje się dolegliwości doznane wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Rozwiązanie ze stroną stosunku pracy nie miało związku z tymi powodami. Nie potwierdziły się wskazywane przez stronę okoliczności inwigilacji. Dołączone do wniosku dokumenty tj. list gratulacyjny z 8 marca 1978 r. z Wojewódzkiego Komitetu Frontu jedności Narodu w T. za realizację programu społeczno-gospodarczego w rozwijaniu województwa tarnobrzeskiego, dyplom za udział w przeprowadzeniu narodowego spisu powszechnego w 1978 r., listy z Prezydium Rady Narodowej z 21 grudnia 1977 r. i 7 lutego 1980 r. o powołaniu na stanowisko sekretarza obwodowej komisji wyborczej, zdaniem organu nie wskazują na prowadzenie działalności opozycyjnej. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję złożyła H. Ł. podtrzymując twierdzenie, że jest ofiarą stanu wojennego, a jej problem życiowy ma podłoże historyczne i polityczne. Zdaniem skarżącej, zwolnienie dyscyplinarne było spowodowane jej odznaką i przynależnością do "Solidarności", a nie ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych. Zapadły wyrok, w opinii skarżącej nie odzwierciedla prawdy obiektywnej. Złośliwie nie otrzymała kredytu powodziowego, mimo szkód doznanych w 1977 r. w wyniku powodzi. Aktualnie rodzina żyje w ubóstwie, toczy się postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem jest dom, kilkukrotnie już licytowany. Skarżąca podkreśla, że nie otrzymała żadnej pomocy w załatwieniu spraw toczących się przed sądem. Czuje się zniszczona i oczekuje załatwienia sprawy, zgodnie ze sprawiedliwością społeczną. Skarżąca dołączyła do skargi postanowienie Sądu Okręgowego w K. sygn. akt III Ko [...] umarzające postępowanie w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tej przyczyny, że toczy się już tożsame postępowanie z wniosku H. Ł. oraz skierowane do niej zaproszenie Społecznego Komitetu Fundacji Tablicy Upamiętniającej Poległych Za Utrwalanie Władzy Ludowej na uroczystości związane z odsłonięciem Tablicy Pamiątkowej w dniu 19 maja 1985 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sporne w kontrolowanej sprawie było, czy organy wyczerpująco ustaliły, i czy w oparciu o te ustalenia prawidłowo oceniły spełnienie przesłanek dla potwierdzenia względem skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony, w świetle art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W ocenie Sądu, organy oceniły materiał dowodowy w kontekście obowiązujących przepisów prawa materialnego prawidłowo uznając, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Ustawodawca w art. 2 ust. 1 ustawy wprost określił, że tylko działalność w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożona odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, prowadzona łącznie przez co najmniej 12 miesięcy w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. uprawnia do nabycia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ podjął czynności uzupełniające zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Na podstawie art. 5 ustawy o działaczach opozycji organ wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu o potwierdzenie, w drodze decyzji, że skarżąca, spełnia warunki wskazane w art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwracał się również do skarżącej o nadesłanie środków dowodowych na prowadzenie przez nią działalności antykomunistycznej lub na doznane represje za działania antykomunistyczne. Zarówno kwerenda archiwalna przeprowadzona w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej jak i dokumenty przedłożone przez skarżącą nie potwierdziły ustawowych przesłanek prowadzenia przez nią działalności opozycyjnej, o której mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Zgodnie z odpowiedzią udzieloną w piśmie z 8 stycznia 2024 r. w IPN takich dokumentów nie odnaleziono. Organ prawidłowo w oparciu o sporządzoną 14 grudnia 1981 r. opinię o pracy i wyrok Sądu Rejonowego w S. z 9 czerwca 1982 r. sygn. akt IIK. [...] ustalił, że powodem zwolnienia skarżącej w trybie dyscyplinarnym było ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, nie zaś jej działalność w "Solidarności". W tym zakresie nie poparte w żaden sposób wyłącznie twierdzenia skarżącej nie mogą podważać tego, co wynika wprost z ww. dokumentów. Nie sposób zatem uznać, że problemy finansowe, na które skarżąca powołuje się, mają związek z prowadzoną przez nią działalnością opozycyjną. Z tego względu nie mogą być również uznane za represje, gdyż za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy, z powodów wyłącznie politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wobec braku jakichkolwiek dowodów poza twierdzeniami strony, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja, że skarżąca podlegała represjom polegającym na inwigilacji jej osoby przez organy bezpieczeństwa Państwa. Nie ma tez żadnych dowodów na okoliczność powielania ulotek solidarnościowych. Rację ma organ podnosząc, że dołączone do wniosku dokumenty z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku nie wskazują na prowadzenie działalności opozycyjnej. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że działania organu administracji podjęte w celu pozyskania dowodów, jak również dokonana ich ocena dały rezultat w postaci braku ustalenia przesłanek pozytywnych przyznania skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Trzeba zgodzić się z organem, że spoczywający na organie obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego nie oznacza poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. W orzecznictwie jednolicie podnosi się, że nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) nie zwalnia strony od współudziału w realizacji tego obowiązku. Skarżąca nie wykazała żadnej inicjatywy umożliwiającej organowi poszukiwanie środków dowodowych służących poparciu jej twierdzeń. Mając powyższe na uwadze, sąd w oparciu o art. 151 p p.s.a. oddalił skargę